Giám sát chặt sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất

Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2025 là một đề án lớn và mang tính cấp bách nhằm phòng chống thiên tai, bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đoàn Giám sát của Ban Dân tộc HĐND tỉnh giám sát việc thực hiện Đề án sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn xã Mường Lát.

Qua nghiên cứu báo cáo và khảo sát thực tế, Đoàn Giám sát của Ban Dân tộc HĐND tỉnh ghi nhận những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai đề án; đồng thời đánh giá cao sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân các xã trong thực hiện nhiệm vụ. Trong đó, các địa phương đã huy động hiệu quả sự tham gia của bộ đội biên phòng, công an xã, lực lượng dân quân tự vệ, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cùng chung sức hỗ trợ các hộ tháo dỡ, di chuyển và xây dựng nhà cửa. Ngoài ra, các địa phương đã linh hoạt lồng ghép nguồn lực từ đề án với các chương trình khác để tập trung hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn xã Thạch Quảng được đầu tư 1 khu tái định cư (TĐC) liền kề với diện tích 0,8ha để bố trí cho 16 hộ dân, tổng mức đầu tư trên 2,6 tỷ đồng; đồng thời thực hiện TĐC xen ghép cho 14 hộ dân. Đến nay, khu TĐC liền kề đã hoàn thành và có 7 hộ dân đến sinh sống ổn định; 9 hộ còn lại theo đề án không tham gia bốc thăm nhận đất. Đối với TĐC xen ghép, hiện đã thực hiện cho 9 hộ, số hộ còn lại vẫn tiếp tục sinh sống tại vị trí cũ. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ đến nơi ở mới tại khu TĐC liền kề được xã quan tâm chỉ đạo thực hiện. Đến nay đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 7/7 hộ đến ở, đạt tỷ lệ 100%. Đối với các hộ TĐC xen ghép chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, UBND xã đang tiếp tục hoàn thiện các thủ tục để kịp thời cấp cho các hộ dân theo quy định.

Giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn xã Trung Thành được đầu tư 2 khu TĐC tập trung với diện tích 2,8ha để bố trí nơi ở cho 75 hộ dân, tổng mức đầu tư gần 24,5 tỷ đồng; và TĐC xen ghép cho 5 hộ với số tiền hỗ trợ 400 triệu đồng. Đến nay các khu TĐC tại xã Trung Thành đã hoàn thành xây dựng 100%, đã có 75 hộ dân đến sinh sống ổn định.

Qua giám sát thực hiện Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2025, tại một số địa phương, Đoàn Giám sát của Ban Dân tộc HĐND tỉnh đã chỉ ra nhiều tồn tại như công tác lãnh đạo, chỉ đạo của một số cấp ủy, chính quyền cấp huyện cũ và cấp xã có nơi, có việc thiếu quyết liệt, thiếu sâu sát, thiếu kịp thời, chưa xác định việc bố trí TĐC cho các hộ theo đề án là nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách, thường xuyên. Công tác quy hoạch, lựa chọn vị trí TĐC, xác định các hộ dân khu vực nguy cơ cao, nguy cơ rất cao có nơi chưa sát thực tế. Nhiều dự án không phù hợp quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng chung xã; có dự án phải lựa chọn vị trí nhiều lần; có nơi chọn khu TĐC xa nơi ở hiện tại 4 - 5km nên người dân không đồng ý di dời; có dự án TĐC liền kề nhưng vị trí lại xa khu dân cư hiện hữu, làm tăng chi phí đầu tư hạ tầng, trái với mục tiêu ban đầu là giảm chi phí bằng cách tận dụng hạ tầng sẵn có. Việc huy động các nguồn lực khác cùng tham gia thực hiện đề án ở một số địa phương hiệu quả chưa cao, chủ yếu vẫn mang tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước.

Trên cơ sở những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra trong việc thực hiện đề án giai đoạn 2021-2025 và để thực hiện hiệu quả đề án giai đoạn 2026-2030, đoàn giám sát đề nghị UBND các xã sớm hoàn thiện các quy hoạch có liên quan cho phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, đánh giá cụ thể hiện trạng các khu vực dự kiến thực hiện dự án TĐC tập trung về quy mô, diện tích, các điều kiện về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hoàn thiện các hồ sơ có liên quan, có kế hoạch cụ thể để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình đã di dời đến nơi ở mới theo quy định.

Cùng với đó, thực hiện rà soát, đánh giá kịp thời các hộ đang sinh sống trong vùng nguy cơ cao và rất cao hàng năm phát sinh trên địa bàn xã để tổng hợp, đề xuất cấp có thẩm quyền cập nhật, bổ sung vào Đề án theo Quyết định 241/QĐ-UBND, ngày 20/1/2026 của UBND tỉnh. Chỉ đạo các bộ phận chuyên môn thực hiện theo đúng kế hoạch, tiến độ, đảm bảo chất lượng; phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa trong việc thực hiện các dự án trên địa bàn; thực hiện đầy đủ các chính sách hỗ trợ, huy động các nguồn lực nhằm giúp các hộ TĐC sớm ổn định đời sống; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết những vấn đề vượt thẩm quyền.

Bài và ảnh: Quốc Hương