Nhiều công trình thủy lợi xuống cấp, giảm năng lực phục vụ sản xuất

Nhiều công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh được đầu tư xây dựng từ lâu, kinh phí tu bổ, sửa chữa, làm mới hạn chế đã làm nhiều hạng mục bị xuống cấp, ảnh hưởng đến việc vận hành, điều tiết tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Nhiều công trình hồ đập, kênh mương thuộc Chi nhánh thủy lợi Cẩm Thủy bị hư hỏng, sạt lở do thời gian xây dựng đã lâu và bị ảnh hưởng bởi mưa lũ.

Trong số 23 trạm bơm do Chi nhánh thủy lợi Nông Cống quản lý, vận hành hiện có tới 9 trạm bơm đã xuống cấp, trong đó có trạm bơm tiêu Tượng Văn hư hỏng, xuống cấp hết sức nghiêm trọng.

Các máy bơm công suất lớn bị hư hỏng, hoạt động không đồng bộ, dẫn đến năng lực tưới tiêu bị giảm đi nhiều so với thực tế. Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Giám đốc Chi nhánh thủy lợi Nông Cống cho biết: “Các trạm bơm do chi nhánh quản lý, vận hành hiện tưới tiêu cho hơn 16.000ha đất nông nghiệp/năm. Đây là nguồn cấp và tiêu nước chính, quyết định tiến độ sản xuất cũng như năng suất cây trồng. Để ứng phó với tình trạng xuống cấp nêu trên, đơn vị đã tăng cường điều tiết nước theo thứ tự ưu tiên, huy động thêm nhân lực để dẫn nước thủ công, hạn chế thất thoát, đồng thời kéo dài thời gian cấp nước cho từng khu vực. Vào mùa mưa, công nhân phải tăng ca để trục vớt bèo rác, khơi thông dòng chảy để tiêu úng kịp thời. Tuy vậy, những giải pháp này chỉ giúp giảm bớt áp lực trong ngắn hạn, không thể bù đắp sự thiếu hụt về công suất và tình trạng xuống cấp của toàn bộ hệ thống. Chưa kể, nắng nóng kéo dài, lượng nước từ thượng nguồn đổ về hạ du giảm rõ rệt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận hành trạm bơm, nhất là trong vụ chiêm xuân sắp tới".

Theo các công ty thủy lợi trên địa bàn tỉnh, trong số 891 trạm bơm tưới, tiêu và tưới - tiêu kết hợp của tỉnh có tới 412 trạm bơm đã và đang xuống cấp. Thời gian xây dựng, vận hành đã quá lâu, lại thiếu vốn tu bổ, nâng cấp nên khả năng vận hành, cung ứng nước tưới, tiêu luôn bị hạn chế. Một trở ngại nữa dẫn đến năng lực tưới, tiêu của các công trình không đảm bảo đó là phần lớn kênh mương nội đồng bị bồi lắng, bờ, mái kênh sạt lở, mặt cắt ngang bị biến dạng so với thiết kế. Trong số 610 hồ chứa, 1.023 đập dâng trên địa bàn tỉnh có tới 86 hồ chứa xuống cấp nghiêm trọng, 14 hồ không thể tích được nước và nhiều nơi bị sạt lở, hư hỏng nặng do ảnh hưởng mưa bão làm hạn chế năng lực dẫn nước, nguy hiểm khi có thiên tai. Ông Hoàng Văn Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Xuân Du cho biết: “Phần lớn các trạm bơm do địa phương và các đơn vị thủy lợi quản lý được đầu tư, đưa vào sử dụng từ lâu, đến nay đã xuất hiện tình trạng xuống cấp. Đặc biệt, trong mùa mưa lũ vừa qua, hệ thống bể hút, kênh dẫn, mương dẫn của nhiều trạm bơm bị bồi lấp, dẫn đến giảm sút năng lực phục vụ tưới tiêu”.

Theo ông Khương Bá Luận, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Sông Chu, đơn vị đang quản lý 79 hồ chứa, 12 đập dâng, 220 trạm bơm và 7 cống tiêu vùng triều phục vụ sản xuất, đáp ứng được gần 130.000ha cây trồng. Tuy vậy, việc nhiều công trình xuống cấp, hư hỏng đã ảnh hưởng rất lớn đến quá trình dẫn nước, nhất là khi có mưa lũ. Thời gian qua, mặc dù các ngành, địa phương cũng đã đầu tư kiên cố hóa kênh mương; đáng chú ý, các công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp cũng đã được quan tâm nâng cấp một số hạng mục, song do nguồn vốn còn hạn chế nên hiệu quả phục vụ thấp và chưa mang đặc thù của công trình đa mục tiêu.

Để hạ tầng thủy lợi bảo đảm công năng ứng phó với biến đổi khí hậu và phục vụ phát triển sản xuất, Chi cục Thủy lợi Thanh Hóa đang tập trung khảo sát, nghiên cứu đề xuất UBND tỉnh chấp thuận đầu tư một số công trình mới phục vụ tưới tiêu tại các vùng chưa chủ động nguồn nước. Đồng thời đề xuất cấp có thẩm quyền sửa chữa, nâng cấp những công trình đã hư hỏng, hiệu quả tưới thấp. Tăng cường kiểm tra kịp thời phát hiện, khắc phục sự cố ngay từ khi mới bắt đầu, tránh hư hỏng nặng, không tiêu úng được khi cần...

Bài và ảnh: Thanh Hường