Đổi mới công nghệ, nâng sức cạnh tranh nghề đá làng Mai

Để nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm, các cơ sở chế tác đá mỹ nghệ tại làng Mai, nay là thôn Mai Vực, xã Biện Thượng đã đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại vào sản xuất. Việc ứng dụng khoa học - công nghệ không chỉ giảm chi phí, nhân công mà còn giúp tạo ra những sản phẩm tinh xảo, đồng đều, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

Đá cắt thành phẩm qua máy CNC tạo ra những sản phẩm có đường nét hoa văn tinh xảo.

Cơ sở chế tác đá mỹ nghệ Phương Đông của gia đình ông Lê Văn Đông, thôn Mai Vực đang tạo việc làm thường xuyên cho 3 lao động, với thu nhập hơn 10 triệu đồng/người/tháng. Theo ông Đông, hiện máy móc đảm nhiệm khoảng 90% các công đoạn sản xuất, từ bốc dỡ, vận chuyển đá vào xưởng, đến xẻ, cắt phôi, tạo hình, chạm khắc và mài. Chỉ riêng công đoạn đánh bóng thì thực hiện thủ công. Nhờ đó, số lao động tại cơ sở giảm từ 15 người trước đây xuống còn 3 người, tập trung vào những khâu đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ.

Ông Lê Văn Đông cho biết: Việc đưa máy móc vào quá trình sản xuất không chỉ nâng cao năng suất gấp nhiều lần so với trước mà còn giúp gia đình tiết giảm chi phí nhân công hơn 100 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, sử dụng máy CNC còn tạo ra những đường nét, hoa văn tinh xảo, đồng đều, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Các sản phẩm phục vụ xây dựng lăng mộ, đình, chùa, miếu mạo và công trình dân dụng của cơ sở được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Không riêng cơ sở Phương Đông, nhiều hộ sản xuất trong làng nghề thôn Mai Vực cũng chủ động đổi mới công nghệ. Anh Phạm Hùng Đức, chủ cơ sở đá mỹ nghệ Đức Đạt đã đầu tư gần 1 tỷ đồng mua máy cắt và máy CNC. Theo anh Đức, hiện cơ sở đã đưa máy móc vào sản xuất, khoảng 80% khối lượng công việc, người lao động chủ yếu thực hiện các công đoạn chỉnh sửa, hoàn thiện và đánh bóng sản phẩm. Nhờ đó năng suất tăng từ 4 - 5 lần so với sản xuất thủ công, đồng thời giảm 10 lao động. Cơ sở hiện duy trì 5 lao động, với thu nhập từ 12 - 15 triệu đồng/người/tháng.

Làng Mai từ lâu nổi tiếng với nghề chế tác đá mỹ nghệ truyền thống. Từ quy mô nhỏ lẻ, nghề ngày càng phát triển, mở rộng cả về số lượng cơ sở và quy mô sản xuất. Theo ông Phạm Văn Thọ, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Biện Thượng, làng nghề chế tác đá mỹ nghệ làng Mai được tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống năm 2013. Khi được công nhận, làng nghề có khoảng 18 hộ tham gia, tạo việc làm cho 250 lao động địa phương. Đến nay, toàn làng có hơn 200 cơ sở sản xuất, chế tác các sản phẩm từ đá, tạo việc làm cho gần 1.000 lao động, với thu nhập từ 10 - 12 triệu đồng/người/tháng.

Hiện sản phẩm đá mỹ nghệ của làng Mai đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Một số sản phẩm có giá trị, mẫu mã độc đáo đã tạo được chỗ đứng trên thị trường. Đáng chú ý, bộ sản phẩm tranh đá tứ quý và tranh đá cá chép chơi trăng của cơ sở chế tác đá mỹ nghệ Hải Quân được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2020.

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, sản phẩm của làng nghề còn từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu, chiếm khoảng 20% sản lượng tiêu thụ. Doanh thu từ các sản phẩm đá mỹ nghệ hiện đạt khoảng 160 tỷ đồng/năm, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Cùng với đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, xã Biện Thượng quan tâm quy hoạch, sắp xếp lại không gian sản xuất nhằm tạo điều kiện để làng nghề phát triển bền vững, đồng thời từng bước khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, tiếng ồn trong khu dân cư. Theo quy hoạch, làng nghề chế tác đá Mai Vực sẽ được đưa vào Cụm công nghiệp Vĩnh Minh, xã Biện Thượng, với diện tích khoảng 30ha; giai đoạn 1 thực hiện khoảng 12,7ha. Khi cụm công nghiệp hoàn thành, đưa vào sử dụng, đây sẽ là không gian tập trung cho hoạt động sản xuất, chế tác, tạo điều kiện để các cơ sở tiếp tục đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Bài và ảnh: Minh Lý