Chùa cổ Tường Vân – Điểm hẹn văn hóa tâm linh ngày xuân

Chùa Tường Vân (còn gọi là chùa Giáng) được xây dựng từ thế kỷ XIV - thời nhà Trần, tọa lạc dưới chân núi Đún (Đốn Sơn) thuộc khu 3, xã Vĩnh Lộc. Không gian chùa linh thiêng cùng với cảnh quan thiên nhiên đẹp, kiến trúc độc đáo đã thu hút nhiều du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, vãn cảnh, thắp hương cầu an, cầu phúc.

Du khách đến tham quan, vãn cảnh chùa Tường Vân, xã Vĩnh Lộc.

Chùa Tường Vân tọa lạc tại một vị trí đắc địa: lưng tựa núi cao, mặt hướng dòng Mã giang, tạo nên một chỉnh thể hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên khoáng đạt. Theo truyền thuyết, dưới triều vua Trần Duệ Tông, khi thân chinh đi dẹp giặc Chiêm Thành, nhà vua đã chọn vùng núi Đún làm nơi đóng quân. Đêm ấy, ngài mộng thấy dải mây vàng (Tường Vân) ẩn hiện như điềm lành phù trợ. Sau khi thắng trận trở về, để tri ân sự linh ứng của đất trời, nhà vua cho khởi công xây dựng chùa và đặt tên là Tường Vân. Đến thời Hồ Quý Ly, ngôi chùa vinh dự trở thành Quốc tự của triều đình.

Thuở sơ khai, chùa Tường Vân được xây dựng 4 gian, trải qua thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, kiến trúc ban đầu. Cổng chùa được xây dựng gồm hai tầng mái với chiều cao 13,7m, hai cầu thang được xây dựng vững chắc. Tầng hai có 5 cửa cuốn vòm, cửa giữa cao 3,7m với 8 vòm cuốn cong, tổng cộng có 14 đòn đao theo thứ tự từ thấp lên cao làm tăng vẻ bề thế cho ngôi chùa.

Phía sau lưng chừng Đốn Sơn là nhà mẫu, đây là khu chính của chùa. Nhà phật điện được trùng tu năm Bảo Đại thứ 14, kết cấu kiến trúc theo kiểu chữ Đinh, bao gồm tiền điện 5 gian, thượng điện 2 gian. Nhà tiền điện có 13 pho tượng được tạc bằng gỗ, sơn son, thếp vàng. Tượng được bố trí thành 6 lớp theo trật tự từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Hàng tượng dưới cùng chính giữa là tượng Thích Ca sơ sinh, bao quanh có 9 rồng uốn khúc chạm đầu vào nhau, phun nước thơm tắm cho đức Phật...

Với những giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, chùa Tường Vân đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 2009. Nhờ vị thế đắc địa, kiến trúc chạm khắc độc đáo cùng sự linh thiêng, ngôi chùa trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Nhằm tạo cảnh quan đặc sắc phục vụ Nhân dân và du khách thập phương đến chiêm bái, trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích chùa Tường Vân tập trung chỉnh trang khuôn viên. Với hệ thống đèn lồng đỏ rực rỡ cùng các tiểu cảnh hoa tươi, cây cảnh được bài trí công phu, không gian chùa trở nên lung linh và đậm sắc xuân.

Bà Lê Thị Đào, người dân xã Vĩnh Lộc đến chùa Tường Vân vãn cảnh, cho biết: "Hàng năm, cứ mỗi dịp tết đến, xuân về, tôi lại tìm đến chùa Tường Vân để vãn cảnh và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cho gia đình một năm mới bình an, mạnh khỏe và vạn sự hanh thông. Đến nơi đây khiến lòng tôi thêm phần phấn chấn, nhẹ nhàng và có thêm động lực vượt khó lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, góp phần cải thiện cuộc sống của gia đình".

Hàng năm, dịp Tết Nguyên đán là cao điểm chùa Tường Vân đón đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Nhằm mang lại trải nghiệm tốt nhất cho Nhân dân, du khách thập phương, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích lịch sử, văn hóa chùa Tường Vân phối hợp với lực lượng công an tăng cường lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự; chú trọng công tác vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm các quy định và duy trì nếp sống văn minh tại di tích.

Ông Trịnh Trọng Trung, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Vĩnh Lộc, cho biết: Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia chùa Tường Vân luôn được xã Vĩnh Lộc quan tâm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Thời gian tới, xã Vĩnh Lộc tiếp tục kết nối chùa Tường Vân với các điểm di tích trên địa bàn xã, như đền thờ Trần Khát Chân - Đàn tế Nam Giao - chùa Du Anh; tập trung huy động mọi nguồn lực để tu bổ, tôn tạo, xây dựng nơi đây thành điểm đến du lịch văn hóa tâm linh.

Bài và ảnh: Xuân Hải