Từ dữ liệu giám sát đến kiểm soát tàu cá trên biển

Từ theo dõi hành trình trên biển đến kiểm tra tại cửa lạch, cảng cá, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh đang đẩy mạnh khai thác dữ liệu giám sát tàu cá, kết hợp tuần tra, kiểm soát và tuyên truyền pháp luật. Qua đó, góp phần phát hiện, ngăn chặn vi phạm, nâng cao hiệu quả chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đồn Biên phòng Sầm Sơn kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trên các phương tiện khai thác của ngư dân.

Với số lượng tàu cá lớn, hoạt động khai thác trải rộng trên nhiều vùng biển, công tác quản lý phương tiện đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Toàn tỉnh có 6.315 tàu cá, trong đó 1.041 tàu có chiều dài từ 15m trở lên, thường xuyên hoạt động ở vùng khơi. Việc khai thác hiệu quả dữ liệu từ hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) giúp lực lượng chức năng theo dõi hoạt động của phương tiện, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường để xác minh, xử lý theo quy định.

Đồn Biên phòng Sầm Sơn thực hiện nhiệm vụ quản lý địa bàn ven biển, nơi có hai cửa lạch lớn là Lạch Hới và Lạch Ghép. Địa bàn có 2.443 tàu cá với khoảng 8.697 lao động hoạt động trên biển. Trước yêu cầu quản lý số lượng phương tiện lớn, đơn vị tăng cường kiểm tra tại cửa lạch, cảng cá; chú trọng kiểm soát giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và điều kiện hoạt động của tàu trước khi xuất bến. Thông tin từ hệ thống giám sát hành trình được kết hợp với hồ sơ quản lý và kết quả kiểm tra thực tế để phục vụ công tác theo dõi, xác minh các trường hợp có dấu hiệu vi phạm.

Cùng với kiểm tra, kiểm soát, Đồn Biên phòng Sầm Sơn chú trọng tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị xử lý 6 vụ vi phạm hành chính, liên quan đến 6 tàu cá và 6 đối tượng, với tổng số tiền phạt 74 triệu đồng. Ngoài ra, đơn vị tham mưu Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh xử lý 17 vụ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, tổng số tiền phạt gần 595 triệu đồng. Đến tháng 9/2026, đơn vị đã thực hiện hơn 130 buổi tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh tại địa phương, phát hơn 500 tờ rơi cho chủ tàu có chiều dài từ 15m trở lên và vận động 475 chủ tàu ký cam kết chấp hành các quy định về khai thác thủy sản.

Trung tá Lương Bá Thanh, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Sầm Sơn cho biết: “Việc kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, xử lý vi phạm góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của ngư dân. Đơn vị tiếp tục gắn công tác kiểm soát phương tiện với khai thác dữ liệu giám sát hành trình, kịp thời xác minh những dấu hiệu bất thường, nâng cao hiệu quả quản lý tàu cá trên địa bàn”.

Công tác quản lý tàu cá cũng được Ban Chỉ huy Biên phòng Cửa khẩu Cảng Nghi Sơn triển khai đồng bộ. Một trong những nội dung được đơn vị chú trọng là hướng dẫn ngư dân ứng dụng công nghệ trong quản lý hoạt động khai thác. Trên địa bàn đơn vị quản lý, có 603 trong tổng số 608 tàu cá thuộc diện bắt buộc đã cài đặt và sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT). Cán bộ đơn vị đã trực tiếp hướng dẫn chủ tàu sử dụng phần mềm, hỗ trợ cập nhật thông tin chuyến biển và hoàn thiện các thủ tục liên quan. Việc sử dụng eCDT góp phần tăng cường quản lý thông tin khai thác, phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Trong thực hiện nhiệm vụ, đơn vị thành lập 5 tổ công tác với 42 cán bộ, chiến sĩ sử dụng tàu, xuồng và ca nô để tuần tra, kiểm soát trên biển. Công tác quản lý được kết hợp với tuyên truyền trực tiếp, vận động chủ tàu chấp hành quy định và tăng cường giám sát tại cơ sở. Đơn vị đồng thời tham mưu chính quyền địa phương củng cố 5 tổ giám sát cộng đồng và thành lập tổ tuyên truyền chuyên trách về chống khai thác IUU, phát huy vai trò của chính quyền và người dân trong phát hiện, ngăn ngừa vi phạm.

Từ tháng 1/2024 đến tháng 8/2026, Ban Chỉ huy Biên phòng Cửa khẩu Cảng Nghi Sơn đã xử lý vi phạm hành chính 25 vụ, liên quan đến 25 phương tiện và 26 đối tượng, với tổng số tiền phạt 102 triệu đồng. Đơn vị cũng tham mưu Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh xử phạt 13 vụ, tổng số tiền trên 1,07 tỷ đồng; trong đó có 8 vụ liên quan đến mất kết nối thiết bị giám sát hành trình.

Đại tá Lê Văn Nam, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh cho biết: “Để nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU, BĐBP tỉnh tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng và chính quyền địa phương rà soát, phân loại, quản lý chặt đội tàu. Các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được kiểm soát tại địa phương, không để xuất bến trái quy định. Đối với tàu đã lắp thiết bị giám sát hành trình, lực lượng chức năng duy trì theo dõi, kịp thời phát hiện và cảnh báo nguy cơ vượt ranh giới khai thác. Cùng với đó, việc trao đổi thông tin giữa BĐBP với cảnh sát biển, hải quân, kiểm ngư, cơ quan quản lý thủy sản và chính quyền địa phương tiếp tục được tăng cường. Các mô hình tổ tàu thuyền đoàn kết, bến bãi tự quản và tổ giám sát cộng đồng được phát huy nhằm mở rộng mạng lưới quản lý, hỗ trợ phát hiện sớm những dấu hiệu vi phạm, góp phần thực hiện mục tiêu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu và phát triển nghề cá bền vững”.

Bài và ảnh: Hoàng Lan