Chông chênh qua sông Luồng

Bao năm qua, hàng trăm hộ dân các bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn... xã Sơn Điện vẫn âm thầm đối mặt với những bất tiện do thiếu một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng. Dòng sông vốn hiền hòa trong những ngày nắng ráo, nhưng mỗi mùa mưa lũ về lại trở thành ranh giới chia cắt khu dân cư với đất sản xuất, nghĩa trang và các hạ tầng thiết yếu của người dân.

Để khai thác lâm sản, bà con xã Sơn Điện phải qua bên kia sông Luồng, vừa hiểm nguy vừa tăng chi phí vận chuyển.

Qua sông bằng niềm tin và may rủi

Không có cầu, việc qua sông Luồng của người dân các bản xã Sơn Điện chủ yếu dựa vào bè mảng, thậm chí là cáp treo tự chế. Theo các già làng kể lại, trước đây nhiều hộ dân sinh sống ở phía bên kia sông là khu vực thuận lợi cho canh tác lúa nước, trồng luồng, sắn và phát triển chăn nuôi. Tuy nhiên, do giao thông cách trở, con cái đến trường phải qua sông bằng bè mảng, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy, nên các gia đình buộc phải chuyển nhà sang bờ còn lại. Từ đó, hình thành khu dân cư một bên, đất sản xuất, nghĩa trang và các công trình phục vụ đời sống một bên. Mỗi ngày ra đồng, vào rừng, người dân lại bắt đầu bằng việc “đánh cược” với hiểm nguy khi qua sông Luồng.

Ông Lò Văn Tính, trú tại bản Ngàm, cho biết: "Gia đình tôi có 4 sào lúa nước, hơn 1ha đất trồng luồng cùng hệ thống chuồng trại chăn nuôi đều nằm bên kia sông Luồng. Mỗi vụ thu hoạch là mỗi lần lo. Nông sản vận chuyển qua sông bị nước cuốn trôi là chuyện xảy ra như cơm bữa, nhất là mùa mưa lũ. Nhưng đáng sợ nhất vẫn là tính mạng con người. Việc trượt chân ngã xuống sông đã không phải chuyện hiếm".

Tại bản Tân Sơn, ông Vi Văn Phục cùng chung nỗi lo. Gia đình ông có 5 sào ruộng lúa, hơn 3ha đất trồng luồng, tre cùng chuồng trại chăn nuôi đều ở phía bên kia sông. Đến kỳ thu hoạch, vận chuyển nông sản vô cùng vất vả. Có người đã gặp nạn khi qua sông bằng bè mảng. Mùa mưa lũ, chỉ cần sơ sẩy là nguy hiểm đến tính mạng. Đáng nói, thời điểm cuối năm này, đang bước vào chính vụ thu hoạch luồng. Tuy nhiên, để khai thác và đưa được luồng ra khỏi rừng, bà con buộc phải qua sông bằng bè mảng do toàn bộ diện tích trồng luồng nằm ở phía bên kia sông. Theo người dân, nếu có cầu cứng, xe tải có thể vào tận bãi tập kết luồng. Việc không có cầu khiến giá thành đội lên, lợi nhuận từ cây luồng vốn đã thấp, lại càng bị bào mòn.

Dọc tuyến sông Luồng đoạn chảy qua xã Sơn Điện dễ dàng nhận thấy những “bến qua sông” tự phát của người dân. Riêng khu vực bản Ngàm, ghi nhận có tới 4 vị trí bến nhỏ, phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất của bà con. Điểm chung của các bến này là phương tiện thô sơ, không có biện pháp bảo vệ, biển cảnh báo an toàn mà qua sông bằng kinh nghiệm. Việc vận chuyển nông sản, vật liệu xây dựng, thậm chí cả gia súc qua sông tiềm ẩn rủi ro rất lớn.

Cần “nút mở” cho phát triển

Không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, việc thiếu cầu qua sông Luồng còn kìm hãm định hướng phát triển lâu dài của địa phương. Khu sản xuất nông, lâm nghiệp, khu nghĩa trang của các bản đều nằm phía bên kia sông, trong khi cụm dân cư tập trung ở bờ đối diện. Sự chia cắt này khiến việc quy hoạch, mở rộng không gian sản xuất, bố trí dân cư và phát triển hạ tầng của xã gặp nhiều trở ngại.

Theo quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030, xã Sơn Điện đang tính toán phương án di dân sang phía bên kia sông Luồng để ổn định dân cư, mở rộng quỹ đất ở và đất sản xuất. Đặc biệt, với các bản Ngàm, Tân Sơn, Nhài, các khu nghĩa trang, khu sản xuất đều nằm phía bên kia sông Luồng. Hiện bản Ngàm đang được định hướng phát triển du lịch cộng đồng, nhưng quỹ đất ở rất hạn hẹp, trở thành “nút thắt” lớn.

Việc kiến nghị đầu tư một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng đã nhiều lần được cử tri xã Sơn Điện nêu tại các buổi tiếp xúc cử tri. Kiến nghị này đã được Bộ Xây dựng chính thức xem xét và trả lời. Tại Văn bản số 15284/BXD-KHTC ngày 16/12/2025, gửi Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, Bộ Xây dựng cho biết đã nhận được kiến nghị của cử tri xã Sơn Điện về việc đầu tư xây dựng một cây cầu cứng bắc qua sông Luồng, kèm theo tuyến đường dân sinh dọc bờ sông dài khoảng 7km. Theo đề xuất, cầu có chiều rộng nền đường 6,5m, mặt cầu bê tông xi măng, phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất và xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp cho khu vực. Sau khi nghiên cứu, Bộ Xây dựng khẳng định việc đầu tư cầu cứng bắc qua sông Luồng là cần thiết, đáp ứng nhu cầu đi lại, phát triển kinh tế - xã hội và ổn định dân cư cho các bản Tân Sơn, Nhài, Na Nghịu, Na Lộc và Ngàm. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Đường bộ, tuyến đường và cây cầu này thuộc hệ thống đường địa phương quản lý. Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo các đơn vị liên quan nghiên cứu, đánh giá cụ thể và chủ động cân đối nguồn ngân sách địa phương để triển khai thực hiện.

Trước đó, huyện Quan Sơn cũ từng đề xuất phương án thay thế hai cầu treo tại bản Bơn (xã Mường Mìn) và bản Lợi (xã Trung Hạ) bằng cầu bê tông cốt thép. Nếu phương án này được triển khai, sẽ di dời các cây cầu treo này về xã Sơn Điện. Tuy nhiên, đến nay, phương án mới dừng lại ở mức đề xuất.

Chủ tịch UBND xã Sơn Điện Phạm Văn Tình cho rằng: “Việc đầu tư một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng là hết sức cấp thiết, không chỉ để bảo đảm an toàn giao thông mà còn phục vụ phát triển sản xuất, quy hoạch quỹ đất, thu hút đầu tư chế biến lâm sản và thúc đẩy du lịch cộng đồng. Nếu có cầu kết nối với tuyến Quốc lộ 217, thời gian di chuyển đến điểm du lịch cộng đồng bản Ngàm sẽ được rút ngắn đáng kể, tạo động lực phát triển cho cả khu vực”.

Bài và ảnh: Đình Giang