Biến đồng trũng nhiễm mặn thành nơi cho trái ngọt

Từng là những cánh đồng trũng nhiễm mặn, sình lầy dọc sông Yên, nơi lúa không sống nổi, cỏ dại cũng thưa thớt vì ngập úng quanh năm. Ít ai ngờ, chính từ vùng đất tưởng chừng bị bỏ quên ấy, có những người nông dân đã lặng lẽ viết nên câu chuyện làm giàu bằng niềm tin bền bỉ, sự kiên gan và cách làm bài bản, khoa học.

Ông Trịnh Văn Toàn đi dưới tán bưởi, tán dừa trong trang trại của mình.

Từ bãi hoang ven sông đến trang trại tiền tỷ

Đứng giữa khu trang trại cây xanh mướt giáp dòng sông Yên tại thôn Thạch Lãng, xã Trường Văn, khó có thể hình dung nơi đây từng là vùng đất hoang hóa, nhiễm mặn nặng, thường xuyên ngập úng. Ông Trịnh Văn Toàn dẫn chúng tôi đi dọc các lối vườn, chậm rãi kể câu chuyện đời mình. Sau nhiều năm bôn ba làm đủ nghề nhưng cuộc sống vẫn chật vật, năm 2002 ông quyết định trở về quê, bắt đầu khởi nghiệp từ chính mảnh đất cha ông để lại và thuê thầu diện tích hoang hóa dọc sông Yên của xã.

Ông Toàn kể, trước nhà ông khi ấy là khu đồng sình lầy giáp sông Yên quanh năm ngập nước. Khi biết ông có ý định thuê thầu, bỏ công sức và tiền của để cải tạo, không ít người cho rằng đó là một “cuộc chơi” mạo hiểm, khuyên ông nên bỏ cuộc. “Người ta thấy rủi ro, còn tôi nhìn thấy cơ hội”, ông Toàn nhớ lại. Nghĩ là làm, ông mạnh dạn cải tạo đất, trồng thử nghiệm hơn 200 gốc nhãn lồng và gần 100 cây bưởi Diễn - những loại cây có giá trị kinh tế cao nhưng đòi hỏi vốn lớn và sự kiên nhẫn dài hơi. Toàn bộ số tiền tích cóp được, ông “đánh cược” vào việc thuê máy móc nạo vét, đắp bờ bãi, mua giống, đầu tư phân bón; đồng thời tự học hỏi kỹ thuật qua sách báo và những người đi trước.

Nhờ chăm sóc đúng quy trình, những mùa quả sau đó ngày càng sai trĩu. Giai đoạn 2010-2015, vườn nhãn, bưởi của ông bước vào thời kỳ “ăn nên làm ra”. Tiếng lành đồn xa, thương hiệu “nhãn, bưởi ông Toàn” được thương lái tìm đến tận vườn thu mua, có thời điểm không đủ hàng để bán. Không dừng lại ở thành công ban đầu, năm 2015 ông tiếp tục vay vốn ngân hàng, thuê thêm hơn 3ha đất trồng lúa kém hiệu quả của xã, khu đất trũng ven sông Yên lâu nay bị bỏ hoang. Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều mùa vụ, ông mở rộng mô hình, trồng thêm nhãn, bưởi, dừa xiêm, mít Thái.

Hiện nay, trang trại của ông có hơn 1.000 cây nhãn lồng Hưng Yên, 1.000 cây dừa xiêm, 800 cây bưởi Diễn, bưởi da xanh và 200 gốc mít Thái, cho doanh thu khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm. Ông Toàn bật mí rằng đang ấp ủ ý tưởng phát triển mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái, để du khách có thể đi bộ hoặc đi thuyền dọc sông Yên trải nghiệm không gian xanh mát ven sông.

“Đánh thức” ruộng trũng bằng mô hình nuôi trồng thủy sản

Cùng xuất phát từ những cánh đồng trũng nhiễm mặn của xã Trường Văn, nhưng ông Nguyễn Ngọc Văn, thương binh hạng 4/4 ở thôn Yên Lăng, lại chọn cho mình một hướng đi khác. Thay vì trồng cây lâu năm, ông tận dụng quỹ đất khó canh tác để phát triển mô hình nuôi tôm, cua theo hình thức quảng canh. Hơn 10 năm trước, khi mới bắt tay xây dựng trang trại, vợ chồng ông gặp không ít khó khăn do thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, hiệu quả mang lại chưa như mong muốn. Không nản chí, ông chủ động học hỏi kỹ thuật từ các trang trại khác, từ sách báo, mạng internet; đồng thời nhận được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và hội nông dân xã.

Qua quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, ông nhận thấy thổ nhưỡng nơi đây phù hợp với nuôi tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cua và cá. Ông đã mạnh dạn mở rộng diện tích nuôi trồng lên 2,5ha. Nuôi tôm đòi hỏi kỹ thuật cao, ông Văn tuân thủ nghiêm ngặt lịch thời vụ khuyến cáo, mỗi năm chỉ nuôi hai vụ, thời gian còn lại để ao nghỉ, cải tạo môi trường nước. Sau khi trừ chi phí, mỗi năm mô hình mang lại cho gia đình ông khoảng 300 triệu đồng, tạo việc làm mùa vụ cho nhiều lao động địa phương với thu nhập ổn định.

Từ những cánh đồng trũng nhiễm mặn từng bị bỏ hoang, các mô hình kinh tế của ông Trịnh Văn Toàn và ông Nguyễn Ngọc Văn đã cho thấy hướng đi hiệu quả trong khai thác quỹ đất khó canh tác tại địa phương. Đó không chỉ là câu chuyện làm giàu của từng gia đình, mà còn là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết áp dụng khoa học kỹ thuật để “đánh thức” tiềm năng đồng đất quê hương.

Mô hình của ông Toàn, ông Văn đang truyền cảm hứng cho lớp trẻ địa phương mạnh dạn tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa; từng bước hình thành các chuỗi liên kết và phát triển nông nghiệp bền vững.

Bài và ảnh: Đình Giang