Điểm sáng trong chống khai thác IUU

Với những cách làm sáng tạo, quyết liệt và sự đồng thuận cao từ phía ngư dân, xã Tiên Trang đã trở thành một trong những địa phương điển hình của tỉnh Thanh Hóa trong việc thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU), góp phần hiện thực hóa mục tiêu gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC).

Cán bộ Trạm Biên phòng Quảng Nham tuyên truyền cho ngư dân xã Tiên Trang về chống khai thác IUU.

Xã Tiên Trang có 524 phương tiện hành nghề đánh bắt hải sản; trong đó có 251 tàu thuyền có chiều dài từ 15m trở lên thuộc diện giám sát thực hiện các quy định về chống khai thác IUU. Với số lượng tàu, thuyền lớn và dân cư có truyền thống làm nghề khai thác tự phát, xã Tiên Trang gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện các quy định về chống khai thác IUU. Để hoàn thành nhiệm vụ và đạt được kết quả cao, Đảng ủy, UBND xã xác định việc tuyên truyền phải đi trước một bước để từng bước thay đổi nhận thức của ngư dân.

Chủ tịch UBND xã Trần Thị Huệ, cho biết: "Để thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU, xã không chỉ dừng lại ở việc phát loa truyền thanh, mà còn tổ chức các tổ công tác lưu động xuống tận bến bãi, vào từng hộ gia đình ngư dân. Các buổi đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và chủ tàu đã giúp bà con hiểu rõ chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu của quốc tế, mà là để bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho chính con cháu họ, và để hải sản Việt Nam có cơ hội xuất khẩu rộng mở hơn”.

Nội dung tuyên truyền của xã nhấn mạnh yêu cầu tất cả tàu cá phải thực hiện đầy đủ quy định khi cập, rời cảng; tuân thủ việc kiểm soát xuất - nhập bến; có xác nhận rời cảng của cảng cá trước khi tham gia khai thác. Đồng thời, phải thông báo với lực lượng biên phòng, công an xã và chính quyền địa phương khi về bến. Các hành vi không cập cảng bốc dỡ thủy sản đúng quy định sẽ bị kiểm tra, xử lý nghiêm. Bên cạnh đó, xã chú trọng tuyên truyền công tác kiểm soát tàu hậu cần, đảm bảo truy xuất nguồn gốc thủy sản; phổ biến quy định xử lý hành vi tiếp tay cho tàu cá vi phạm IUU; tăng cường hướng dẫn ngư dân lắp đặt, duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

Ngư dân Đặng Văn Phan ở thôn Đức, chủ tàu TH-6051TS cho biết: "Thông qua việc tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, tờ rơi và trực tiếp giải thích của cán bộ địa phương, lực lượng công an, biên phòng, ngư dân chúng tôi đã hiểu hơn về các quy định của Luật Thủy sản và quy định về chống khai thác IUU. Mỗi chủ tàu luôn chủ động rà soát thủ tục pháp lý để kịp thời bổ sung bảo đảm điều kiện vươn khơi. Ngoài ra, trong mỗi chuyến khai thác, luôn tuân thủ quy định mở thiết bị giám sát hành trình, đăng ký xuất, nhập bến để bảo đảm quy định pháp luật và nâng giá trị cho sản phẩm”.

Cùng với việc tuyên truyền, điểm nổi bật giúp Tiên Trang trở thành điểm sáng chính là công tác quản lý phương tiện bài bản. Xã đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng biên phòng và công an để lập danh sách quản lý 100% tàu cá trên địa bàn. Theo đó, hỗ trợ ngư dân hoàn thiện thủ tục đăng ký, đăng kiểm và cấp giấy phép khai thác cho các tàu cá đủ điều kiện. Đồng thời, kiên quyết đóng biển, đình chỉ hoạt động các tàu không đủ điều kiện hoạt động. Đối với nhóm tàu thuộc diện phải lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), xã thường xuyên theo dõi qua hệ thống trực tuyến. Mọi trường hợp mất kết nối hoặc đi gần vùng ranh giới biển đều được cán bộ xã gọi điện nhắc nhở ngay lập tức cho chủ tàu và người thân ở nhà.

Trạm trưởng Trạm Biên phòng Quảng Nham Nguyễn Ngọc Sơn, cho biết: “Bên cạnh việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của ngư dân, lực lượng biên phòng tại trạm đã phối hợp với UBND xã Tiên Trang thực hiện tuần tra, kiểm soát, xử lý những trường hợp tàu vi phạm nhằm bảo đảm trật tự, quy định khai thác và các chỉ đạo của cấp trên về chống khai thác IUU”.

Được biết, thông qua tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng địa phương đã xử phạt hơn 100 trường hợp vi phạm, tổng số tiền phạt hơn 800 triệu đồng. Trong đó, riêng trong tháng cao điểm thứ 2 (tháng 11, 12/2025) lực lượng chức năng và UBND xã Tiên Trang đã quyết liệt kiểm tra, xử lý xong 149/162 phương tiện phát sinh vi phạm về kết nối thiết bị giám sát hành trình VMS. Trong đó, xử phạt 29 phương tiện; lập hồ sơ không xử phạt 120 phương tiện; còn lại 13 phương tiện chủ tàu không có ở nhà, UBND xã đã lập biên bản làm việc với gia đình làm cơ sở để xác minh khi phương tiện về bờ.

Theo báo cáo của UBND xã Tiên Trang, 100% chủ tàu cá tại địa phương đã ký cam kết không vi phạm các quy định về IUU. Đặc biệt, từ đầu năm 2025 đến nay, địa phương không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài bị lực lượng chức năng phát hiện, xử lý.

Chủ tịch UBND xã Tiên Trang Trần Thị Huệ chia sẻ: "Chúng tôi không chủ quan với những kết quả đã đạt được. Trong năm 2026, xã sẽ tiếp tục hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp cho các tàu cá nhỏ hoạt động ven bờ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào quản lý truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đồng thời, kiên quyết duy trì, thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác IUU để xây dựng một nghề cá văn minh, bền vững, bảo vệ quyền, lợi ích của ngư dân".

Sự quyết liệt của xã Tiên Trang không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền biển, đảo mà còn khẳng định vị thế của một “điểm sáng” ven biển, chung tay cùng cả nước tháo gỡ nút thắt “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.

Bài và ảnh: Lê Hòa