Đình Đô Mỹ - nơi lưu giữ bản sắc văn hóa truyền thống

Đình Đô Mỹ là công trình tiêu biểu mang đậm dấu ấn kiến trúc đình làng thời Nguyễn, tọa lạc tại thôn Đô Mỹ, xã Tống Sơn. Ngôi đình này không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh của người dân trong và ngoài xã Tống Sơn mà còn là nơi lưu giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đình Đô Mỹ, xã Tống Sơn được tu bổ, tôn tạo khang trang.

Được xây dựng vào giữa thế kỷ XIX, đình Đô Mỹ là nơi thờ Thái úy Tô Hiến Thành - vị đại thần văn võ song toàn triều Lý. Ông là nhà chính trị lỗi lạc, nổi tiếng là vị quan thanh liêm, chính trực bậc nhất. Suốt 3 triều vua từ Lý Thần Tông, Lý Anh Tông đến Lý Cao Tông, ông luôn giữ vai trò trụ cột triều đình. Không chỉ có công lớn trong việc chống giặc ngoại xâm và củng cố bang giao, ông còn được sử sách ca ngợi là tấm gương sáng về lòng tận tụy vì dân, vì nước. Ghi nhận công trạng to lớn của Thái úy Tô Hiến Thành trong việc bảo quốc an dân, các đời vua Trần, Lê và Nguyễn đã ban tặng ông nhiều sắc phong. Trong cuộc đời làm quan, ông có nhiều dấu ấn đóng góp cho các địa phương xứ Thanh. Vì vậy sau khi mất, ông được nhiều làng quê xứ Thanh lập đền thờ và suy tôn làm Thành hoàng làng nhằm tỏ lòng tôn kính.

Đình Đô Mỹ có cấu trúc 5 gian 2 chái, được nâng đỡ bởi hệ thống 24 cột gỗ lim quý hiếm. Trong đó, 12 cột cái sừng sững, to lớn đến mức một vòng tay người lớn ôm không xuể. Hệ thống kết cấu theo lối “chồng rường - kẻ bẩy” không chỉ tạo nên sự vững chãi mà còn là công trình kiến trúc để các nghệ nhân phô diễn tài năng qua những mảng chạm khắc “tứ linh”, “tứ quý” tinh xảo.

Theo lời kể của các bậc cao niên trong thôn, đình Đô Mỹ không chỉ là một công trình kiến trúc tâm linh mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết cộng đồng sâu sắc. Khi bắt tay xây dựng đình, Nhân dân Đô Mỹ đã thực hiện tục “kết chạ” - một nét đẹp văn hóa lâu đời - với các làng lân cận, như Phạm Xá, làng Vỹ, làng Đà... cùng nhau góp công, góp của tạo nên ngôi đình bề thế, uy nghiêm. Những năm kháng chiến chống Pháp, đình Đô Mỹ là nơi chở che, nuôi giấu những cán bộ kiên trung trong lòng địch. Với bề dày lịch sử và nét đẹp văn hóa tiêu biểu, đình Đô Mỹ được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp tỉnh từ năm 1996.

Hằng năm, cứ vào rằm tháng Giêng, Nhân dân thôn Đô Mỹ lại nô nức tổ chức lễ hội đình Đô Mỹ để tưởng nhớ công đức của Thái úy Tô Hiến Thành. Đây là dịp để mọi người gửi gắm ước nguyện về một năm quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa; giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ; gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc...

Trải qua thăng trầm lịch sử, nhiều hạng mục tại đình Đô Mỹ từng bị hư hỏng nặng, không còn đảm bảo không gian sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng. Năm 2025, được sự quan tâm của Nhà nước và Nhân dân địa phương, đình Đô Mỹ đã được tu bổ, tôn tạo với các hạng mục: nâng cốt nền và phục dựng đình chính với quy mô 5 gian 2 chái; xây mới hậu cung theo đúng nguyên mẫu kiến trúc truyền thống; xây mới cổng tứ trụ và tường rào.

“Bản thân tôi cùng đông đảo bà con Nhân dân địa phương hết sức vui mừng và phấn khởi khi đình làng đã được tu bổ, tôn tạo khang trang. Để gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa của di tích, tôi sẽ tiếp tục vận động các thành viên trong gia đình, dòng họ cùng cộng đồng tích cực tham gia chỉnh trang cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường. Qua đó, tạo không gian sạch đẹp, trang nghiêm, phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân trong và ngoài xã”, ông Nguyễn Văn Đình, thôn Đô Mỹ, xã Tống Sơn chia sẻ.

Ông Lại Thế Mạnh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Tống Sơn cho biết: "Đình Đô Mỹ không chỉ là công trình kiến trúc độc đáo mà còn là điểm tựa tâm linh, niềm tự hào của người dân xã Tống Sơn. Vừa qua, đình đã được tu bổ, tôn tạo khang trang, thỏa lòng mong mỏi của Nhân dân địa phương. Thời gian tới, xã sẽ đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức gìn giữ giá trị di tích; huy động nguồn lực xã hội hóa để chỉnh trang khuôn viên và đảm bảo vệ sinh môi trường. Tăng cường công tác quản lý để bảo vệ tuyệt đối di tích, tránh tình trạng xâm hại; nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa tại lễ hội đình Đô Mỹ, góp phần gắn kết tình làng nghĩa xóm, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn".

Bài và ảnh: Nguyễn Anh