Sửa đổi Luật Nuôi con nuôi: Siết điều kiện nhận con nuôi, ngăn trục lợi bất hợp pháp

Quốc hội họp phiên sáng 19/10.

Dự thảo cũng bổ sung sự tham gia của người làm công tác xã hội và trách nhiệm của các cơ sở trợ giúp xã hội, hướng tới bảo đảm trẻ em được sống trong môi trường gia đình an toàn, lành mạnh.

Sáng 19/10, theo chương trình kỳ họp Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 31 điều, sửa đổi 23 điều, bổ sung 8 điều, lược bỏ 29 điều, giảm 21 điều so với Luật hiện hành.

Bảo đảm trẻ em được sống trong môi trường gia đình an toàn, lành mạnh

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được xây dựng nhằm tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và khắc phục những hạn chế trong thực tiễn thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010.

Về điều kiện của người được nhận làm con nuôi, dự thảo quy định phải là trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa theo quy định của pháp luật về trẻ em, trừ trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình. Quy định này nhằm tôn trọng quyền của trẻ em được sống cùng cha mẹ đẻ, không tách trẻ khỏi gia đình gốc một cách không cần thiết.

Về điều kiện của người nhận con nuôi, dự thảo bổ sung quy định cấm nhận con nuôi đối với người đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, đang trong thời gian được tha tù trước thời hạn có điều kiện hoặc bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo.

Đồng thời, dự thảo sửa đổi quy định cấm nhận con nuôi đối với người chưa được xóa án tích thành người đã từng bị kết án về một trong các tội thuộc nhóm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người; bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi, hành hạ người thân; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp; các tội về ma túy, phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh, xâm phạm an ninh quốc gia theo Bộ luật Hình sự.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu ghép trẻ đối với cả việc giải quyết nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người nhận con nuôi phù hợp với từng trẻ em trên cơ sở đánh giá điều kiện, khả năng nuôi dưỡng của người nhận con nuôi và nhu cầu, hoàn cảnh, giới tính, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ của trẻ.

Theo Chính phủ, quy định này nhằm tránh tình trạng người nhận con nuôi trong nước tự tìm trẻ để nhận nuôi, phát sinh tiêu cực do thỏa thuận giữa bên cho và bên nhận, tạo cơ hội cho các đối tượng trung gian trục lợi từ việc môi giới bất hợp pháp.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung sự tham gia của người làm công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi, theo dõi tình hình phát triển của con nuôi và hỗ trợ tìm kiếm thông tin về nguồn gốc; bổ sung trách nhiệm của cơ sở trợ giúp xã hội trong việc rà soát, đánh giá nhu cầu của trẻ em để đề nghị xem xét chuyển sang hình thức nuôi con nuôi.

Dự thảo còn bổ sung căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi trong trường hợp con nuôi chưa thành niên mà cả cha và mẹ nuôi chết, mất năng lực hành vi dân sự, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc phải chấp hành hình phạt tù; cha, mẹ nuôi bị kết án về tội ngược đãi, hành hạ con nuôi.

Làm rõ các quy định để bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nuôi con nuôi, đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung.

Về điều kiện của người nhận con nuôi, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cụm từ “đang trong thời gian thử thách” sau quy định về người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo. Đồng thời, nghiên cứu, cân nhắc quy định không cho nhận con nuôi đối với người bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình hoặc các hành vi xâm hại trẻ em.

Về quyền biết về nguồn gốc, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về lưu trữ hồ sơ nuôi con nuôi, điều kiện và trình tự tiếp cận thông tin về nguồn gốc, nhằm bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế.

Đối với hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi, cơ quan thẩm tra đề nghị thống nhất thời điểm xác lập quan hệ pháp lý, phát sinh quyền, nghĩa vụ và hiệu lực của quyết định nuôi con nuôi.

Đáng chú ý, về căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng quy định chấm dứt việc nuôi con nuôi khi cả cha và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo có thể dẫn đến cách hiểu rằng, dù cha mẹ nuôi vẫn đủ khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ thì cũng phải chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc chỉ quy định chấm dứt việc nuôi con nuôi trong trường hợp cả cha và mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo và không còn khả năng chăm sóc trẻ em, nhằm bảo đảm môi trường gia đình ổn định, bền vững và tính nhân văn của việc nuôi con nuôi.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ chủ thể có quyền yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi đối với từng trường hợp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ nuôi con nuôi.

Theo Báo Nhân Dân

Nguồn: https://nhandan.vn/sua-doi-luat-nuoi-con-nuoi-siet-dieu-kien-nhan-con-nuoi-ngan-truc-loi-bat-hop-phap-post996372.html