Hợp tác quốc phòng Mỹ - Israel đối mặt sức ép từ phe Dân chủ

Sau kết quả đáng chú ý tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, các nghị sĩ đảng Dân chủ đang nắm trong tay lợi thế đáng kể để loại bỏ một điều khoản gây tranh cãi về hợp tác quân sự với Israel khỏi dự luật ngân sách quốc phòng thường niên của Lầu Năm Góc.

Điều khoản này nằm trong Dự luật Ủy quyền Quốc phòng quốc gia (NDAA) cho tài khóa 2027, với tổng giá trị lên tới 1.150 tỷ USD. Cùng với các dự luật bổ sung, văn kiện này bao gồm ngân sách dành cho những ưu tiên quân sự quan trọng của Tổng thống Donald Trump.

Cụ thể, Điều 219 trong dự thảo hiện tại của Thượng viện đề xuất thành lập “Sáng kiến Hợp tác Công nghệ Quốc phòng Mỹ - Israel”, nhằm đẩy nhanh hoạt động nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, đánh giá, phối hợp và hợp tác công nghiệp quốc phòng giữa hai nước.

Trước đó, nhiều nhân vật cấp cao của đảng Dân chủ, trong đó có lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer, đã bày tỏ phản đối toàn bộ gói ngân sách này, chủ yếu do các khoản chi cho cuộc chiến tại Iran và những áp lực tài chính trong nước.

Hiện các nhà lập pháp phải đối mặt với thời hạn ngày 11/12, khi ngân sách tạm thời hiện hành hết hiệu lực. Quốc hội sẽ phải thông qua một biện pháp cấp ngân sách tạm thời khác hoặc phê chuẩn toàn bộ dự luật NDAA để bảo đảm các hoạt động quân sự không bị gián đoạn.

Do dự luật NDAA cần ít nhất 60 phiếu để được thông qua tại Thượng viện, đảng Dân chủ vẫn có khả năng tạo sức ép đáng kể trong những tuần còn lại của kỳ họp Quốc hội, trước khi nắm quyền kiểm soát cả hai viện vào tháng 1.

Sự phản đối điều khoản hợp tác quân sự với Israel trong Quốc hội Mỹ đã mở rộng đáng kể trong những tháng gần đây. Đến nay, tổng cộng 12 thượng nghị sĩ đã ký một bức thư chung gửi lãnh đạo đảng Dân chủ, yêu cầu xem xét lại nội dung trên. Trong thư chung, 12 thượng nghị sĩ cảnh báo Điều 219 sẽ mở rộng hợp tác song phương sang những lĩnh vực công nghệ nhạy cảm, bao gồm trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử, công nghệ sinh học, hệ thống tự hành và tác chiến mạng. Mức độ hợp tác này thậm chí có thể vượt xa quan hệ hợp tác công nghệ quốc phòng của Mỹ với một số đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Các nghị sĩ nhấn mạnh việc tích hợp công nghệ Israel vào nền tảng công nghiệp quốc phòng Mỹ có nguy cơ tạo ra sự phụ thuộc lâu dài, khiến Washington khó điều chỉnh chính sách ngoại giao trong tương lai, đồng thời trao cho Israel khả năng tác động tới các hệ thống vũ khí của Mỹ.

Các nghị sĩ kết luận rằng việc tiếp tục thắt chặt quan hệ quân sự như vậy là không phù hợp, nhất là trong bối cảnh chính phủ Israel đang theo đuổi các chính sách tại Gaza, Bờ Tây và khu vực rộng lớn hơn ở Trung Đông mà theo đánh giá của các nghị sĩ này là đi ngược lại lợi ích và các giá trị của Mỹ.

Tranh cãi quanh Điều 219 vì vậy không chỉ liên quan đến một khoản ngân sách quốc phòng, mà còn phản ánh những khác biệt ngày càng rõ trong nội bộ đảng Dân chủ về chính sách đối với Israel, cũng như mức độ can dự quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

Thúy Hà