Chậm xử lý vi phạm hành lang thoát lũ, công trình thủy lợi

Dù đã đẩy mạnh tuyên truyền và xử lý vi phạm, nhưng tại nhiều địa phương, tình trạng vi phạm hành lang thoát lũ và công trình thủy lợi vẫn diễn ra phức tạp. Phổ biến là các hành vi cơi nới nhà tạm trên kênh dẫn, đổ đất đá, vật liệu xây dựng trên hệ thống đê điều hay trồng cây lấn chiếm mặt đập, trạm bơm, gây cản trở dòng chảy và ảnh hưởng đến công tác phục vụ tưới tiêu. Thực tế này đòi hỏi các ngành, đơn vị, địa phương phải có giải pháp để cùng thực hiện.

Nhiều vi phạm lấn chiếm hành lang thoát lũ, xây dựng trái phép trên kênh tại phường Đông Sơn.

Vi phạm diễn biến phức tạp, xử lý chưa triệt để

Từ đầu năm 2026 đến nay, các công ty TNHH một thành viên: Sông Chu, Thuỷ lợi Bắc Sông Mã, Nam Sông Mã đã phát hiện gần 200 trường hợp vi phạm pháp luật về xây dựng, lấn chiếm hành lang thoát lũ, kênh dẫn và công trình trạm bơm. Dù đã có văn bản báo cáo chính quyền địa phương, song chỉ mới xử lý được khoảng 30% các vụ vi phạm.

Nguyên nhân do người dân cố tình không chấp hành phá dỡ, trong khi chính quyền địa phương nhiều nơi chưa quyết liệt vào cuộc, lực lượng thủy lợi lại không có chức năng xử phạt.

Bà Nguyễn Thị Thoan, Phó Giám đốc Chi nhánh Thuỷ lợi Hà Trung, cho biết: “Các hành vi vi phạm trên hệ thống thủy lợi đều ảnh hưởng trực tiếp đến công tác phục vụ sản xuất. Mặc dù đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền, kiểm tra, phát hiện và kiến nghị xử lý, song ý thức chấp hành của một bộ phận người dân còn hạn chế. Trong khi đó, thẩm quyền xử lý của ngành thủy lợi không đáp ứng được yêu cầu thực tế, gây khó khăn cho công tác bảo vệ công trình”.

Vi phạm lấn chiếm hành lang thoát lũ, xây dựng trái phép trên sông Hoạt thuộc địa bàn Chi nhánh Thủy lợi Hà Trung quản lý.

Qua kiểm tra, các chi nhánh thủy lợi đã ghi nhận 76 trường hợp cố tình lấn chiếm, xây dựng chuồng trại kiên cố ngay trên hành lang thoát lũ và các trạm bơm. Các vi phạm chủ yếu diễn ra trên kênh tưới và ở các trạm bơm, đập tràn thuộc xã Sao Vàng, Thọ Xuân, Hoằng Thanh, Hoằng Châu. Địa phương có số vi phạm nhiều như: Hoằng Hóa, Như Thanh, Yên Phú, Vạn Lộc, Thiệu Trung, Hoạt Giang, Hải Bình, Đông Sơn, Đông Tiến, Hạc Thành.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp vi phạm kéo dài như xây dựng trái phép trong khu vực nhà quản lý của hồ chứa nước Đồng Lớn, xã Như Thanh, hồ Yên Mỹ, xã Công Chính và hồ Khe Nhòi, xã Trường Lâm.

Mặc dù đã được các đơn vị thủy lợi nhiều lần báo cáo, kiến nghị nhưng chính quyền địa phương và ngành chức năng vẫn chưa giải quyết dứt điểm. Tình trạng này đang gây cản trở dòng chảy khiến các phương tiện cơ giới không vào nạo vét, trục vớt bèo rác dẫn đến ngập lụt cục bộ mỗi khi mưa bão.

Ông Nguyễn Thành Trung, cán bộ kỹ thuật, Chi nhánh Thuỷ lợi Thành phố cho biết: “Khi phát hiện vi phạm, đơn vị đều kiên quyết kiến nghị xử lý và có nhiều văn bản đề nghị chính quyền địa phương vào cuộc. Các hành vi lấn chiếm hành lang thoát lũ, đê điều, hồ đập nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đồng thời ảnh hưởng đến việc vận hành công trình và phục vụ sản xuất”.

Cần rõ trách nhiệm, xử lý khi vi phạm phát sinh

Để giải quyết tình trạng này, các đơn vị thủy lợi kiến nghị UBND các xã, phường cần phối hợp xử lý triệt để hành vi vi phạm, nhất là những vi phạm nghiêm trọng ảnh hưởng đến sự an toàn của công trình.

Cùng với đó, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về bảo vệ hành lang thoát lũ, chủ động kiểm tra, phát hiện sớm vi phạm ngay từ khi phát sinh, góp phần bảo đảm an toàn cho hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất.

Công tác kiểm tra, rà soát để thực hiện việc tháo dỡ các công trình vi phạm được Công ty TNHH Một thành viên Sông Chu đẩy mạnh thực hiện.

Ngay sau đợt mưa lũ vừa qua, các đơn vị thủy lợi trên địa bàn tỉnh đều đã tăng cường công tác thanh thải, nạo vét. Tuy nhiên khối lượng bèo rác vẫn rất nhiều, các công trình vi phạm cũng hầu như chưa giải quyết được.

Ông Nguyễn Hồng Quang, Chủ tịch UBND phường Đông Tiến cho biết: “Để đảm bảo công tác phòng, chống thiên tai, đảm bảo an toàn hệ thống công trình đê điều, khả năng thoát lũ của sông, UBND phường đã tập trung chỉ đạo các phòng chức năng và các tổ dân phố tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn người dân thực hiện bảo vệ hành lang an toàn công trình thủy lợi. Đồng thời tập trung giải tỏa, thanh thải vật cản, xử lý vi phạm lấn chiếm bãi sông, lòng sông, phạm vi bảo vệ đê điều và vận hành công trình để đảm bảo thoát lũ, an toàn đê điều”.

Các phòng chuyên môn của 3 công ty: TNHH Một thành viên Sông Chu, TNHH Một thành viên Thủy lợi Bắc Sông Mã và TNHH Một thành viên Nam Sông Mã đã chủ động kiểm tra, ngăn chặn, kiên quyết không để phát sinh các trường hợp vi phạm mới trên địa bàn quản lý. Tăng cường hướng dẫn, tuyên truyền, vận động, yêu cầu các hộ xây dựng, cơi nới công trình phải tháo dỡ, phá bỏ các đăng đó trên kênh, trênh sông.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị đã tập trung xử lý, giải tỏa công trình, nhà ở, nhà tạm xây dựng vi phạm, lấn chiếm bãi sông, lòng sông và trong phạm vi bảo vệ đê điều còn tồn tại đã được thống kê, lập biên bản xác định vật cản cần thanh thải, xây dựng kế hoạch kiểm tra, tổ chức cưỡng chế giải toả vi phạm. Tổ chức làm việc với đơn vị có hoạt động bến bãi chưa hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đôn đốc hoàn thiện thủ tục theo quy định. Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc dừng hoạt động của các bến bãi trong mùa mưa lũ.

Thanh Hường