Chú trọng hòa giải, giải quyết án hôn nhân - gia đình

Với việc chú trọng công tác hòa giải, đối thoại, Tòa án Nhân dân 2 cấp tỉnh Thanh Hóa đã giải quyết, xét xử khối lượng lớn vụ, việc hôn nhân - gia đình. Thông qua đó, không chỉ đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của công dân mà còn góp phần bảo đảm trật tự xã hội, bảo vệ giá trị đạo đức, truyền thống văn hóa dân tộc.

Thẩm phán Tòa án Nhân dân khu vực 10 hướng dẫn pháp luật cho đương sự trong giải quyết án hôn nhân - gia đình.

Từ nhiều nguyên nhân khác nhau, tình trạng tranh chấp hôn nhân - gia đình đang ngày càng gia tăng với nhiều tính chất phức tạp. Qua công tác thụ lý, xét xử, giải quyết án từ cơ quan tòa án, tranh chấp này biểu hiện chủ yếu là ly hôn, tranh chấp quyền nuôi con, chia tài sản chung, tranh chấp về cấp dưỡng... Số vụ, việc thuộc diện này chiếm phần lớn trong các loại án hôn nhân - gia đình mà tòa án 2 cấp trong tỉnh đã thụ lý, giải quyết.

Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, khối lượng công việc là rất lớn, một số bộ luật, luật được sửa đổi, bổ sung có hiệu lực, thẩm quyền thụ lý, giải quyết án dân sự nói chung có sự thay đổi từ ngày 1/7 để phù hợp với thực tiễn tình hình. Cụ thể, tòa án cấp khu vực phải giải quyết, xét xử sơ thẩm toàn bộ các vụ, việc dân sự nói chung trên địa bàn, bao gồm vụ, việc hôn nhân - gia đình có yếu tố nước ngoài vốn thuộc thẩm quyền của tòa án cấp tỉnh từ trước ngày 1/7. Còn tòa án cấp tỉnh, ngoài xét xử phúc thẩm các vụ việc dân sự như trước đây phải đảm trách vai trò xét xử giám đốc thẩm và tái thẩm. Song bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao, với tinh thần không để gián đoạn, ngưng trệ hoạt động chuyên môn, tòa án 2 cấp trong tỉnh đã tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp, nhằm nâng cao chất lượng xét xử, giải quyết án nói chung và án hôn nhân - gia đình nói riêng.

Theo đó, tòa án 2 cấp đã quan tâm nâng cao chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ giữ chức danh tư pháp thông qua các lớp đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật chuyên sâu về hôn nhân - gia đình do Tòa án Nhân dân Tối cao tổ chức. Đồng thời tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm nhằm nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ hòa giải, xét xử, nhất là kỹ năng lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của đương sự cho thẩm phán... Đặc biệt, trong giải quyết loại án này, cơ quan tòa án đã chú trọng công tác hòa giải, đối thoại, nhằm động viên các cặp vợ chồng trở về đoàn tụ hoặc thương lượng, thỏa thuận, đề cao quyền tự định đoạt tranh chấp của đương sự, nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả đương sự và tòa án. Đây là hoạt động tố tụng có tính nhân văn, giúp các bên tìm được tiếng nói chung, hạn chế xung đột, giữ gìn tình cảm, nhất là đảm bảo quyền lợi của con trẻ.

Trong quá trình hòa giải, thẩm phán và hòa giải viên đã dành thời gian lắng nghe cả vợ và chồng trình bày nguyên nhân mâu thuẫn nảy sinh trong cuộc sống hôn nhân, quan điểm, những điều chưa đồng thuận với nhau, ý định phân chia tài sản, quyền nuôi con... Từ đó, căn cứ vào quy định của pháp luật và truyền thống văn hóa, động viên họ tự hàn gắn. Hoặc gợi ý hướng tự thỏa thuận, phân chia quyền về sở hữu tài sản, quyền nuôi con sau ly hôn, hạn chế trường hợp tòa án phải đưa ra xét xử...

Thẩm phán Lê Thị Dung, Chánh Tòa Gia đình và Người chưa thành niên, Tòa án Nhân dân tỉnh cho biết: Quá trình giải quyết, xét xử các vụ, việc hôn nhân - gia đình, tòa án 2 cấp trong tỉnh đã đặt lợi ích của trẻ em và phụ nữ lên hàng đầu. Trong giải quyết tranh chấp nuôi con, tòa đã giải quyết, xét xử bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho trẻ em cả về vật chất, lẫn tinh thần. Đồng thời tôn trọng, bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân, đặc biệt là trong vấn đề tài sản và quyền nuôi con.

Cùng với tăng cường tính công khai, minh bạch, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động xét xử, năm công tác 2025 (từ 1/10/2024 đến 30/9/2025), tòa án 2 cấp trong tỉnh đã giải quyết, xét xử 6.687 vụ, việc hôn nhân - gia đình trong tổng số 6.785 vụ, việc thụ lý, đạt tỷ lệ 98,95% (chỉ tiêu Quốc hội giao là 85% trở lên). Đáng chú ý, trong số vụ, việc đã thụ lý giải quyết trong năm công tác 2025, tòa án 2 cấp trong tỉnh đã hòa giải đoàn thụ thành công 717 vụ, việc và công nhận thuận tình ly hôn ở 3.891 vụ, việc. Tính chung tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết vụ, việc hôn nhân - gia đình đạt tới 68,91%.

Chánh Tòa Gia đình và Người chưa thành niên Lê Thị Dung cho biết thêm: "Cùng với nâng cao chất lượng xét xử, giải quyết án hôn nhân - gia đình, tòa án 2 cấp trong tỉnh đã chủ động phối hợp chặt chẽ với viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, cơ quan quản lý hộ tịch, chính quyền địa phương để đảm bảo bản án, quyết định có hiệu lực của tòa được thực thi nghiêm túc. Thông qua đó vừa đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, vừa góp phần giữ vững ổn định xã hội, bảo vệ giá trị đạo đức, truyền thống văn hóa dân tộc".

Bài và ảnh: Đồng Thành