Nhật Bản xác định “lằn ranh hành động” tại Trung Đông

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 19/3 cho biết bà sẽ trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những điều Nhật Bản “có thể và không thể làm” tại Trung Đông, trong cuộc hội đàm tại Washington trong tuần này, chỉ vài giờ sau khi ông Trump từ bỏ lời kêu gọi Tokyo và các nước khác điều tàu chiến tới bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, khu vực đang chịu tác động của xung đột.

Thủ tướng Sanae Takaichi đến dự cuộc họp của Ủy ban Ngân sách Hạ viện tại tòa nhà Quốc hội ở Tokyo, hôm 18 tháng 3 năm 2026. Ảnh: AFP/JIJI.

Thủ tướng Takaichi cho biết bà dự kiến tiến hành các cuộc thảo luận “sâu rộng” với Tổng thống Trump về tình hình Iran và thế giới trong cuộc gặp ngày 20/3, chuyến thăm Washington đầu tiên của bà trên cương vị lãnh đạo Nhật Bản. Nội dung trao đổi sẽ bao gồm việc giải thích vì sao việc triển khai Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) tới khu vực là “rất khó khăn” về mặt pháp lý.

Dù việc điều động SDF tới eo biển Hormuz hiện chưa được xem xét, bà Takaichi vẫn để ngỏ khả năng đóng góp theo hướng linh hoạt hơn. Bà cho biết tình hình Trung Đông cũng như các thông điệp từ phía Mỹ đang thay đổi từng ngày và với vai trò là nhà lãnh đạo đầu tiên trong Nhóm G7 trực tiếp gặp Tổng thống Trump, ưu tiên hàng đầu của bà là bảo đảm lợi ích quốc gia và an toàn cho công dân Nhật Bản.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi nhấn mạnh Nhật Bản không thể đưa ra quyết định điều động SDF một cách “vội vàng” nếu chưa bảo đảm đầy đủ an toàn cho lực lượng.

Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản tiến hành các cuộc tập trận hải quân. Ảnh: Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi ngày 18/3 cho biết Nhật Bản và nhiều quốc gia “cùng chia sẻ quan ngại sâu sắc” về việc an toàn hàng hải tại eo Hormuz đang bị đe dọa, đồng thời mong muốn triển khai các biện pháp, bao gồm nỗ lực ngoại giao, để bảo đảm tự do và an toàn hàng hải.

Trước đó hôm 17/3, ông Motegi đã có cuộc điện đàm kéo dài 30 phút với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trong đó kêu gọi Iran chấm dứt các hành động quân sự nhằm vào cơ sở dân sự và hạ tầng tại các nước vùng Vịnh, cũng như các hoạt động ảnh hưởng đến an toàn hàng hải tại eo Hormuz.

Ngoại trưởng Nhật Bản cũng bày tỏ quan ngại về số lượng lớn tàu liên quan đến Nhật Bản đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, đồng thời đề nghị Iran có biện pháp phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho các tàu, bao gồm tàu của Nhật Bản và các nước châu Á khác.

Ngày 18/3, Tổng thống Trump bất ngờ thay đổi lập trường, rút lại lời kêu gọi Nhật Bản, Trung Quốc, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Hàn Quốc và các nước khác điều tàu tới khu vực này. Động thái đảo chiều đột ngột làm dấy lên câu hỏi về cách thức khôi phục hoạt động của tuyến hàng hải chiến lược, huyết mạch quan trọng đối với nguồn cung năng lượng của Nhật Bản, vốn đang bị gián đoạn trong bối cảnh giao tranh giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn.

Các tàu chở dầu di chuyển trên Vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz, nhìn từ phía bắc Ras al-Khaimah, gần biên giới với Oman, hôm 18 tháng 3 năm 2026. Ảnh: Reuters.

Mặc dù Tổng thống Trump cho rằng Mỹ và Israel đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, eo biển Hormuz vẫn đang bị gián đoạn nghiêm trọng. Triển vọng giải quyết vấn đề này còn chưa rõ ràng, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu tác động mạnh và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng.

Thúy Hà

Nguồn: The Japan Times