Stress - “kẻ thù thầm lặng” trong xã hội hiện đại

Sống giữa guồng quay tất bật của xã hội hiện đại, con người tưởng chừng nắm trong tay nhiều tiện nghi và cơ hội phát triển hơn bao giờ hết. Thế nhưng, đi cùng với đó là sự gia tăng không ngừng của một “kẻ thù thầm lặng”: stress. Từ công sở đến trường học, từ thành thị đến nông thôn, đâu đâu cũng có thể thấy dấu vết của stress len lỏi trong cuộc sống thường ngày.

Bác sĩ Khoa Tâm lý lâm sàng - Nhi (Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa) trò chuyện cùng bệnh nhân.

“Cứ sáng mở mắt ra là một núi công việc đổ dồn. Áp lực chăm sóc con nhỏ, áp lực công việc, sự kỳ vọng của gia đình và những yêu cầu từ chính bản thân mình. Có hôm, trong căn nhà nhỏ bé của mình mà muốn hét thật to, muốn buông xuống hết” – chị N.T.T. (phường Hạc Thành) chia sẻ về những áp lực, cảm giác bị stress “nuốt chửng”.

Hay chị L.T.H. (phường Đông Quang), sau biến cố ập đến, người chồng “đầu ấp tay gối” đồng hành cùng chị bao năm bỗng gặp nạn. Anh ra đi đột ngột để lại chị và các con. Tưởng thời gian sẽ giúp chị nguôi ngoai vết thương lòng, nhưng tình trạng của chị không cải thiện. Chị rơi vào trạng thái u uất, không muốn giao tiếp với ai. Người nhà đã đưa chị vào viện kiểm tra và được biết chị bị stress kéo dài, sang chấn tâm lý cần được hỗ trợ điều trị để cải thiện tình trạng.

Nghĩ rằng, stress chỉ xuất hiện ở người trưởng thành, nhưng thực tế, nhiều trẻ em, học sinh cũng rơi vào stress. Em N.H.A. (phường Quảng Phú) luôn cảm thấy mình sống trong một môi trường độc hại từ những lời nói, sự áp đặt của gia đình. Khi nhắc đến cuộc sống em đã nghẹn ngào cho biết, em muốn được học theo cách của em, đi theo con đường em lựa chọn nhưng mẹ và bà không tin tưởng em, bắt em học như bạn bè cùng lứa tuổi. Điều này đã khiến em ngột ngạt, chán ngán cuộc sống hiện tại. Không ít lần em đã muốn tự giải thoát khỏi những áp lực đó.

Có thể thấy, cuộc sống ngày càng hiện đại khiến cho con người luôn phải đối diện với nhiều áp lực hơn từ công việc, học tập, cho đến những yêu cầu đến từ bản thân và cuộc sống bên ngoài. Bên cạnh những áp lực, sự kỳ vọng, con người trong xã hội hiện đại còn phải đối diện với những biến cố trong cuộc sống, như gia đình không hạnh phúc, bạo lực, dư luận xã hội... Từ đó, những căn bệnh liên quan đến tinh thần, như trầm cảm, căng thẳng xuất hiện ngày càng nhiều và đang có xu hướng “trẻ hóa”.

Stress là thuật ngữ để chỉ tình trạng “căng thẳng” của con người. Trong thế giới hiện đại, stress đã trở thành nỗi ám ảnh, “kẻ thù thầm lặng” cướp đi hạnh phúc, sức khỏe và cuộc sống của nhiều người. Khi tình trạng stress kéo dài, sức khỏe của con người sẽ bị tác động tiêu cực, thậm chí gây ra những hành động tiêu cực, thái quá gây tổn hại đến bản thân.

Theo bác sĩ CKI Lương Mỹ Linh, Phó trưởng Khoa Tâm lý lâm sàng - Nhi, Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa, cho biết: "Stress mang tính thách thức, đòi hỏi những phản ứng thích nghi sinh lý, nhận thức và hành vi của con người. Stress cũng có thể được xem là một sự kích hoạt phản ứng chiến đấu hay bỏ chạy. Trong y học, stress là thuật ngữ được sử dụng để chỉ một nguyên nhân, một tác nhân kích thích làm cơ thể khó chịu. Stress cũng được dùng chỉ hậu quả của tác nhân này. Phản ứng stress trở thành bệnh lý khi nguyên nhân gây ra quá bất ngờ, quá dữ dội hoặc quen thuộc nhưng lặp lại vượt qua khả năng thích ứng của chủ thể. Stress gặp ở mọi lứa tuổi và đang có xu hướng gia tăng. Mức độ nặng nhẹ phụ thuộc mức độ của sang chấn và sự chịu đựng của người bệnh".

Những nguyên nhân gây ra hiện tượng stress cho con người đến từ nhiều lý do như sức ép trong công việc, học tập, thất vọng trong sự nghiệp, mâu thuẫn trong gia đình, xã hội, bị làm nhục, bị hãm hiếp, bị bắt cóc, tai họa do thiên nhiên, sóng thần; sự thiệt hại về kinh tế hoặc mất những người thân yêu... Song người mang “căn bệnh thầm lặng” đó đều có những rối loạn hoạt động tâm thần, chức năng tâm lý, như: dễ cáu gắt, căng thẳng, mệt mỏi...

"Stress là yếu tố làm xuất hiện nhiều bệnh, nó như “giọt nước tràn ly”. Bởi trong quá trình khám và điều trị cho bệnh nhân, khi khai thác kỹ, bác sĩ đều ghi nhận những yếu tố, sự việc gây ra stress cho bệnh nhân", bác sĩ Lương Mỹ Linh chia sẻ thêm.

Stress không thể “loại bỏ” hoàn toàn nhưng có thể được kiểm soát và chuyển hóa tích cực nếu mỗi người biết lắng nghe bản thân và thay đổi lối sống. Bởi vậy, mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh; tạo lập nhân cách mạnh mẽ; thư giãn tinh thần đúng cách; suy nghĩ tích cực, lạc quan tâm sự, chia sẻ với người thân hoặc bác sĩ tâm lý. Và nếu gặp các vấn đề về stress kéo dài, hãy đến bệnh viện gặp bác sĩ, chuyên gia để được tư vấn.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại đầy biến động, stress là một phần tất yếu của cuộc sống hiện đại, thì việc chăm sóc sức khỏe tâm thần không còn là điều xa xỉ, mà là nhu cầu thiết yếu. Đã đến lúc mỗi người cần định nghĩa lại thành công – không chỉ là địa vị, thu nhập hay bằng cấp, mà là sự bình an nội tâm, cân bằng giữa công việc và cuộc sống, sự khỏe mạnh về cả thân và tâm. Cùng với đó, mỗi gia đình, cộng đồng hãy đồng hành cùng mỗi cá nhân để “bệnh của thời hiện đại” hoàn toàn có thể được chế ngự.

Bài và ảnh: Thùy Linh