Mở rộng tầm nhìn để tạo đột phá

Khi mùa xuân khẽ chạm, những di sản văn hóa xứ Thanh như được đánh thức. Không chỉ dừng lại ở gìn giữ hay khai thác du lịch, văn hóa xứ Thanh đang đứng trước cơ hội mở rộng tầm nhìn để bước vào không gian sáng tạo hiện đại - nơi công nghiệp văn hóa có thể trở thành nhịp cầu nối quá khứ với tương lai, chuyển hóa bản sắc thành động lực, tạo đột phá cho phát triển bền vững.

Du khách tham gia không gian văn hóa truyền thống. Ảnh: T.L

Nếu trước đây, văn hóa ở xứ Thanh chủ yếu hiện diện trong không gian lễ hội, di tích và các hình thức sinh hoạt cộng đồng truyền thống, thì những năm gần đây, nhiều giá trị văn hóa đã bắt đầu bước ra khỏi “khuôn viên bảo tồn”, tham gia trực tiếp vào đời sống kinh tế - xã hội bằng những cách làm mới. Từ các di tích, danh lam thắng cảnh, lễ hội truyền thống đến trò diễn dân gian, nghề truyền thống và kho tàng ẩm thực đặc sắc của xứ Thanh, mỗi giá trị đều mang trong mình một câu chuyện riêng, đủ sức hấp dẫn và chạm đến cảm xúc của người dân.

Ở không gian biển Sầm Sơn đang khẳng định tiềm năng và hướng đi vươn tới công nghiệp văn hóa. Cùng với bãi biển đẹp, hệ thống hạ tầng và dịch vụ đầu tư khá đồng bộ, hiện đại thì nhiều hoạt động lễ hội, sự kiện văn hóa du lịch được làm mới tăng trải nghiệm cho du khách. Tiêu biểu như: lễ hội du lịch biển, chương trình nghệ thuật đường phố, không gian phố đi bộ, quảng trường biển, trình diễn dân gian, không gian văn hóa ẩm thực, các sản phẩm lưu niệm biểu trưng của Sầm Sơn... Đây chính là nền tảng để hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa gắn với không gian biển.

Đến với vùng núi phía Tây của tỉnh, các giá trị văn hóa bản địa của đồng bào Thái, Mường cũng phản ánh một lát cắt khác của công nghiệp văn hóa. Những nếp nhà sàn của đồng bào Thái, Mường, những thửa ruộng bậc thang, những điệu khặp, tiếng cồng chiêng và ẩm thực truyền thống đã trở thành điểm nhấn thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Tại các điểm du lịch cộng đồng, nhiều hộ tham gia đã biến không gian sống, nếp sinh hoạt văn hóa thường ngày của họ thành sản phẩm du lịch đặc thù, vừa bảo tồn văn hóa, vừa tạo sinh kế tại chỗ.

Một mảnh ghép độc đáo trong bức tranh công nghiệp văn hóa xứ Thanh là các làng nghề truyền thống, nơi lưu giữ tinh hoa nghề thủ công của nhiều thế hệ cũng đang từng bước tìm cách “làm mới” mình. Trước xu thế công nghiệp hóa và ứng dụng chuyển đổi số, nhiều làng nghề như đúc đồng Trà Đông, mây tre đan, nước mắm... đã bắt đầu thay đổi tư duy, thay đổi mẫu mã theo hướng kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và nhu cầu thị trường, xây dựng các điểm tham quan sản phẩm kết hợp với du lịch, đưa các sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số. Dù quy mô chưa lớn, nhưng đây là những tín hiệu cho thấy tư duy công nghiệp văn hóa đang dần hình thành từ thực tiễn.

Cùng với đó, sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội đã mở ra những cách tiếp cận mới trong quảng bá văn hóa xứ Thanh. Một số đơn vị, địa phương đã bắt đầu ứng dụng công nghệ vào quảng bá văn hóa, số hóa di tích. Không ít bạn trẻ, nhóm sáng tạo nội dung đã lựa chọn di sản, lễ hội, ẩm thực quê hương làm chất liệu để kể chuyện bằng hình ảnh, video ngắn, góp phần lan tỏa nét đẹp văn hóa đến cộng đồng rộng lớn hơn.

Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là hướng xu hướng, mà còn là hướng đi cần thiết để văn hóa xứ Thanh trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững, hài hòa. Để phát triển công nghiệp văn hóa tại Thanh Hóa, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới đó là phải thay đổi tư duy, mở rộng tầm nhìn, xây dựng chiến lược rõ ràng hơn, chọn lĩnh vực ưu tiên để đầu tư có trọng điểm, phù hợp với lợi thế từng vùng, gắn với quảng bá hình ảnh, con người xứ Thanh. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng, kiến tạo môi trường; doanh nghiệp là lực lượng đầu tư, tổ chức sản xuất; cộng đồng và các chủ thể văn hóa chính là “linh hồn” của quá trình sáng tạo; công nghệ là công cụ hỗ trợ; còn các giá trị văn hóa là nền tảng không thể thay thế. Có như vậy, công nghiệp văn hóa mới trở thành một điểm nhấn, góp phần đưa Thanh Hóa phát triển nhanh và bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Quỳnh Chi