Bí quyết chinh phục Huy chương vàng Olympic quốc tế của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lam Sơn chỉ trong 3 tháng

Lần đầu tiên học sinh Thanh Hóa tham dự Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, Mai Văn Khánh và Nguyễn Quang Dũng, học sinh lớp 12 chuyên Vật lý, Trường THPT Chuyên Lam Sơn, đã xuất sắc giành 2 Huy chương Vàng. Chỉ có 3 tháng ôn luyện cho một lĩnh vực còn mới mẻ, hai chàng trai đã chinh phục sân chơi trí tuệ quốc tế bằng cách nào?

Mai Văn Khánh (ngoài cùng bên trái) và Nguyễn Quang Dũng (ngoài cùng bên phải) cùng đội tuyển Việt Nam nhận giải Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026.

Tự tìm lối đi riêng

Với Mai Văn Khánh, tự học là cách em chủ động chinh phục những kiến thức mới. Với những bài tập khó, Khánh thường phân tích dữ kiện, thử nhiều hướng tiếp cận và củng cố kiến thức nền tảng trước khi giải quyết những vấn đề phức tạp hơn. Cách học này giúp em rèn tư duy độc lập, đồng thời tích lũy kinh nghiệm xử lý những bài thi dài, đòi hỏi khả năng phân bổ thời gian hợp lý.

“Kinh nghiệm của em là trong lúc thi phải quản lý thời gian cho hợp lý. Những bài thi kéo dài rất lâu, khoảng 3-4 tiếng, mình phải căn thời gian làm những bài dễ trước, rồi những bài khó sẽ làm sau”, Khánh chia sẻ.

Mai Văn Khánh thường dành nhiều thời gian tự học.

Trước khi giành Huy chương Vàng Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026, Khánh đã đạt nhiều thành tích ở các kỳ thi Vật lý, trong đó có Huy chương Đồng Olympic Vật lý châu Á. Những trải nghiệm từ các sân chơi học thuật trước đó giúp em tích lũy kiến thức, rèn bản lĩnh và từng bước thích nghi với yêu cầu của một lĩnh vực mới.

Vượt áp lực, phá giới hạn

Nếu Khánh nổi bật ở khả năng chủ động phân tích và xử lý vấn đề, thì Nguyễn Quang Dũng lại cho thấy thế mạnh trong tư duy chắc chắn, trình bày lời giải khoa học.

Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế là lĩnh vực còn mới, trong khi thời gian chuẩn bị cho kỳ thi chỉ khoảng 3 tháng. Khối lượng kiến thức lớn, yêu cầu ôn luyện cao và áp lực về thời gian có lúc khiến em hoài nghi về khả năng của chính mình. Nhưng thay vì để áp lực chi phối, em tiếp tục bổ sung kiến thức và hoàn thiện phương pháp học.

Vượt qua những thử thách, áp lực, Nguyễn Quang Dũng đã đoạt Huy chương Vàng tại Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế 2026.

Trong giai đoạn này, em ưu tiên hệ thống hóa kiến thức theo từng chuyên đề, đối chiếu những phần chưa hiểu với kiến thức Vật lý đã học và luyện tập qua các dạng đề để nhận ra điểm yếu. Khi mục tiêu lớn hơn kinh nghiệm sẵn có, việc nhận ra giới hạn của bản thân có thể tạo áp lực, nhưng cũng là động lực để người học điều chỉnh cách tiếp cận và tiếp tục tiến lên.

Dũng chia sẻ: “Thành tích mà em đã đạt được không chỉ nhờ nỗ lực của bản thân, mà còn từ sự giúp đỡ của rất nhiều người. Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu nhà trường, các thầy cô trong đội tuyển và đặc biệt là bố mẹ, những người luôn động viên em trong những khoảng thời gian khó khăn nhất".

Mỗi trò một cách dạy

Để học sinh có thể tiếp cận một lĩnh vực mới trong thời gian ngắn, giáo viên cũng phải chủ động tìm tòi. Thầy giáo Nguyễn Bá Tư, giáo viên Vật lý, Trường THPT Chuyên Lam Sơn - người trực tiếp bồi dưỡng Khánh và Dũng cho biết, Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế là lĩnh vực mới đối với cả thầy và trò.

Bên cạnh việc nghiên cứu, biên soạn đề ôn luyện bám sát tiêu chí cuộc thi, thầy phải tìm cách hướng dẫn phù hợp với năng lực của từng học sinh. Bởi dù cùng tham gia một đội tuyển, mỗi em có sở trường và cách tiếp thu kiến thức khác nhau.

“Trong lĩnh vực bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, mỗi học sinh đều có sở trường và năng lực riêng. Chính vì thế, trong quá trình bồi dưỡng, tôi phải có những đấu pháp cụ thể cho từng em”, thầy Tư chia sẻ.

Thầy giáo Nguyễn Bá Tư và hai học sinh của mình.

Có thể thấy quá trình chuẩn bị cho kỳ thi không đơn thuần là tăng thời lượng học hay giải thật nhiều đề. Giáo viên cần xác định học sinh đang mạnh ở đâu, còn thiếu kiến thức gì và cần được hỗ trợ như thế nào để phát huy khả năng. Với một cuộc thi mới, việc tìm ra phương pháp phù hợp càng trở nên quan trọng.

Đồng hành nhưng không áp đặt

Ngoài nhà trường, gia đình cũng là điểm tựa để các em duy trì việc học trong thời gian dài. Chị Trần Thị Hằng, mẹ em Mai Văn Khánh cho biết từ nhỏ Khánh đã yêu thích nghiên cứu, tìm tòi các môn khoa học.

“Gia đình luôn tạo điều kiện chứ không áp đặt con. Nhưng đó chỉ là yếu tố bổ trợ, quan trọng nhất là bản thân con nỗ lực và có sự dìu dắt của các thầy cô”, chị Hằng chia sẻ.

Chị Hằng thường giao việc nhà để Khánh vừa học cách tự lập, vừa cân bằng việc học với sinh hoạt thường ngày.

Cách đồng hành ấy giúp Khánh có điều kiện theo đuổi điều mình yêu thích, đồng thời giảm bớt áp lực phải đạt được một kết quả cụ thể. Khi học sinh phải dành nhiều thời gian cho việc tìm hiểu kiến thức và luyện tập, sự tin tưởng từ gia đình cũng góp phần giúp các em yên tâm theo đuổi mục tiêu.

Không có một công thức chung cho thành công, nhưng từ câu chuyện của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lam Sơn, có thể thấy vai trò của việc tự học, khả năng thích ứng và sự kiên trì. Hai tấm Huy chương Vàng không chỉ khẳng định nỗ lực của Mai Văn Khánh và Nguyễn Quang Dũng, mà còn mở ra những mục tiêu mới trên hành trình học tập, nghiên cứu khoa học. Với nền tảng kiến thức, tư duy độc lập và niềm say mê khám phá, 2 học sinh đang tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng chinh phục những đỉnh cao tri thức.

Hương Quỳnh