Bảo đảm an toàn cấp nước tại các đô thị và vùng kinh tế trọng điểm

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước sạch ngày càng tăng, nguy cơ ô nhiễm nước ngầm, nước mặt hiện hữu, việc chủ động phương án ứng phó và đầu tư các công trình cấp nước nguồn an toàn đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đặc biệt, đối với các đô thị và khu vực kinh tế trọng điểm, cấp nước an toàn không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân, mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và sự phát triển bền vững.

Nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn cấp nước

Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa có 35 nhà máy cấp nước phục vụ khu vực đô thị đang hoạt động, trong đó 7 nhà máy sử dụng nguồn nước ngầm và 28 nhà máy sử dụng nước mặt. Tuy nhiên, nhiều nhà máy chưa có hồ chứa nước thô để dự trữ, sơ lắng. Vì vậy, khi nguồn nước đầu vào xảy ra sự cố, bị ô nhiễm hoặc gián đoạn khai thác, hoạt động sản xuất nước sạch có thể bị ảnh hưởng.

Nhiều nhà máy sản xuất nước sạch đang sử dụng nước mặt từ kênh hở.

Trước thực tế này, các đơn vị cấp nước đang chủ động xây dựng kịch bản ứng phó với những tình huống bất lợi, đồng thời nghiên cứu, triển khai các phương án bổ sung nguồn nước dự phòng.

Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Thanh Hóa, cho biết: Đơn vị đã đầu tư, nâng công suất các nhà máy, xây dựng các phương án, kịch bản ứng phó khi có sự cố xảy ra. Đối với các nhà máy sử dụng nước thô kênh Bắc và nhà máy sử dụng nước ngầm, công ty cũng xây dựng lộ trình chuyển sang khai thác nước mặt dẫn qua đường ống kín khi các công trình liên quan hoàn thành, đưa vào sử dụng.

Đẩy nhanh tiến độ các công trình cấp nước thô

Để bảo đảm an toàn cấp nước lâu dài, việc xây dựng phương án ứng phó cần đi đôi với chủ động nguồn nước thô và hoàn thiện hệ thống dẫn, trữ nước. Thực tế, tại một số khu vực, nước mặt vẫn được dẫn qua hệ thống kênh hở, tiềm ẩn nguy cơ chịu tác động từ các hoạt động bên ngoài. Khi xảy ra sự cố, việc tìm kiếm nguồn thay thế cũng gặp khó khăn nếu chưa có hệ thống dự phòng đồng bộ.

Nhằm từng bước khắc phục những hạn chế trên, tỉnh Thanh Hóa đã quy hoạch 4 công trình cấp nước thô với tổng công suất 543.000 m³/ngày đêm, hướng tới thay thế hệ thống dẫn nước qua kênh hở, nâng cao tính chủ động trong khai thác và cung cấp nước.

Dự án cấp nước thô Bỉm Sơn....

... và dự án cấp nước thô dọc Quốc lộ 47 đang được chủ đầu tư là Công ty CP Tập đoàn AnhPhatGroup khẩn trương thi công.

Trong số này, hệ thống cấp nước thô Khu kinh tế Nghi Sơn đã đi vào hoạt động. Hai hệ thống cấp nước thô Bỉm Sơn và dọc Quốc lộ 47 đang được xây dựng. Riêng dự án dẫn nước từ kênh Nam Bái Thượng về hồ Hao Hao, hồ Bòng Bòng phục vụ Khu Kinh tế Nghi Sơn hiện chưa có nhà đầu tư.

Khi hoàn thành, hai công trình cấp nước thô Bỉm Sơn và dọc Quốc lộ 47 sẽ góp phần cơ bản đáp ứng nhu cầu nguồn nước cho các nhà máy sản xuất nước sạch tại khu vực thành phố Thanh Hóa và thị xã Bỉm Sơn trước đây, đồng thời giảm nguy cơ gián đoạn cấp nước khi nguồn khai thác gặp sự cố.

Ông Mai Huy Hậu, Phó trưởng Ban Quản lý dự án nước, Công ty CP Tập đoàn AnhPhatGroup, cho biết hiện nay, đơn vị đang tập trung thi công, phấn đấu quý II/2027 hoàn thành và đưa vào sử dụng công trình cấp nước thô Bỉm Sơn. Công trình cấp nước thô dọc Quốc lộ 47 cũng sẽ phấn đấu hoàn thành sớm hơn kế hoạch.

Bảo đảm cấp nước an toàn, bền vững

Theo Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, các trung tâm động lực phát triển của tỉnh được định hướng gắn với công nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch và các đô thị lớn.

Trong đó, Khu Kinh tế Nghi Sơn là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Nam; đô thị Thanh Hóa và phụ cận giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học - kỹ thuật của tỉnh.

Cùng với Bỉm Sơn - Thạch Quảng, Lam Sơn - Sao Vàng và Sầm Sơn - Hải Tiến, các khu vực này đặt ra yêu cầu ngày càng cao về hạ tầng cấp nước. Nguồn nước ổn định không chỉ bảo đảm nhu cầu sinh hoạt mà còn là điều kiện quan trọng để duy trì hoạt động sản xuất, thu hút đầu tư và phát huy hiệu quả các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Khu Kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng, UBND tỉnh đã giao cho Sở rà soát, đánh giá lại phân vùng cấp nước là cơ sở điều chỉnh phương án cấp nước phù hợp với thực tế. Đối với các nhà máy sử dụng nước ngầm, nước thô từ kênh hở, sẽ phải xây dựng lộ trình giảm khai thác nước ngầm, chuyển sang sử dụng nước mặt từ đường dẫn kín khi các công trình cấp nước thô hoàn thành.

Đồng thời, Sở Xây dựng tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan quản lý, kiểm soát chất lượng nước theo quy định.

Đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cấp nước thô, nâng cao năng lực dự phòng, kiểm soát chất lượng nước đầu vào, hạn chế thất thoát và xây dựng phương án ứng phó sự cố cần được triển khai đồng bộ. Đây là những giải pháp quan trọng để bảo đảm cấp nước an toàn, ổn định cho người dân và doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của các đô thị, khu công nghiệp và vùng kinh tế trọng điểm trên địa bàn tỉnh.

Cẩm Tú