Đặc sản bản địa tạo sinh kế cho bà con vùng cao

Cùng với chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), nhiều đặc sản của các xã miền núi Thanh Hóa không chỉ được hồi sinh, mà còn vươn xa, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

HTX Kẹo nhãn Lang Chánh, xã Linh Sơn góp phần tạo việc làm ổn định cho phụ nữ và lao động lớn tuổi.

Từ lâu, kẹo nhãn đã trở thành món quà quen thuộc của người dân miền núi huyện Lang Chánh (cũ). Nếu trước kia, kẹo nhãn chỉ được làm thủ công, đóng gói đơn giản để bán tại các phiên chợ vùng cao, thì nay đã “lột xác” mạnh mẽ nhờ sự đồng hành của chính quyền địa phương và sự nỗ lực đổi mới của người dân.

HTX Kẹo nhãn Lang Chánh tại xã Linh Sơn là một trong những đơn vị tiên phong trong việc cải tiến mẫu mã, chất lượng sản phẩm. Bao bì được thiết kế bắt mắt, tiện lợi, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng hiện đại, giúp kẹo nhãn dễ dàng tiếp cận thị trường trong và ngoài tỉnh. Nhờ đó, thương hiệu kẹo nhãn Châu Lang của HTX đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

Không chỉ mang lại hương vị ngọt ngào cho du khách, kẹo nhãn còn mang đến “vị ngọt” khác cho bà con nơi đây, đó là việc làm và nguồn thu nhập ổn định. Phó Giám đốc HTX Kẹo nhãn Lang Chánh Mai Thị Hoa cho biết: “HTX đang tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động, chủ yếu là lao động nữ lớn tuổi tại địa phương. Vào mùa cao điểm, đặc biệt dịp lễ, tết, số lao động tăng lên 10 người, với thu nhập trung bình 200 nghìn đồng/người/ngày”.

Nhờ phát triển sản xuất kẹo nhãn, nhiều hộ gia đình ở Linh Sơn có thêm nguồn thu nhập, đời sống kinh tế dần cải thiện. “Những người lớn tuổi như chúng tôi rất khó để tìm được công việc phù hợp. Nếu chỉ phụ thuộc vào đồng áng, chăn nuôi thì thu nhập không ổn định. Từ ngày HTX mở rộng quy mô sản xuất kẹo nhãn, chúng tôi có thêm việc làm, thêm thu nhập”, bà Lê Thị Nhài ở xã Linh Sơn chia sẻ.

Cũng trong xu hướng phát triển các đặc sản bản địa, HTX nông nghiệp xanh Duy Linh tại xã Quan Sơn đang từng bước khẳng định thương hiệu với những sản phẩm đạt chất lượng OCOP 3 sao, mang đậm dấu ấn vùng cao. Trong đó, sản phẩm thịt bò khô Mường Hạ của gia đình bà Phạm Thị Tý, thành viên của HTX, được xem là “điểm sáng” trong việc gìn giữ và phát triển món ăn truyền thống. Để lan tỏa và phát triển đặc sản bản địa này, cơ sở của bà luôn tuân thủ nguyên tắc sản xuất trong từng khâu: từ lựa chọn nguyên liệu tươi ngon, tẩm ướp gia vị tự nhiên đến sấy khô theo quy trình đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Mỗi tháng, gia đình bà sản xuất khoảng 200kg thịt bò khô, bán với giá 700 - 800 nghìn đồng/kg.

Nhờ lợi thế về rừng, mỗi năm vào mùa măng HTX nông nghiệp xanh Duy Linh thu mua và sơ chế hàng chục tấn măng tươi để phục vụ thị trường. Trung bình mỗi ngày HTX thu mua từ 4 đến 5 tạ măng tươi, sau khi chế biến, cứ 15kg măng tươi sẽ cho 1kg măng khô với giá bán từ 230 đến 250 nghìn đồng/kg.

Đến nay, thịt bò khô Mường Hạ và măng khô Nang Non đã trở thành những sản phẩm quen thuộc trong các gian hàng đặc sản của Thanh Hóa. Sự thành công của HTX nông nghiệp xanh Duy Linh không chỉ mang lại nguồn thu bền vững cho các hộ dân ở xã Tam Lư và xã Quan Sơn, mà còn góp phần giữ gìn nghề truyền thống.

Trong thị trường đầy cạnh tranh và yêu cầu của người tiêu dùng ngày càng cao như hiện nay thì việc lan tỏa và phát triển đặc sản bản địa là điều không dễ dàng. “Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng, hương vị sản phẩm, mà còn quan tâm đến cả bao bì đẹp, giá cả hợp lý. Để có thể lan tỏa đặc sản thịt trâu gác bếp của quê hương, tôi đã cải tiến quy trình sản xuất, chủ động quảng bá sản phẩm qua các hội chợ thương mại, nền tảng mạng xã hội, giúp đặc sản được nhiều người biết đến hơn”, chị Trần Thị Mai, chủ cơ sở sản xuất Thịt trâu gác bếp 36 Sinh Mai ở xã Vân Du cho biết.

Do bắt kịp xu hướng, cơ sở sản xuất Thịt trâu gác bếp 36 Sinh Mai đã có doanh thu gần 2 tỷ đồng/năm, tăng đều qua các năm. Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, cơ sở còn giải quyết việc làm cho 15 lao động thường xuyên và 25 lao động thời vụ.

Từ những sản phẩm tưởng như chỉ dành cho tiêu dùng trong vùng, nhiều đặc sản bản địa của Thanh Hóa đã bước ra thị trường rộng lớn hơn, được người tiêu dùng tin tưởng và đánh giá cao. Việc sản xuất và lan tỏa đặc sản bản địa đã mở ra cơ hội việc làm bền vững cho bà con vùng cao, đặc biệt là phụ nữ và lao động lớn tuổi - những người vốn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm sinh kế.

Bài và ảnh: Phương Đỗ