Khắc phục những tồn tại, hạn chế tại Di tích quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu

Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các Di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã và đang tích cực cải tạo, chỉnh trang, vệ sinh môi trường di tích, đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân và du khách trong dịp Tết Nguyên đán 2026.

Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu, thuộc địa bàn các xã Tân Ninh, Trung Chính và Mậu Lâm là một trong những di tích trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa. Nơi đây gắn với tên tuổi Bà Triệu - người anh hùng dấy binh khởi nghĩa đánh đuổi quân xâm lược từ thế kỷ thứ III. Theo quan niệm dân gian, đây cũng là một trong 3 nơi có huyệt đạo thiêng của Việt Nam. Những năm qua, tỉnh Thanh Hóa luôn quan tâm bảo vệ, phát huy giá trị di tích gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch.

Tuy nhiên, thực tế công tác quản lý di tích vẫn còn nhiều vướng mắc và bộc lộ những tồn tại, hạn chế, dẫn đến nguy cơ di tích bị xâm hại.

Công trình tín ngưỡng xây dựng trái phép tại Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Trước đây, dọc hai bên đường dẫn lên Am Tiên có nhiều ki-ốt kinh doanh tự phát hoạt động vào mùa lễ hội. Tại khu vực Giếng Tiên, xuất hiện công trình tín ngưỡng xây dựng trái phép. Trong khuôn viên di tích, có những công trình trùng tu, cải tạo, sửa chữa không đúng quy định...; nhiều tượng cổ không được bảo quản đúng cách, có nguy cơ bị hư hỏng, mai một. Bên cạnh đó, việc quản lý đất đai, rừng phòng hộ trong phạm vi di tích còn nhiều bất cập...

Đây là những sai phạm đã tồn tại nhiều năm tại Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu. Điều này không chỉ làm suy giảm tính nguyên trạng, giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, mà còn ảnh hưởng đến công tác bảo tồn lâu dài, làm giảm ý nghĩa giáo dục truyền thống và tác động tiêu cực đến hình ảnh của di tích quốc gia.

Núi Nưa, Am Tiên thuộc Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Trước thực trạng đó, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã chỉ đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền, các sở, ngành, đơn vị liên quan tăng cường công tác quản lý Di tích lịch sử – Danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Ngày 25/12/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kết luận số 131, yêu cầu cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, khắc phục ngay những tồn tại, hạn chế; kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm; bảo đảm giữ gìn nguyên trạng, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, đáp ứng yêu cầu bảo tồn, tôn tạo gắn với giáo dục truyền thống và phát triển bền vững trong thời gian tới.

Ngay sau Kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, ngày 29/12/2025, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Kế hoạch 273, giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan. Hiện tại, các giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế đã và đang được triển khai.

Các xã Tân Ninh, Trung Chính, Mậu Lâm đã rà soát tình trạng xây dựng và thực trạng sử dụng đất trong khu di tích, khu vực bảo vệ di tích, diện tích đất rừng phòng hộ theo địa giới hành chính của xã và xây dựng kế hoạch quản lý theo quy định. Đồng thời tuyên truyền, huy động lực lượng tháo dỡ các ki-ốt kinh doanh, công trình xây dựng không phép và phối hợp với Ban Quản lý di tích rà soát, kiểm kê tài sản, hiện vật, hạng mục công trình, cơ sở vật chất, trang thiết bị tại di tích.

Ông Lương Ngọc Ánh, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Ninh cho biết: “Trước mắt, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để người dân nắm bắt chủ trương của tỉnh, từ đó đồng thuận trả lại mặt bằng cho khu di tích, đảm bảo cảnh quan và quy định của pháp luật”.

Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các Di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với UBND các xã Mậu Lâm, Trung Chính dừng hoạt động công trình tín ngưỡng xây dựng trái phép tại khu vực Giếng Tiên, đồng thời vận động người dân cư trú bất hợp pháp tại di tích trở về nơi thường trú. Theo ông Nguyễn Bá Linh, Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa: Ban Quản lý đang tập trung nhân lực, vật lực, mọi điều kiện để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao; đồng thời đã xây dựng lộ trình, phương án cụ thể để phối hợp cùng chính quyền địa phương xử lý dứt điểm các sai phạm tại di tích.

Từ ngày 30/12/2025, sau khi tạm dừng đón khách tham quan, thực hành tín ngưỡng tại di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu, Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các Di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã và đang tích cực cải tạo, chỉnh trang, vệ sinh môi trường di tích, đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân và du khách trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội; đồng thời tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch 273 của UBND tỉnh.

Cẩm Tú