Chuyển đổi số Thanh Hóa - Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị

Chuyển đổi số (CĐS) không chỉ là đưa các hoạt động quản lý lên môi trường điện tử, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức vận hành dựa trên dữ liệu. Với cách tiếp cận đó, Thanh Hóa đang từng bước xây dựng kiến trúc số thống nhất, kết nối các nền tảng, làm sạch và khai thác dữ liệu để phục vụ chỉ đạo, điều hành. Những kết quả bước đầu cho thấy, khi dữ liệu thực sự đi vào quy trình, CĐS có thể tạo ra những giá trị cụ thể: giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Thanh Hóa.

Xây nền móng cho quản trị dựa trên dữ liệu

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thanh Hóa xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS là những nhiệm vụ trọng tâm. Đến ngày 22/9/2026, trong 275 nhiệm vụ Trung ương giao, tỉnh đã hoàn thành 175 nhiệm vụ, đạt 63,63%. Tuy nhiên, yêu cầu cao hơn không chỉ là hoàn thành bao nhiêu nhiệm vụ, mà công nghệ, nền tảng và dữ liệu phải được kết nối để tạo ra giá trị thực tế.

Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh từng bước hình thành kiến trúc số thống nhất, ban hành chiến lược dữ liệu đến năm 2030, khung kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông phát triển đô thị thông minh phiên bản 2.0; đồng thời hoàn thiện quy chế quản lý, kết nối và khai thác trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC).

Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng với hơn 9.800 trạm thu phát sóng di động, trong đó có 870 trạm 5G; sóng di động phủ đến 100% trung tâm xã, phường và 99,89% thôn, tổ dân phố. Ba trung tâm dữ liệu đang hoạt động tại Văn phòng Tỉnh ủy, Văn phòng UBND tỉnh và Sở Khoa học và Công nghệ. Trên hạ tầng này, tỉnh duy trì 7 nền tảng số dùng chung, phục vụ quản lý văn bản, tích hợp, chia sẻ dữ liệu, giải quyết thủ tục hành chính và báo cáo.

Theo ông Trần Ngọc Hưng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông, Sở Khoa học và Công nghệ, việc lưu trữ tập trung dữ liệu trên hạ tầng bảo đảm sẽ thuận lợi cho khai thác và tạo lập những giá trị dữ liệu mới. Qua đó, từng bước thay đổi mô hình điều hành của các cơ quan, đơn vị trên môi trường số, đồng thời cải tiến phương thức cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp.

Hiện nay nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của tỉnh cung cấp 11 dịch vụ kết nối nội tỉnh và 17 dịch vụ kết nối bên ngoài; hình thành 150 dữ liệu dùng chung, 94 dữ liệu chủ chuyên ngành. Cổng dữ liệu mở cung cấp 188 bộ dữ liệu thuộc 15 lĩnh vực.

Đáng chú ý, đến tháng 9/2026, toàn tỉnh đã đồng bộ hơn 1,4 triệu thửa đất, trong đó 92,34% được làm sạch. Dữ liệu sau khi chuẩn hóa đang được đưa vào phục vụ tra cứu, quản lý và giải quyết thủ tục.

Từ dữ liệu đến hiệu quả quản trị và phục vụ

Giá trị của dữ liệu được thể hiện rõ nhất khi những thông tin đã được số hóa, làm sạch có thể giúp thay đổi chính quy trình giải quyết công việc. Trên cơ sở dữ liệu đất đai được làm giàu, làm sạch, Thanh Hóa thực hiện tái cấu trúc các nhóm thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai. Thời gian tuân thủ bình quân giảm từ 16,05 giờ xuống 7,04 giờ/hồ sơ, tương đương 56,1%; chi phí tuân thủ giảm từ 194,6 tỷ đồng xuống 80,4 tỷ đồng, tiết kiệm khoảng 114,2 tỷ đồng mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp. Trong lĩnh vực đầu tư, cơ chế “làn xanh” đặt mục tiêu xử lý thủ tục không quá 24 giờ; hai dự án đầu tiên đã được chấp thuận trong khoảng 3 giờ làm việc.

Cán bộ kỹ thuật đang kiểm tra hệ thống thiết bị, đường truyền của Trung tâm dữ liệu đặt tại Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa.

Những con số này cho thấy sự khác biệt giữa số hóa và CĐS. Nếu số hóa mới dừng ở việc đưa quy trình cũ lên môi trường điện tử, CĐS phải sử dụng dữ liệu để cắt giảm bước trung gian, tái cấu trúc quy trình. Một giờ thủ tục được cắt giảm là một giờ người dân không phải chờ đợi; chi phí tuân thủ giảm xuống cũng đồng nghĩa với thêm nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Ở cấp độ quản trị, IOC Thanh Hóa hiện có 18 phân hệ, 53 tiện ích được tích hợp trên Ứng dụng số Thanh Hóa; 39/50 cơ sở dữ liệu nội bộ đã được kết nối. Từ ngày 1/12/2026, các đơn vị được yêu cầu ưu tiên sử dụng dữ liệu số trên IOC trong chỉ đạo, điều hành và báo cáo; dữ liệu đã cập nhật đầy đủ trên hệ thống thì không yêu cầu báo cáo lại, trừ trường hợp theo quy định. Đây là bước chuyển từ “số hóa báo cáo” sang quản trị bằng dữ liệu.

Hiệu quả cuối cùng vẫn phải được kiểm chứng ở điểm tiếp xúc giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Trong 9 tháng năm 2026, Thanh Hóa tiếp nhận hơn 1 triệu hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,54%, tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến đạt 97,38%. Dịch vụ công lưu động đã được triển khai tại 166/166 xã, phường.

Bên cạnh những kết quả đạt được, CĐS của tỉnh vẫn còn những điểm nghẽn, đó là dữ liệu giữa các ngành chưa hoàn toàn đồng bộ, nguồn dữ liệu cung cấp cho IOC chưa đầy đủ, nhân lực chuyên sâu về AI, dữ liệu và an toàn thông tin còn thiếu; một bộ phận người dân chưa thể tự thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Vì vậy, chặng đường tiếp theo không chỉ là xây dựng thêm hệ thống hay tạo lập thêm dữ liệu, mà quan trọng hơn là khai thác hiệu quả những gì đã được đầu tư; tiếp tục kết nối các cơ sở dữ liệu với IOC, chuyển từ nhập dữ liệu thủ công sang kết nối tự động và nhân rộng kết quả tái cấu trúc thủ tục đất đai sang các lĩnh vực khác.

Từ kiến trúc đến nền tảng, từ nền tảng đến dữ liệu và từ dữ liệu đến thay đổi phương thức quản trị - đó là chuỗi giá trị mà CĐS Thanh Hóa đang hướng tới. Đích đến không phải có thêm bao nhiêu hệ thống, mà là công nghệ giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, người dân và doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn. Khi những kết quả ấy có thể đo đếm trong thực tiễn, CĐS mới thực sự trở thành chuyển đổi thực chất.

Bài và ảnh: Khánh Hòa