Khi thầy cô vượt dốc tìm học trò trên nương

Tháng 8 hằng năm, thầy cô Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý, Thanh Hóa lại vượt suối, băng rừng qua dòng sông Mã cuộn đỏ, đục ngầu, tìm đến từng bản vận động học sinh trở lại lớp sau kỳ nghỉ hè. Mỗi chuyến đi của thầy cô không chỉ là tìm lại học trò của mình mà còn là cách níu giữ cơ hội học tập, một tương lai tốt hơn cho những đứa trẻ nơi này.

Thầy giáo Nguyễn Văn Cương trong chuyến đi vận động học sinh ở bản Tà Cóm.

Ở xã vùng biên Trung Lý, những ngày này mưa rừng không ngớt, khiến những cung đường về các bản Xa Lao, Pá Quăn, Tà Cóm trở nên trơn trượt, nhiều đoạn bị chia cắt, có nguy cơ sạt lở, nhưng tất cả những hiểm nguy ấy vẫn không ngăn nổi bước chân các thầy cô giáo nơi đây nỗ lực tìm cách đưa học trò trở lại lớp.

Nhiều nữ sinh bỏ học sau một năm đã trở lại trường

Sau nhiều ngày đi vận động học sinh đồng bào dân tộc Mông ở bản Tà Cóm, thầy giáo Nguyễn Văn Cương chia sẻ: “Bản Tà Cóm cách trung tâm xã Trung Lý gần 50km. Để vào được Tà Cóm, chúng tôi phải vượt sông Mã, băng rừng, vượt núi tìm đến từng nhà học sinh có nguy cơ bỏ học để vận động các em trở lại lớp".

Trong chuyến đi vận động học sinh trở lại trường, hai thầy Nguyễn Văn Cương và Đỗ Viết Hoàng cho biết: Chúng tôi luôn trăn trở phải tìm gặp bằng được 8 nữ sinh của trường đã bỏ học một năm trước. Khi gặp lại, chứng kiến hoàn cảnh gia đình của các em quá khó khăn, nên các em không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc phải nghỉ học giữa chừng. Đặc biệt, có những em đành phải bỏ học do bố vướng vòng lao lý, mẹ bỏ đi lấy chồng hoặc đi làm ăn xa để lại các em phải tự bươn chải lo từng bữa ăn.

Hành trình của các thầy đi tìm học trò ở vùng biên trở lại lớp không phải lúc nào cũng dễ dàng.

"Những học sinh nghỉ học và có ý định nghỉ học với nhiều lý do khác nhau, nhưng khi trực tiếp đến tận nhà, chứng kiến hoàn cảnh của các em, tôi mới hiểu những khó khăn mà học sinh của mình đang phải trải qua. Đó là khi các em phải đứng trước sự lựa chọn của việc tiếp tục đến trường hay ở nhà phụ giúp bố mẹ nuôi các em, nhưng cũng có em đã không thể lựa chọn tiếp tục đến trường, đến lớp vì lý do riêng”, thầy Cương xót xa.

Thầy Đỗ Viết Hoàng và thầy Nguyễn Văn Cương cùng học trò bên căn nhà chênh giữa núi rừng, như chính hành trình đi tìm con chữ của các em nơi này.

Bằng sự kiên trì, hai thầy giáo cuối cùng đã nhận được “quả ngọt” khi 7 trong số 8 nữ sinh từ lớp 6 đến lớp 9 bỏ học trong năm học 2025-2026 đã đồng ý sẽ trở lại trường trong năm học 2026-2027.

“Càng đi vận động, tôi càng hiểu học sinh của mình"

Cô giáo Phạm Hà Huyền My nói về chuyến đi đến bản Pá Quăn vận động học sinh trở lại lớp: “Những ngày giữa tháng 8 tôi vượt qua những cung đường ngập ghềnh để vận động học sinh trở lại lớp. Càng đi về phía các em học sinh của mình thì bản thân lại càng thấu hiểu rằng phía sau mỗi bước chân đến lớp của học trò là một câu chuyện, một hoàn cảnh và cả những ước mơ giản dị. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng các em vẫn kiên trì trên con đường đến lớp, cùng những lời hứa với cô sẽ không bỏ học”.

Cô giáo Phạm Hà Huyền My trong chuyến đi vận động học sinh chuẩn bị trở lại lớp học sau kì nghỉ hè.

“Có em còn nhỏ, nhưng đã biết phụ giúp gia đình, biết việc nhà và biết việc lên nương, làm rẫy, nhưng khi nhìn thấy cô giáo lại lúng túng không biết nói gì. Những lúc ấy mình không cố tìm những lời lẽ thật hay, mà chỉ nhẹ nhàng hỏi thăm về những việc làm của các em trong kỳ nghỉ hè và động viên các em không bỏ học vì còn rất nhiều người bạn đang chờ các em trở lại trường. Và rằng, con đường học tập có thể chưa mang lại ngay một cuộc sống đủ đầy, nhưng giáo dục sẽ cho các em thêm một cơ hội để lựa chọn tương lai của chính mình”, cô My lén quay đi gạt những giọt nước mắt khi nhớ lại hành trình vận động học sinh trở lại lớp.

Thầy Đỗ Viết Hoàng trong chuyến trở lại bản Tà Cóm vận động học trò đến lớp.

Hành trình vận động học sinh trở lại lớp của những thầy cô giáo vùng biên là không hề dễ dàng. Theo các thầy cô, có những học sinh phải kiên trì đến từng nhà, vận động nhiều lần mới có thể trở lại trường.

Đặc biệt, với những em có hoàn cảnh khó khăn, nhà trường luôn tìm cách đồng hành, hỗ trợ cả về vật chất lẫn tinh thần, giúp các em vơi bớt khó khăn và có thêm động lực tiếp tục con đường học tập.

Những học sinh từng đứng trước nguy cơ bỏ học nay đã trở lại lớp. Với các thầy cô, mỗi học sinh trở lại trường không chỉ là thêm một em được giữ lại với con chữ, mà còn là một ước mơ được níu giữ giữa đại ngàn.

Giữ thêm một học trò ở lại lớp là thêm một cơ hội để các em thay đổi tương lai

Sau những chuyến đi vận động học sinh, thầy cô Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý lại tất bật chuẩn bị cho năm học mới. Công việc rà soát danh sách học sinh cũng được nhà trường tiếp tục thực hiện, nhất là những em có nguy cơ bỏ học hoặc chưa trở lại trường. Khi cần, các thầy cô lại sẵn sàng lên đường đến từng bản, từng gia đình với quyết tâm không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Các thầy giáo trong chuyến đi vận động học trò trở lại lớp.

Thầy giáo Nguyễn Duy Thủy, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý cho biết, hiện trường có 569 học sinh được tổ chức thành 13 lớp. Hằng năm, trước khi bắt đầu năm học mới, nhà trường chủ động rà soát từng trường hợp học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn hoặc có nguy cơ bỏ học sau kỳ nghỉ hè.

Các giáo viên không chỉ đến tận nhà vận động các em trở lại trường, mà còn tìm hiểu kỹ tâm tư, hoàn cảnh gia đình để có cách tuyên truyền, thuyết phục phù hợp. Có những trường hợp giáo viên phải nhiều lần đến tận nhà, gặp gỡ phụ huynh, trò chuyện với học sinh để các em hiểu được ý nghĩa của việc học và tiếp tục đến lớp.

Thầy Đỗ Viết Hoàng trong chuyến đi Tà Cóm vận động học sinh trở lại lớp.

Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhà trường chủ động tìm giải pháp hỗ trợ từ sách vở, đồ dùng học tập đến những nhu yếu phẩm cần thiết nhằm giúp gia đình các em giảm bớt gánh nặng về kinh tế.

“Mỗi học sinh trở lại lớp là thêm một cơ hội để các em thay đổi tương lai”, thầy Thủy chia sẻ.

Rời Trung Lý, hình ảnh những người thầy, người cô lặng lẽ vượt núi, băng rừng đi tìm học trò, khiến chúng tôi day dứt mãi. Và đâu đó giữa đại ngàn, những ánh mắt học trò đang trở lại lớp như một lời hồi đáp cho những bước chân không mỏi của thầy cô trên hành trình giữ các em ở lại với con chữ nơi vùng biên này.

Đặng Trung - Hoàng Đông