Quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân

Nhiều thông tư mới của Bộ GD&ĐT chính thức có hiệu lực từ tháng 4/2026. Trong đó, Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT ban hành Quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/4/2026.

Ảnh minh họa.

Quy chế quy định chi tiết các nội dung mới về quản lý văn bằng, chứng chỉ được đề cập trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Theo đó, những nội dung mới gồm: thay việc cấp bằng tốt nghiệp THCS bằng xác nhận hoàn thành chương trình THCS trong học bạ; giao hiệu trưởng cấp bằng tốt nghiệp THPT; bổ sung bằng trung học nghề; bổ sung hình thức văn bằng số, chứng chỉ số; đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh bao gồm cả VBCC của giáo dục nghề nghiệp.

Thông tư cũng thay thế toàn bộ các quy định về văn bằng, chứng chỉ trước đây được ban hành rải rác ở nhiều văn bản của Bộ GD&ĐT và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây, tạo thuận lợi cho cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý và người học trong nghiên cứu, thực hiện.

Quy chế cũng thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số toàn diện trong giáo dục và đào tạo, đặc biệt trong công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ.

Cụ thể, bổ sung khái niệm văn bằng, chứng chỉ số; quy định việc cấp, lưu trữ, xử lý; cấp bản sao, chỉnh sửa, thu hồi, hủy bỏ văn bằng, chứng chỉ số; quy định xây dựng, cập nhật, khai thác cơ sở dữ liệu (CSDL) văn bằng, chứng chỉ và danh mục các trường thông tin bắt buộc cập nhật.

Bộ GD&ĐT xây dựng CSDL văn bằng, chứng chỉ dùng chung toàn quốc để phục vụ cấp văn bằng, chứng chỉ số, lưu trữ dữ liệu đã cấp và công khai thông tin về cấp văn bằng, chứng chỉ.

Việc cập nhật, công khai thông tin được áp dụng cả với văn bằng, chứng chỉ đã cấp trước khi Thông tư có hiệu lực. Thông tin trích xuất từ CSDL có giá trị pháp lý như thông tin trong sổ gốc; thông tin tra cứu từ CSDL hoặc trên ứng dụng VNeID được sử dụng thay cho bản sao từ sổ gốc và có giá trị xác minh văn bằng, chứng chỉ.

Các quy định cũng yêu cầu cập nhật đầy đủ dữ liệu khi cấp, cấp lại, chỉnh sửa, thu hồi, hủy bỏ văn bằng, chứng chỉ, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, chia sẻ, dùng chung”. Toàn bộ Quy chế được xây dựng theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, triển khai văn bằng, chứng chỉ số đồng bộ với văn bằng, chứng chỉ giấy.

Thời hạn cấp bằng tốt nghiệp THPT (giấy) được rút ngắn từ 75 ngày xuống còn 30 ngày; thời hạn cấp văn bằng, chứng chỉ số là 5 ngày kể từ ngày có quyết định công nhận tốt nghiệp.

Các thủ tục liên quan được quy định theo hướng cắt giảm giấy tờ, tăng khai thác và chia sẻ dữ liệu từ các CSDL liên quan; ưu tiên giải quyết trên môi trường điện tử; không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trên các hệ thống dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Quy chế đồng thời thể chế hóa chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục gắn với kiểm tra, giám sát hiệu quả.

Cụ thể, Quy chế phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan. Trong đó, Bộ GD&ĐT tập trung ban hành quy định, thực hiện quản lý Nhà nước theo pháp luật, không làm thay địa phương, cơ sở.

Bỏ quy định Bộ GD&ĐT in phôi văn bằng, chứng chỉ, phân cấp cho Sở GD&ĐT hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ (đối với văn bằng, chứng chỉ giấy).

Không quy định mẫu văn bằng đại học, giáo dục nghề nghiệp và mẫu chứng chỉ (chỉ quy định nội dung chính ghi trên văn bằng, chứng chỉ), trừ mẫu bằng tốt nghiệp THPT để bảo đảm thống nhất toàn quốc. Đồng thời không quy định mẫu sổ gốc, phụ lục sổ gốc, sổ cấp bản sao... mà chỉ quy định nội dung chính, nhằm tăng tính tự chủ cho cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ.

Quy chế bổ sung quy định giao cấp phó ký văn bằng, chứng chỉ; giao quyền ký bản sao văn bằng, chứng chỉ để giảm tải cho người đứng đầu; quy định các trường hợp đặc biệt khi cấp bản sao từ sổ gốc, cấp lại, chỉnh sửa nội dung, thu hồi, hủy bỏ văn bằng, chứng chỉ trong các tình huống như không còn sổ gốc, không còn người có thẩm quyền, hoặc khi cơ quan có thẩm quyền sáp nhập, chia tách, giải thể.

Đối với các vấn đề tồn đọng liên quan đến bằng tốt nghiệp THCS, giao Sở GD&ĐT xử lý; UBND cấp xã có trách nhiệm bàn giao sổ gốc cấp bằng và tài liệu liên quan về Sở GD&ĐT trước ngày 31/5/2026.

NDS