Chống ngập từ quy hoạch đô thị

Mùa mưa năm 2026 đã “lộ” rõ những bất cập của hệ thống hạ tầng đô thị trên địa bàn tỉnh khi tình trạng ngập úng diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Hàng loạt giải pháp khắc phục đang được triển khai, trong đó giải pháp mang tính căn cơ là quy hoạch và đầu tư hạ tầng.

Sở Xây dựng Thanh Hóa kiểm tra hệ thống các kênh tiêu nước khu vực đô thị.

Rà soát hạ tầng thoát nước giữa các khu dân cư

Vào mùa mưa bão, hơn 300 hộ dân sinh sống ở mặt bằng 2185 khu phố Long Quang, phường Hàm Rồng lại phải đối mặt với tình trạng ngập úng kéo dài nhiều ngày. Theo phản ánh của người dân, tình trạng ngập lụt này chỉ bắt đầu phát sinh từ khi Dự án

Heragon City (thuộc Khu đô thị phía Đông Đại lộ Bắc Nam) triển khai xây dựng hạ tầng ngay tiếp giáp với khu dân cư, do khu đô thị mới xây dựng hạ tầng có cao độ nền cao hơn 0,5m so với khu dân cư hiện tại. Thêm vào đó, việc kết nối hệ thống thoát nước của 2 khu vực này chưa đồng bộ, tiêu thoát nước rất chậm, cứ mưa xuống là gây ngập cục bộ cho cả khu dân cư.

Ông Đặng Quang Thảo, Trưởng phố Long Quang, phường Hàm Rồng cho biết: "Gia đình tôi mới chuyển về mặt bằng 2185 được 3 năm, nhưng chưa có năm nào là nước không vào nhà. Năm nhiều thì 2 - 3 đợt, năm ít cũng 1 đợt. Có những đợt nước ngập từ 0,5m đến 0,7m. Vì vậy, mong chính quyền sớm quan tâm có các giải pháp chống ngập để các hộ dân khu dân cư không phải lo chạy lụt mỗi khi mưa xuống”.

Theo ông Nguyễn Lê Hùng, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Hàm Rồng, qua thống kê, rà soát trên địa bàn phường có 7 vị trí bị ngập, trong đó khu vực mặt bằng 2185 phố Long Quang giáp ranh với mặt bằng Heragon City là vị trí bị ngập nặng nhất. “Nguyên nhân là bởi mặt bằng này quy hoạch cách đây hơn 10 năm nên hệ thống thoát nước cũ, các cống thoát nước được xây dựng tiết diện nhỏ. Trước đây, khi có mưa, phần lớn nước thoát vào hệ thống chung và một phần sẽ tự chảy ra khu vực đất trống của mặt bằng Heragon City. Tuy nhiên sau khi mặt bằng này xây dựng hoàn thiện có cao độ nền cao hơn khu dân cư mặt bằng 2185 tới 0,5m nên tạo thành một vùng trũng dẫn tới cứ mưa là ngập”, ông Nguyễn Lê Hùng nhấn mạnh.

Quy hoạch đi trước xây dựng hạ tầng

Theo thống kê, rà soát của Sở Xây dựng Thanh Hóa, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 64 khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng cục bộ mỗi khi mưa kéo dài. Bên cạnh năng lực hệ thống thoát nước hiện nay của tỉnh chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa và diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết, thì sự kết nối giữa khu dân cư mới với khu dân cư hiện hữu, giữa hệ thống cống nhánh, cống trục và nguồn tiếp nhận các hồ điều hòa còn thiếu đồng bộ; một số dự án chưa hoàn thiện đầy đủ các hạng mục thoát nước dẫn đến hiện tượng nước chảy “ngược dòng”.

Để giải quyết dứt điểm tình trạng ngập lụt tại các vị trí khu vực đô thị theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, Sở Xây dựng đã phối hợp với Viện Quy hoạch - Kiến trúc Thanh Hóa và các ngành, địa phương hoàn thiện xây dựng đề án tổng thể khắc phục tình trạng ngập cục bộ tại 64 vị trí. Theo đó, một giải pháp có tính căn cơ đang được sở tập trung triển khai đó là quy hoạch lại hệ thống thoát nước, chống ngập.

Theo giải thích của ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Quản lý Hạ tầng, Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa, bất kỳ một dự án mới nào, để được phê duyệt, ngay từ khâu lập và điều chỉnh quy hoạch xây dựng hạ tầng, yêu cầu bắt buộc phải quy hoạch hệ thống thoát nước, chống ngập. Đồng thời, trong quy hoạch phải đảm bảo 3 yếu tố đó là: về không gian quy hoạch hệ thống thoát nước; quỹ đất xây dựng hồ điều hòa; ưu tiên xây dựng trước hệ thống thoát nước, hệ thống hạ tầng kỹ thuật rồi mới đầu tư hệ thống công trình khác.

Trong quá trình lập đề án quy hoạch không chỉ tập trung tại khu vực đầu tư xây dựng mà phải khảo sát, nghiên cứu mở rộng ranh giới quy hoạch ra khu vực phụ cận, đặc biệt là khu dân cư cũ, đảm bảo tính đồng bộ, kết nối giữa khu vực đô thị cũ và dự án xây dựng khu đô thị mới. Bên cạnh đó, trong phương án quy hoạch yêu cầu phải bố trí tối thiểu 5% tổng diện tích đất cho hệ thống hồ điều hòa nhằm tạo cảnh quan môi trường, đồng thời góp phần lưu trữ nước, giảm tình trạng ngập úng tại khu vực đô thị. Đặc biệt, để bảo đảm đồng bộ giữa khu đô thị mới và đô thị cũ, khi đầu tư xây dựng cũng sẽ ưu tiên đầu tư xây dựng trước hệ thống thoát nước, hệ thống hạ tầng kỹ thuật rồi mới đầu tư hệ thống công trình khác.

Bài và ảnh: Khánh Huyền