Liên minh cầm quyền Hà Lan đạt thỏa thuận, tạm khép lại khủng hoảng

Chính phủ thiểu số Hà Lan đã tạm thời tránh được nguy cơ tan rã sau khi ba đảng trong liên minh cầm quyền đạt thỏa thuận tiếp tục hợp tác, khép lại hơn 7 giờ đàm phán căng thẳng liên quan đến bất đồng về đề xuất đánh thuế đối với người giàu.

Phát biểu sau cuộc đàm phán ngày 13/11, Thủ tướng Rob Jetten cho biết các bên vẫn chưa thống nhất những nội dung cụ thể về phương thức phối hợp trong thời gian tới và sẽ tiếp tục thảo luận vào cuối tuần. Ông thừa nhận quan hệ giữa các đảng trong liên minh đang căng thẳng, đồng thời nhấn mạnh cần cải thiện sự phối hợp trên cả phương diện chính sách, chính trị và quan hệ giữa các thành viên.

Liên minh cầm quyền gồm đảng D66 theo đường lối trung dung, đảng Lời kêu gọi Dân chủ Cơ đốc giáo (CDA) và đảng Nhân dân vì Tự do và Dân chủ (VVD) theo đường lối tự do, bảo thủ. Liên minh này nhậm chức chưa đầy 9 tháng trước. Trước cuộc đàm phán ngày 13/11, các nghị sĩ VVD tuyên bố liên minh không còn tồn tại theo hình thức hiện tại, làm dấy lên nguy cơ chính phủ tan rã.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến khủng hoảng là bất đồng về kế hoạch cải cách thuế, trong đó có đề xuất áp dụng khoản thuế đặc biệt đối với những người sở hữu khối tài sản lớn, còn gọi là “thuế triệu phú”. VVD đe dọa rút khỏi liên minh sau khi D66 và CDA phối hợp với đảng đối lập cánh tả Pro để thông qua đề xuất này tại Quốc hội ngày 12/11. VVD cho rằng hai đối tác đã vi phạm thỏa thuận liên minh khi ủng hộ cải cách mà không có sự đồng thuận của đảng này.

Bất đồng cũng phản ánh những khác biệt về định hướng chính trị của liên minh. VVD chủ trương tìm kiếm sự ủng hộ từ các đảng cánh hữu, đồng thời kiên quyết phản đối hợp tác với Pro. Trong khi đó, D66 và CDA lại muốn duy trì đối thoại, tìm kiếm thỏa hiệp với lực lượng đối lập cánh tả.

Chính phủ của Thủ tướng Jetten hiện không nắm đa số tại cả hai viện Quốc hội, do đó phải dựa vào sự ủng hộ của các đảng đối lập để thông qua các quyết sách. Trong trường hợp liên minh tan rã, việc thành lập một chính phủ mới có đủ sự ủng hộ của đa số nghị sĩ sẽ gặp nhiều khó khăn, trong bối cảnh Quốc hội Hà Lan bị phân mảnh thành 17 nhóm nghị sĩ, với các đảng cánh hữu cực đoan và cực hữu nắm gần 1/3 số ghế.

Phần lớn các đảng không ủng hộ tổ chức bầu cử sớm do lo ngại nguy cơ bế tắc chính trị kéo dài. Trong chưa đầy 5 năm qua, Hà Lan đã có 3 chính phủ sụp đổ trước thời hạn.

Chính phủ của Thủ tướng Jetten nhậm chức hồi tháng 2/2026, sau khi D66 giành chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử năm 2025, vượt qua đảng của chính trị gia theo đường lối dân túy cánh hữu Geert Wilders. Chính phủ tiền nhiệm, với sự tham gia lần đầu tiên của các lực lượng cực hữu, đã sụp đổ sau 11 tháng cầm quyền do những bất ổn nội bộ.

Thúy Hà