Hóa giải mâu thuẫn ngay từ cộng đồng dân cư

Trong đời sống xã hội, những mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ nếu không được kịp thời phát hiện, tháo gỡ rất dễ tích tụ, nảy sinh thành những vụ việc phức tạp, ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm, an ninh trật tự và khối đoàn kết toàn dân. Thực tiễn cho thấy, tổ hòa giải (THG) ở cơ sở đã và đang phát huy hiệu quả vai trò “cầu nối”, góp phần hóa giải mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh, giữ gìn sự bình yên, ổn định trong cộng đồng dân cư.

Cán bộ xã Thắng Lợi và thôn Yên Quả 1 tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho người dân.

Chị Lê Thị P., ở thôn Tân Sơn, xã Nông Cống từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ hạnh phúc gia đình khi mâu thuẫn vợ chồng ngày càng căng thẳng. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc bất đồng trong quan niệm sống hằng ngày, qua đó ảnh hưởng đến kinh tế và không khí gia đình. Những lời khuyên nhủ ban đầu không mang lại kết quả, mâu thuẫn kéo dài khiến hai vợ chồng có ý định viết đơn ra tòa xin ly hôn.

Nắm bắt kịp thời sự việc, Bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận, tổ phó THG thôn Tân Sơn Trần Văn Năm cùng các thành viên trong THG đã chủ động đến gia đình chị P. để tìm hiểu, phân tích và động viên. Không chỉ dừng lại ở việc khuyên nhủ vợ chồng giữ gìn hạnh phúc, THG còn tiếp cận vấn đề một cách bền bỉ và linh hoạt.

Ông Năm cùng các thành viên trong THG đã gặp gỡ, vận động chị P. và chồng cùng tham gia các hoạt động thể dục thể thao, văn hóa, văn nghệ của thôn, tích cực lao động sản xuất, xây dựng nếp sống gia đình tiến bộ. Sự kiên trì “mưa dầm, thấm sâu”, cùng cách tiếp cận mềm dẻo, gần gũi, dựa trên tình cảm và trách nhiệm cộng đồng đã dần mang lại hiệu quả. Những hiểu lầm được tháo gỡ, cảm xúc tiêu cực được xoa dịu, hai vợ chồng chị P. nhận ra giá trị của mái ấm gia đình, đã trở lại hòa thuận, yên ấm.

Theo ông Trần Văn Năm, "mâu thuẫn ở cơ sở dù nhỏ, nhưng nếu các bên không kiềm chế được cảm xúc, không “hóa giải” kịp thời, thì rất dễ trở thành vấn đề lớn. “Những lúc như vậy, sự vào cuộc của THG là hết sức cần thiết, không chỉ để phân tích đúng, sai, mà còn giúp các bên bình tĩnh, nhìn nhận lại trách nhiệm và tình cảm của mình”.

Chỉ tính riêng trong năm 2025, THG thôn Tân Sơn đã hòa giải thành 4 vụ việc liên quan đến mâu thuẫn gia đình, tranh chấp đất đai, vợ chồng có nguy có ly hôn, góp phần giữ vững ổn định tại địa bàn dân cư.

Thôn Yên Quả 1, xã Thắng Lợi có 235 hộ dân với 895 nhân khẩu, đa số người dân đoàn kết, chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Tuy nhiên, trong đời sống thường ngày vẫn khó tránh khỏi những va chạm, tranh chấp quyền lợi, nếu không được giải quyết kịp thời sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định.

Bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận, tổ trưởng THG thôn Yên Quả 1 Lê Thị Hằng, cho biết: "Nhiệm vụ quan trọng của THG là phát hiện sớm những mâu thuẫn nảy sinh, tìm hiểu nguyên nhân, lợi ích mà mỗi bên hướng tới; đồng thời nghiên cứu kỹ các quy định pháp luật liên quan để có hướng hòa giải phù hợp, thấu tình, đạt lý. Trong 2 năm 2024-2025 THG thôn đã tiến hành hòa giải thành 4 vụ việc liên quan đến tranh chấp đất đai, mâu thuẫn vợ chồng có nguy cơ ly hôn, con cái có thái độ chưa chuẩn mực với cha mẹ".

Một trong những vụ việc điển hình là mâu thuẫn giữa gia đình anh Trần Văn H. với hộ gia đình hàng xóm trong quá trình xây dựng nhà mới, dẫn đến tranh chấp đất đai, có nguy cơ gây mất an ninh trật tự. Sau khi nắm bắt tình hình thực tế, THG đã kiên trì gặp gỡ từng bên, tuyên truyền, vận động các gia đình bình tĩnh, đối thoại trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau.

Riêng gia đình anh H., sau khi được THG phân tích cụ thể các quy định pháp luật và những hệ lụy nếu mâu thuẫn kéo dài, anh đã đồng thuận ngồi lại trao đổi thẳng thắn với hàng xóm. Trên cơ sở đối thoại, hai bên thống nhất phương án giải quyết phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích và đúng quy định pháp luật, góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, ổn định trật tự địa bàn.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Thắng Lợi Lê Thị Thái, hoạt động của THG cơ sở không chỉ giúp giải quyết các mâu thuẫn cụ thể mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, xây dựng nếp sống văn hóa, đoàn kết trong cộng đồng. Thông qua hòa giải, nhiều vụ việc được giải quyết ngay từ đầu, hạn chế đơn thư khiếu kiện vượt cấp, giảm áp lực cho các cơ quan chức năng.

Theo thống kê của Sở Tư pháp, trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, toàn tỉnh có 4.340 THG với 2.767 hòa giải viên ở cơ sở. Các THG đã tiếp nhận 717 vụ việc, trong đó hòa giải thành 598 vụ, đạt tỷ lệ 83,4%. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét của công tác hòa giải ở cơ sở trong việc phòng ngừa, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp. Sở Tư pháp cũng đã tổ chức 5 hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ hòa giải cho khoảng 1.500 cán bộ làm công tác quản lý và đội ngũ hòa giải viên tại các địa phương. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng nắm bắt tâm lý, phương pháp hòa giải, cập nhật các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, qua đó nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các THG.

Từ những câu chuyện cụ thể ở cơ sở có thể khẳng định, THG không chỉ là nơi “gỡ rối” những mâu thuẫn, tranh chấp trong đời sống dân cư mà còn là điểm tựa tinh thần, góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Bài và ảnh: Xuân Minh