Nơi con chữ “bền gan bám núi”

Sau sáp nhập, giáo dục xã Văn Phú bước vào giai đoạn chuyển mình với yêu cầu tinh gọn mạng lưới trường lớp, kiện toàn đội ngũ và nâng cao chất lượng dạy học. Giữa những đổi thay ấy, ở các điểm trường, con chữ vẫn miệt mài “bền gan bám núi”, khẳng định quyết tâm không để địa hình, khoảng cách hay khó khăn trở thành rào cản trên hành trình tìm tri thức của học sinh vùng cao.

Bên dưới những nếp nhà sàn mượn tạm, thầy cô và các em nhỏ vẫn vượt khó để dựng xây ước mơ đến trường.

Lội gian khó giữ sĩ số

Tại xã miền núi Văn Phú, đường lên khu Phá, điểm trường thuộc Trường Tiểu học Lâm Phú, uốn lượn qua những triền núi, hết dốc cao lại đến khúc cua hẹp.

Ba mươi năm gắn bó với giáo dục xã Văn Phú, cũng là chừng ấy thời gian cô Hoàng Thị Tặng, giáo viên Trường Tiểu học Lâm Phú chứng kiến những thăng trầm của giáo dục nơi đây. Dù cơ sở vật chất đã từng bước cải thiện, nhận thức của người dân về sự học ngày càng nâng lên, nhưng các điểm trường xa trung tâm như khu Phá vẫn còn muôn vàn thiếu thốn.

Nằm dọc con suối nhỏ, tựa lưng vào hai sườn núi, bản Phá có 109 hộ dân với hơn 500 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái. Địa hình biệt lập khiến hành trình đến lớp của trẻ em nơi đây thêm nhọc nhằn. Để duy trì sĩ số, cô Tặng cùng đồng nghiệp phải chủ động vượt dốc, băng rừng đến từng nhà vận động phụ huynh cho con đi học.

Hiện tại, 28 học sinh ở khu Phá được bố trí thành 2 lớp ghép do 2 giáo viên đảm nhận. Một lớp kết hợp khối 1, 2, 3 và lớp còn lại gồm khối 4, 5. Nhiều lứa tuổi, nhiều trình độ nhưng chung một không gian lớp học, đó là bài toán đặc thù của những điểm trường lẻ. Không có nhiều thiết bị hỗ trợ, các thầy cô phải linh hoạt phân chia thời gian, điều chỉnh phương pháp truyền đạt để vừa bám sát chương trình, vừa bảo đảm khả năng tiếp thu của từng em.

Rời bản Phá, chúng tôi tìm về bản Nà Đang trên lối nhỏ luồn sâu giữa rừng già. Càng đi sâu, rừng càng thẳm, bản làng càng xa. Vậy mà ngày ngày, những thầy cô cắm bản vẫn lặng lẽ qua lại trên con đường ấy với một niềm mong mỏi duy nhất: trẻ em Nà Đang không bị “đói cái chữ”.

Cô Hoàng Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường Mầm non Văn Phú, người đã nhiều lần vào Nà Đang kể từ sau sáp nhập, gói ghém nơi đây trong ba chữ “không”: không người qua lại, không đường lớn và không sóng điện thoại. Thế nhưng, giữa khoảng lặng hun hút của đại ngàn, tiếng đọc bài của trẻ nhỏ vẫn cất lên đều đặn, con chữ vẫn bám bản sau những triền núi xa xôi.

Hai điểm trường là bức tranh thu nhỏ về thách thức của giáo dục xã Văn Phú sau sáp nhập. Địa phương đã thu gọn từ 5 trường xuống 3 trường. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, việc tinh gọn phải đi đôi với bảo đảm điều kiện đi học cho học sinh bản xa. Vì vậy, duy trì các điểm trường lẻ phù hợp với thực tế địa hình tiếp tục là nhiệm vụ then chốt.

Theo ông Vi Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Phú, “Sau khi sáp nhập, khoảng cách từ trung tâm xã đến các thôn, bản vùng xa rất lớn, số lượng điểm trường lẻ còn nhiều. Trước thực tế đó, địa phương đã rà soát, bố trí lại đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, tổ chức mô hình lớp học linh hoạt theo từng khu vực nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc dạy và học”.

Nâng niu những ước mơ

Núi vẫn sừng sững giữa ngàn mây, và những con đường vào Nà Đang, khu Phá vẫn gập ghềnh. Trên hành trình gian khó ấy, sự bền bỉ của những người thầy, người cô đang tiếp thêm sức mạnh cho các em học sinh nghèo. Ở đó, em Hà Tuấn Huỳnh (học sinh Trường THCS Tam Văn) ngày ngày vượt dốc đến lớp với ước mơ giản dị: trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho bà con dân bản. Sớm thiếu vắng tình thương gia đình, sống cùng bà ngoại từ nhỏ, Huỳnh chọn con chữ làm điểm tựa và lấy khát vọng tương lai làm động lực vươn lên.

Thế nhưng, để những ước mơ như của Huỳnh có thể đơm hoa kết trái, điều kiện học tập ở vùng cao rất cần sự đầu tư bài bản và dài hơi hơn. Trăn trở lớn nhất của giáo dục xã Văn Phú hôm nay vẫn là bài toán cơ sở vật chất. Tại nhiều điểm trường lẻ, khi phòng học chưa kịp kiên cố hóa, thầy cô và các em lại mượn tạm gầm nhà sàn của dân để dựng lớp. Dù nhọc nhằn là thế, nhưng từ những lớp học mộc mạc ấy, con chữ vẫn kiên cường “bền gan bám núi”, lặng lẽ thắp lên ngọn lửa hy vọng cho tương lai vùng cao.

Bài và ảnh: Hà Hồng