Bất cập trong quy hoạch đất đai và những hệ lụy

Hàng trăm hộ dân đang phải sống trong những căn nhà xập xệ, dột nát. Đất không được cấp sổ đỏ, nhà không được xây, hộ khẩu không được nhập, tách bởi nằm trong dự án đã “treo” hàng chục năm nay. Các hộ dân ở các dự án “treo” lâm vào tình cảnh “đi không được, ở cũng chẳng xong”, họ gặp phải nhiều khó khăn, bất cập trong đời sống, sinh hoạt.

Dự án Khu đô thị sinh thái biển Đông Á thi công dang dở, phần lớn đất bị bỏ hoang suốt nhiều năm.

Khu phố Vinh Sơn, phường Sầm Sơn chạy dọc theo khu đô thị mới được xây dựng khang trang, hiện đại, nhưng cách đó không xa còn tồn tại những căn nhà tạm bợ, xập xệ. Sở dĩ có sự đối lập ấy là do “vướng” phải quy hoạch cách đây hơn 15 năm về trước. Dự án Khu đô thị sinh thái biển Đông Á do Công ty TNHH Tập đoàn bất động sản Đông Á làm chủ đầu tư được tỉnh Thanh Hóa chấp thuận chủ trương qua nhiều giai đoạn từ năm 2004 đến 2015. Đến năm 2018, các dự án thành phần được hợp nhất thành một tổng thể hơn 60ha. Theo quy hoạch, dự án gồm khu biệt thự nghỉ dưỡng, khách sạn khoảng 1.000 phòng, khu vui chơi giải trí, cảnh quan sinh thái và nhiều hạng mục dịch vụ. Đây được xem là mô hình đô thị du lịch đa chức năng, kỳ vọng góp phần nâng tầm du lịch nghỉ dưỡng tại Sầm Sơn.

Nhà đầu tư công bố tổng mức đầu tư dự án lên đến 3.800 tỷ đồng, triển khai theo 2 giai đoạn, gồm xây dựng hạ tầng kỹ thuật và các hạng mục dịch vụ, khách sạn, khu nghỉ dưỡng. Với vị trí ven biển, tiếp giáp trung tâm 2 phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn, dự án từng được kỳ vọng tạo cú hích cho du lịch địa phương trong quá trình hướng đến đô thị du lịch biển chất lượng cao. Tuy vậy, dù nhiều lần điều chỉnh quy hoạch và được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, dự án vẫn gần như “dậm chân" tại chỗ. Hiện nay, toàn bộ dự án vẫn là bãi đất trống, xen lẫn những điểm san lấp dở dang, cọc bê tông nằm ngổn ngang và cỏ mọc um tùm.

Dự án chậm triển khai suốt nhiều năm khiến một diện tích lớn đất ven biển, vốn là tài sản quan trọng thuộc 2 phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn bị bỏ hoang lãng phí. Người dân địa phương cho rằng việc dự án “trùm mền” quá lâu không chỉ làm mất mỹ quan, ảnh hưởng môi trường, mà còn khiến nhiều hộ dân rơi vào cảnh sống cùng “quy hoạch treo”, chờ đợi đền bù kéo dài, đi không được, ở chẳng xong.

Trưởng ban công tác mặt trận tổ dân phố Vinh Sơn Vũ Tiến Cường, cho biết: "Dự án thi công dang dở khiến 306 hộ dân, với 1.300 khẩu của tổ dân phố Vinh Sơn gặp nhiều khó khăn. Vào mùa nắng cát bụi bay vào nhà, trời mưa gây lụt lội, đường xuống cấp khiến nhiều người dân khi lưu thông thường xuyên bị ngã. Người dân ở đây mong muốn có được câu trả lời thỏa đáng về tính khả thi của dự án để yên tâm sinh sống và làm ăn, phát triển kinh tế".

Ngay gần bờ kè đá nham nhở của dự án là căn nhà của gia đình bà Trần Thị Xuân được xây dựng từ năm 1975. Qua nhiều lần sửa chữa, ngôi nhà đã xuống cấp, có thể gãy, đổ bất cứ lúc nào. Trong khi đó, dù mảnh đất gia đình bà có diện tích gần 1.300m2, nhưng phần lớn đều không được sử dụng vì vướng vào dự án, cả gia đình với nhiều thế hệ phải sống trong căn nhà tạm bợ, chật chội.

Theo Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và đô thị phường Sầm Sơn Đặng Anh Đức, Dự án Khu đô thị sinh thái biển Đông Á của Công ty TNHH Tập đoàn bất động sản Đông Á được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương, địa điểm thực hiện ngày 14/2/2015 và cho điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án ngày 14/5/2018. Dự án có diện tích đất phải thu hồi là 60,46ha, tổng vốn đầu tư là 3.800 tỷ đồng, trong đó giai đoạn 1 là 1.200 tỷ đồng, giai đoạn 2 là 2.600 tỷ đồng. Đến thời điểm hiện tại, chính quyền phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn đã giải phóng mặt bằng được 42,04ha, diện tích chưa giải phóng mặt bằng còn 18,99ha với 361 hộ dân bị ảnh hưởng. Việc giải phóng mặt bằng đối với diện tích đất ở còn gặp khó khăn, xuất phát từ việc dự án kéo dài nhiều năm nay vẫn chưa hoàn thiện phần mặt bằng được giải phóng, kinh phí chi trả khi đã có quyết định phê duyệt gần 40 tỷ đồng nhưng nhà đầu tư chưa bố trí được nguồn vốn.

Tương tự, Dự án đầu tư Khu đô thị mới Bắc Đại lộ Lê Lợi, phường Hạc Thành được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt ngày 21/9/2004. Tháng 11/2004, UBND tỉnh đã có quyết định thu hồi để giao cho Công ty TNHH Xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng Bình Minh xây dựng. Tổng diện tích quy hoạch trên 477.000m2. Diện tích quy hoạch còn lại thực tế gần 462.000m2, do ảnh hưởng của Quốc lộ 1A đoạn tránh TP Thanh Hóa (cũ)

Tiếp đó, vào các năm 2012 và 2021, UBND tỉnh đã hai lần điều chỉnh quy hoạch và bổ sung để khai thác quỹ đất, phục vụ tái định cư cho số hộ dân bị ảnh hưởng trong phạm vi dự án. Thế nhưng đã gần 22 năm kể từ ngày dự án được phê duyệt, 86 hộ dân bị ảnh hưởng vẫn chưa được bố trí quỹ đất tái định cư, khiến các hộ dân rơi vào cảnh “đi không được, ở cũng chẳng xong”. Trưởng phố Quang Trung Nguyễn Bá Mãi cho biết: “Đời sống Nhân dân ở đây gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt. Đường đi lối lại thường xuyên bị ngập. Nhiều lần cán bộ phố và chính quyền địa phương phải huy động Nhân dân khơi thông cống rãnh cho nước lưu thông để đi lại. Bên cạnh đó vấn đề về an ninh trật tự cũng rất khó kiểm soát”.

Còn tại khu phố Lai Thành, do bị kẹt giữa 2 Dự án Quảng trường văn hóa trung tâm tỉnh Thanh Hóa và dự án mặt bằng 3241 từ năm 2006 đến nay vẫn chưa được triển khai. Hàng trăm hộ dân tại đây đang phải sống trong cảnh đất không được cấp “sổ đỏ”, nhà không được cấp phép xây dựng. Nhiều gia đình 4, 5 thế hệ vẫn phải sống chung trong những căn nhà chật hẹp, khó khăn trong sinh hoạt. Trưởng phố Lai Thành Lê Văn Thính cùng hàng trăm hộ dân tại phố mong muốn dự án sớm được triển khai để người dân khu phố không phải chịu nhiều thiệt thòi vì dự án “treo”.

Các dự án “treo” không chỉ gây hệ lụy đối với đời sống của người dân trong vùng ảnh hưởng, mà còn gây thất thoát cho ngân sách Nhà nước, lãng phí nguồn tài nguyên đất đai. Để giải quyết các vấn đề liên quan đến dự án “treo”, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, UBND các xã, phường liên quan tham mưu giải quyết. Đối với các dự án không thể thực hiện, UBND tỉnh sẽ có phương án tháo gỡ bằng giải pháp cụ thể, không để “điểm nghẽn” tồn tại dai dẳng.

Tháo gỡ quy hoạch "treo” còn nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân. Mới đây, tại Dự án Khu đô thị sinh thái biển Đông Á tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn, UBND tỉnh yêu cầu phải tiếp tục rà soát lại trình tự, thủ tục đầu tư xây dựng cho phù hợp với quy định của pháp luật về đầu tư, nhà ở và đất đai theo ý kiến chỉ đạo của Bộ Xây dựng. Trong trường hợp nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính, dự án tiếp tục chậm trễ, UBND tỉnh sẽ xem xét thu hồi, lựa chọn nhà đầu tư khác.

Bài và ảnh: Xuân Thu