Phần Lan cấp phép vận hành kho lưu trữ chất thải hạt nhân vĩnh viễn đầu tiên thế giới

Chính phủ Phần Lan vừa cấp phép vận hành kho lưu trữ địa chất sâu Onkalo dành cho nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Sau 22 năm xây dựng, cơ sở này đang hoàn tất các bước kiểm tra an toàn trước khi chính thức tiếp nhận nhiên liệu, hướng tới trở thành kho lưu trữ vĩnh viễn đầu tiên thuộc loại này trên thế giới.

Nằm tại Eurajoki, phía Tây Nam Phần Lan, Onkalo được xây dựng sâu trong nền đá gốc ổn định có niên đại khoảng 1,9 tỷ năm. Các hốc lưu trữ được khoan trực tiếp vào đá, ở độ sâu hơn 400 m, nhằm cách ly nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng với môi trường trong thời gian dài.

Theo thông báo ngày 22/10 của Posiva, công ty quản lý chất thải hạt nhân Phần Lan, việc cấp phép đánh dấu cột mốc quan trọng đối với dự án. Giám đốc điều hành Posiva, ông Ilkka Poikolainen, đánh giá đây là sự kiện có ý nghĩa lịch sử đối với công ty và Phần Lan.

Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu lưu trữ chính thức chưa được xác định. Posiva cần hoàn tất giai đoạn chạy thử và các cuộc kiểm tra cần thiết trước khi Cơ quan An toàn bức xạ và hạt nhân Phần Lan thẩm định, xác nhận cơ sở đáp ứng các yêu cầu an toàn.

Onkalo có sức chứa khoảng 6.500 tấn urani, được thiết kế để lưu trữ nhiên liệu đã qua sử dụng từ 5 lò phản ứng hạt nhân của Phần Lan. Theo quy trình dự kiến, nhiên liệu sẽ được đặt trong các thùng đồng có khả năng chống ăn mòn cao, sau đó hạ xuống các hốc trong đường hầm xuyên qua nền đá. Các hốc chứa được lấp bằng đất sét bentonit, còn đường hầm sẽ được bịt kín theo thiết kế nhằm cách ly nhiên liệu với môi trường bên ngoài.

Nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng vẫn có mức phóng xạ cao trong hàng chục nghìn năm. Theo các thông tin được công bố về dự án, sau khoảng 100.000 năm, mức phóng xạ của nhiên liệu được dự báo giảm xuống tương đương mức phóng xạ của quặng urani.

Việc xử lý và lưu trữ lâu dài chất thải phóng xạ là thách thức đối với nhiều quốc gia sử dụng năng lượng hạt nhân. Hiện phần lớn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng vẫn được lưu giữ tạm thời trong các cơ sở chuyên dụng.

Thụy Điển và Pháp cũng đang xây dựng các kho lưu trữ địa chất sâu dành cho nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Với việc được cấp phép vận hành, Phần Lan tiến thêm một bước trong kế hoạch đưa Onkalo vào hoạt động và được kỳ vọng trở thành quốc gia đầu tiên chính thức sử dụng cơ sở lưu trữ vĩnh viễn thuộc loại này. Chi phí xây dựng dự án ước tính khoảng 1,16 tỷ USD.

Thanh Hằng