Đừng bất cẩn từ “khói” tháng Giêng...

Sau Tết Nguyên đán là lễ đầu năm - một trong những thời điểm vàng mã được đốt nhiều nhất trong năm. Tại nhiều khu dân cư những chậu lửa đỏ lên ở bất cứ nơi nào có thể.

Việc đốt vàng mã trước hiên nhà nếu thiếu biện pháp che chắn có thể gây cháy lan trong khu dân cư.

Anh Trần Văn Dương ở đường Thôi Hữu, phường Hạc Thành chia sẻ: “Ngày mùng 1, ngày rằm hàng tháng, gia đình tôi chỉ hóa vàng mã tượng trưng, nhưng dịp đầu năm hay rằm tháng Giêng thì nhiều hơn. Tôi luôn đứng canh đến khi lửa tắt hẳn mới rời đi. Biết là phong tục lâu đời, nhưng nhà cửa giờ san sát, chỉ sơ suất một chút là nguy hiểm cho cả xóm”.

Sự cẩn trọng ấy không phải lúc nào cũng phổ biến. Ở không ít nơi, tâm lý đốt cho tiện vẫn còn tồn tại, vàng mã được đặt sát gốc cây, cạnh vật liệu dễ cháy. Chỉ một phút lơ đãng cũng có thể khiến tàn lửa bén sang những thứ xung quanh.

Tại những khu nhà ở tập trung đông người, phòng chống nguy cơ cháy nổ càng phải thực sự được coi trọng, không thể lơ là, chủ quan.

Khu phố Đông Phát 1, phường Hạc Thành hiện có 12 tòa chung cư với khoảng 600 hộ, gần 2000 nhân khẩu sinh sống. Nhiều tòa nhà được xây dựng từ năm 2007, diện tích căn hộ phần lớn nhỏ hẹp. Vì nhu cầu sinh hoạt và an ninh, nhiều hộ đã cơi nới ban công bằng khung sắt, lắp “chuồng cọp” kiên cố để phơi đồ và chống trộm. Khi ban công bị bịt kín, lối thoát hiểm thứ hai gần như mất tác dụng nếu xảy ra cháy.

Ở tầng 1, nơi tập trung các ki - ốt kinh doanh, hàng hóa, thùng carton và xe máy xếp sát nhau; mái che dựng thêm lấn ra sân chung; cầu thang bộ là lối thoát nạn trực tiếp, có thời điểm bị tận dụng làm nơi để xe; một số vị trí còn lắp cửa xếp và khóa lại vào ban đêm để bảo vệ tài sản; hệ thống dây điện được đấu nối bổ sung qua nhiều năm sử dụng, chằng chịt dọc hành lang và khu vực kinh doanh. Trong điều kiện ấy, chỉ một nguồn lửa nhỏ đặt sai vị trí thì nguy cơ chẳng thể lường hết được.

Thời gian qua, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an tỉnh) đã phối hợp với UBND phường Hạc Thành và Ban quản lý chung cư tổ chức tuyên truyền, kiểm tra thực tế; vận động tháo dỡ “chuồng cọp” để mở lối thoát hiểm thứ hai. Ban quản lý cũng bổ sung bình chữa cháy tại hành lang, niêm yết nội quy sử dụng lửa, bố trí khu vực hóa vàng tập trung và nhắc nhở cư dân dập tàn triệt để trước khi rời đi. Tuy nhiên, theo danh sách công bố đầu năm 2026 về các cơ sở còn tồn tại hạn chế trong công tác phòng cháy chữa cháy trên địa bàn tỉnh, chung cư Đông Phát cũng được nêu tên với một số tồn tại cần khắc phục.

Pháp luật không cấm việc thờ cúng, hóa vàng theo tín ngưỡng, nhưng Luật Phòng cháy và chữa cháy quy định rõ trách nhiệm của cá nhân trong việc bảo đảm an toàn khi sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Hành vi đốt vàng mã không đúng nơi quy định, sử dụng lửa không bảo đảm an toàn hoặc vi phạm nội quy khu nhà ở có thể bị xử phạt hành chính. Trường hợp gây cháy, thiệt hại tài sản hoặc sức khỏe người khác, người thực hiện còn phải bồi thường dân sự. Tùy mức độ hậu quả có thể bị xử lý nghiêm hơn.

Thời gian qua lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã tăng cường tuyên truyền trong các dịp cao điểm. UBND các phường, xã cũng lồng ghép nội dung sử dụng lửa an toàn vào sinh hoạt tổ dân phố, thôn xóm. Tuy nhiên, tại nhiều khu dân cư việc kiểm soát vẫn chủ yếu dựa vào ý thức người dân.

Khói tháng Giêng rồi sẽ tan theo gió, nhưng nếu những khoảng trống an toàn không được lấp đầy bằng quy ước rõ ràng, sự giám sát thực chất và ý thức tự giác của người dân thì một đốm lửa nhỏ vẫn có thể để lại hậu quả lớn.

Bài và ảnh: Tăng Thúy