Alzheimer đứng trước bước ngoặt trong điều trị và phòng ngừa

Một báo cáo mới cho thấy bệnh Alzheimer đang dần được nhìn nhận là tình trạng có thể điều trị và phòng ngừa, trong bối cảnh các thử nghiệm lâm sàng đang tiến tới những bước đột phá tiềm năng trong chẩn đoán và điều trị.

Báo cáo Alzheimer Thế giới 2026, do tổ chức Alzheimer’s Disease International (ADI) công bố ngày 21/9, nhân Ngày Thế giới Alzheimer (21/9 hàng năm), nhận định nghiên cứu về chứng sa sút trí tuệ đang đứng trước bước ngoặt quan trọng sau nhiều năm tiến triển chậm.

Theo các tài liệu được công bố nhân dịp ra mắt báo cáo, hiện có 158 loại thuốc đang được nghiên cứu trong 192 thử nghiệm lâm sàng. Báo cáo tập trung phân tích điều mà ADI gọi là “kỷ nguyên mới” của các thử nghiệm lâm sàng về chứng sa sút trí tuệ, trong đó có những nghiên cứu về các phương pháp điều trị có khả năng làm chậm tiến triển của bệnh Alzheimer, thậm chí can thiệp trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Tuy nhiên, việc Alzheimer ngày càng được xem là căn bệnh có thể phòng ngừa không có nghĩa là mọi trường hợp đều có thể ngăn chặn. Thay vào đó, các nghiên cứu đang ngày càng tập trung tìm hiểu liệu có thể giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc trì hoãn thời điểm khởi phát bệnh hay không, đồng thời xem xét khả năng bắt đầu điều trị sớm hơn nhiều trong quá trình bệnh tiến triển.

Theo báo cáo, những thay đổi trong lĩnh vực nghiên cứu đang mở ra nhiều cơ hội mới, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu phải làm cho các thử nghiệm lâm sàng trở nên toàn diện, dễ tiếp cận và hiệu quả hơn. Một trong những thách thức lớn là tìm đủ người tham gia.

Trên toàn cầu, cần hàng nghìn người mắc chứng sa sút trí tuệ, từ giai đoạn sớm đến giai đoạn tiến triển, tham gia các thử nghiệm nhằm đánh giá những phương pháp điều trị mới tiềm năng. Báo cáo xác định việc tuyển chọn, tham gia và duy trì người tham gia là những vấn đề then chốt, đồng thời kêu gọi tăng cường sự hiện diện của người bệnh đến từ nhiều quốc gia và cộng đồng khác nhau.

ADI cho rằng tính đa dạng trong các thử nghiệm lâm sàng có ý nghĩa quan trọng, giúp bảo đảm những phương pháp điều trị mới cuối cùng có thể mang lại lợi ích cho người bệnh trên toàn thế giới.

Thử nghiệm lâm sàng được tiến hành nhằm xác định liệu một phương pháp điều trị tiềm năng có an toàn và hiệu quả hay không trước khi được đưa vào sử dụng rộng rãi.

Các thử nghiệm đối với chứng sa sút trí tuệ đặc biệt phức tạp. Báo cáo xem xét nhiều vấn đề, từ an toàn, quy định và đạo đức đến tuyển chọn người tham gia và duy trì sự tham gia của họ trong suốt quá trình nghiên cứu.

ADI nhận định việc xây dựng thế hệ thử nghiệm lâm sàng mới theo hướng toàn diện và dễ tiếp cận hơn sẽ đóng vai trò then chốt nếu muốn biến những tiến bộ trong nghiên cứu chứng sa sút trí tuệ thành các phương pháp điều trị có thể được triển khai trên toàn cầu.

Thúy Hà