Chăn nuôi quy mô lớn trước yêu cầu phát triển bền vững (Bài cuối):

Xây dựng ngành chăn nuôi theo hướng hiện đại, an toàn, xanh và bền vững

Từ những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, toàn tỉnh đang từng bước chuyển trọng tâm quản lý chăn nuôi từ xử lý sang phòng ngừa, từ kiểm tra sau vi phạm sang giám sát thường xuyên và cảnh báo sớm. Mục tiêu không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng, mà hướng tới một nền chăn nuôi an toàn, xanh, có trách nhiệm, trong đó doanh nghiệp, chính quyền và người dân cùng tham gia.

Trang trại bò sữa quy mô lớn của Công ty CP Tập đoàn TH đầu tư tại xã Công Chính hoàn thành đưa vào hoạt động. Ảnh: Hải Đăng

Chuyển tư duy “xử lý khi có sự cố” sang “phòng ngừa”

Sự phát triển nhanh của các cơ sở, trang trại chăn nuôi quy mô lớn đang tạo thêm động lực cho ngành nông nghiệp Thanh Hóa. Tuy nhiên, đi cùng với quy mô sản xuất là những yêu cầu ngày càng cao về môi trường, dịch bệnh, an toàn lao động và trách nhiệm với cộng đồng.

Thực tế cho thấy, chỉ cần một khâu trong quá trình vận hành không được kiểm soát, hệ quả có thể vượt ra ngoài phạm vi một trang trại, tác động trực tiếp đến môi trường sống và đời sống người dân. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là phát hiện và xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là phải nhận diện nguy cơ từ sớm để ngăn ngừa.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, một trong những giải pháp tỉnh đang triển khai là tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát môi trường. Theo đó, 100% trang trại chăn nuôi quy mô lớn phải lắp đặt camera giám sát và đồng hồ đo điện năng riêng cho trạm xử lý nước thải. Cùng với đó là tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm những cơ sở không thực hiện đúng yêu cầu; tổ chức kiểm tra đột xuất, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi xả lén, chôn lấp chất thải trái quy định...

Tại hội nghị làm việc với các doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn trên địa bàn tỉnh về công tác bảo vệ môi trường, phòng, chống dịch bệnh và bảo đảm an toàn lao động, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Cường nhấn mạnh: “Quan điểm của tỉnh là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng; chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy “xử lý khi có sự cố” sang “phòng ngừa”, bảo đảm không ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của Nhân dân, đồng thời đảm bảo tính ổn định để các doanh nghiệp tiếp tục hoạt động, sản xuất phát triển bền vững”.

Cùng với môi trường, phòng, chống dịch bệnh cũng được đặt lên hàng đầu. Các cơ sở chăn nuôi phải thực hiện nghiêm quy trình an toàn sinh học, tiêm phòng đầy đủ, chủ động theo dõi đàn vật nuôi và báo ngay cho cơ quan chuyên môn khi phát hiện dấu hiệu của bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Những hành vi giấu dịch, bán chạy gia súc, gia cầm mắc bệnh hoặc vứt xác động vật ra môi trường phải được ngăn chặn và xử lý nghiêm.

Phát triển xanh, bảo vệ người lao động

Hiện nay, trong các trang trại hiện đại, người lao động phải tiếp xúc với máy móc, hệ thống điện, hóa chất, vật nuôi và các công trình xử lý chất thải. Hầm biogas, bể chứa phân, khu vực kín có nguy cơ phát sinh khí độc, hệ thống điện và dây chuyền máy móc tự động đều có thể trở thành điểm nguy hiểm nếu không được nhận diện, kiểm soát đúng mức. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, bắt buộc 100% lao động làm việc tại các trang trại, cơ sở chăn nuôi phải được tập huấn, huấn luyện an toàn vệ sinh lao động định kỳ và được cấp chứng chỉ theo quy định. Tổ chức thực hiện diễn tập kỹ năng sơ cứu nạn nhân ngạt khí độc, đuối nước chất thải, điện giật cho lực lượng tại chỗ.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn đang được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực môi trường trong chăn nuôi. Thay vì thu gom rồi tìm cách loại bỏ, chất thải chăn nuôi có thể được xử lý bằng các công nghệ phù hợp như biogas, đệm lót sinh học, chế phẩm vi sinh. Sau xử lý, một phần chất thải có thể được sử dụng làm phân bón hữu cơ, phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Theo ông Trương Hướng Quân, Phó Tổng Giám đốc Công ty Chăn nuôi New Hope khu vực Việt Nam: “Để khắc phục những tồn tại, New Hope Thanh Hóa đã quy hoạch lại và giảm quy mô đàn chăn nuôi tại trang trại; đồng thời cải tạo hệ thống xử lý nước thải và khắc phục các vấn đề về môi trường. Công ty cũng bố trí hồ dự phòng, thực hiện chống thấm, cải tạo dung tích, nạo vét bùn, kiểm tra, sửa chữa và gia cố các hồ chứa hiện có nhằm chủ động ứng phó khi xảy ra sự cố. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nâng cấp thiết bị và tăng cường các giải pháp kiểm soát mùi trong trang trại”.

Những việc làm này cho thấy, doanh nghiệp nhìn lại quy mô đàn để bảo đảm phù hợp với năng lực xử lý chất thải; chủ động dành dung tích dự phòng thay vì chờ hồ chứa quá tải; thường xuyên nạo vét, gia cố, chống thấm và kiểm tra hệ thống thay vì chỉ xử lý khi có sự cố. Cùng với đó là kiểm soát mùi, nước thải và chất thải ngay trong quá trình sản xuất, để giảm tác động đến môi trường xung quanh.

Từ những lợi thế về quỹ đất, nguồn nguyên liệu và quy mô đàn vật nuôi, Thanh Hóa đang có điều kiện để phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, quy mô lớn, công nghệ cao, an toàn dịch bệnh và phát triển xanh, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và hình thành các chuỗi giá trị bền vững.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Thanh Hóa, Lương Xuân Vũ: “Hiện ngành chăn nuôi Thanh Hóa đang chuyển dịch từ phát huy lợi thế quy mô đàn vật nuôi lớn sang phát triển chiều sâu, chất lượng và hiệu quả. Song song với phát triển quy mô, ngành chăn nuôi đặc biệt chú trọng công tác an toàn sinh học, phòng chống dịch bệnh, kiểm soát chặt chẽ ô nhiễm môi trường theo hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên và đảm bảo an toàn lao động. Tiên phong ứng dụng tự động hóa trong quản lý đàn, minh bạch hóa truy xuất nguồn gốc và đưa các công nghệ thân thiện với môi trường vào thực tiễn sản xuất. Qua đó, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng ngành chăn nuôi của tỉnh phát triển theo hướng hiện đại, an toàn, xanh và bền vững, góp phần quan trọng vào tăng trưởng GRDP của ngành nông nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế cho người dân”.

Hải Đăng