Chủ động cấp nước tưới và đối phó nguy cơ khô hạn cây trồng

Đến tháng 2/2026 Công ty TNHH MTV Sông Chu - Chi nhánh Thạch Thành được giao quản lý, khai thác, vận hành 12 hồ chứa nước, 1 đập dâng, 24 trạm bơm. Do được xây dựng cơ bản đồng bộ từ hệ thống đầu mối đến kênh mư­ơng và đư­ợc tu sửa thường xuyên, hệ thống công trình đã phát huy hiệu quả phục vụ sản xuất, cấp nước tưới cho 5.650ha cây trồng vụ chiêm xuân, trong đó có gần 3.000ha lúa của các xã thuộc huyện Thạch Thành cũ. Hiện chi nhánh đã phục vụ đủ nước cho nông dân trên địa bàn gieo cấy và tưới dưỡng, chống rét cho toàn bộ diện tích lúa mới cấy.

Hồ Bai Mạ (xã Kim Tân) đã tích đủ nước theo thiết kế phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Sông Chu - Chi nhánh Thạch Thành Trịnh Phi Hùng, cho biết: "Để chủ động phục vụ đủ nước tưới cho cây trồng trên địa bàn, chi nhánh đã tham m­ưu và đề xuất UBND các xã củng cố các tổ, đội thủy nông tại cơ sở nhằm chủ động làm tốt hơn nhiệm vụ dẫn nước t­ưới phục vụ sản xuất nông nghiệp. Chi nhánh huy động toàn bộ nhân lực của đơn vị, vật tư dự trữ và đã hoàn thành sửa chữa các công trình, kênh mương bị hư hỏng do hậu quả các cơn bão và mưa, lũ năm 2025. Một số công trình thủy lợi như đập Vũng Sú, trạm bơm Bình Sơn, kênh Tây hồ Bỉnh Công, kênh Nam trạm bơm Đa Đụn 1, kênh Tây trạm bơm Long Đồng 1, kênh Bắc trạm bơm Long Đồng 2, kênh Nam trạm bơm Quảng Giang... đã hoàn thành sửa chữa, đảm bảo vận hành, dẫn nước phục vụ sản xuất. Chủ động kiểm tra, duy tu bảo dưỡng máy móc, thiết bị các trạm bơm tưới và các hồ chứa, đập dâng, đã phát huy hiệu quả phục vụ sản xuất và dân sinh.

Trong các tháng vừa qua, chi nhánh đã chủ động nạo vét bể hút các trạm bơm, đào sâu và mở rộng cửa vào các bể hút trạm bơm nhằm tăng lượng nư­ớc trong bể; nạo vét, khơi thông dòng chảy các tuyến kênh bị bồi lắng, đảm bảo dẫn nước từ đầu mối đến mặt ruộng được thông thoáng với tổng khối lượng đã đào đắp, nạo vét gần 2.000m3 đất, bùn; đắp chặn các đầu mối kênh tiêu để tận dụng nguồn nước hồi quy; nối dài ống hút một số trạm bơm nhằm chủ động bơm đủ n­ước phục vụ cho cây trồng. Xây dựng và triển khai phương án tưới và chống khô hạn đến từng công trình như quản lý nguồn nước hồ, đập gắn với tưới nước tiết kiệm; điều tiết nước tưới các hồ thủy lợi phân đợt khoa học, hợp lý cho từng xã, xứ đồng.

Tuy nhiên, nguồn nước tưới cho sản xuất vụ chiêm xuân năm 2026 gặp nhiều khó khăn do nhiều hồ, đập trên địa bàn các xã quản lý hư hỏng nặng, mực nước xuống thấp... Hiện tại các xã Kim Tân, Vân Du, Ngọc Trạo, Thạch Bình, Thành Vinh, Thạch Quảng, quản lý 60 hồ, đập thủy lợi, hàng năm đảm nhận t­ưới cho gần 1.155ha/vụ. Các hồ, đập do địa phư­ơng quản lý hầu hết đ­ược xây dựng từ năm 1980 trở về trư­ớc. Các năm vừa qua, bằng nhiều nguồn vốn một số hồ thủy lợi trên địa bàn như hồ Đồng Kết, Ngọc Hón (xã Vân Du), hồ Châu Sơn (xã Thạch Bình), hồ Bai Sao (xã Thạch Quảng), hồ Hón Nâu (xã Thành Vinh)... đã được nâng cấp, cải tạo, phát huy hiệu quả phục vụ sản xuất và dân sinh. Hiện nay, trên địa bàn có hàng chục hồ chứa bị hư hỏng, trong đó 19 hồ chứa đã xuống cấp nghiêm trọng. Tình trạng phổ biến như đập đất thấp, mặt cắt nhỏ, mái thượng lưu, hạ lưu bị sạt lở; tràn, cống hư hỏng, lòng hồ bồi lắng... không an toàn, chỉ tích được một phần nước theo thiết kế, không phát huy hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, các xã trên địa bàn đã đầu tư kinh phí, công lao động, vật liệu tại chỗ để sửa chữa, khắc phục tạm thời các hồ, đập bị xuống cấp, hư­ hỏng nhỏ; nạo vét, khơi thông dòng chảy các tuyến kênh mương. Phát động Nhân dân góp công sức nạo vét thủy lợi nội đồng và mặt ruộng, khắc phục tạm thời các công trình thủy lợi xuống cấp, hư hỏng trong mùa mưa, bão vừa qua, chủ động dẫn dòng nước thông thoáng từ đầu mối công trình đến ruộng đồng.

Bài và ảnh: Nguyễn Quân