Quân đội Mỹ cấp cho SpaceX quyền tiếp cận dữ liệu theo dõi vệ tinh nhạy cảm

Trong một bước đi chưa từng có tiền lệ, Quân đội Mỹ đã chính thức ký thỏa thuận cho phép tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX của tỷ phú Elon Musk tiếp cận các dữ liệu theo dõi không gian chi tiết và bảo mật nhất của quân đội nước này. Động thái này làm dấy lên lo ngại về lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp và vai trò của khu vực tư nhân trong quản lý giao thông vũ trụ.

Theo thỏa thuận được ký kết giữa SpaceX và Lực lượng Không gian Mỹ (Space Force), công ty của tỷ phú Elon Musk sẽ được khai thác thông tin từ phiên bản chi tiết nhất của Danh mục Độ chính xác cao (Hac) thuộc Bộ Chỉ huy Không gian Mỹ (SPACECOM).

Kho dữ liệu này bao gồm các Thông điệp Đồng phương Vector (VCM) – loại dữ liệu thu thập từ các hệ thống radar, kính thiên văn và cảm biến mặt đất tối tân của quân đội, có khả năng theo dõi các vật thể nhỏ tới 10cm trên quỹ đạo thấp của Trái Đất (LEO). Trước đây, loại dữ liệu kiểm soát này được xếp vào diện thông tin không mật nhưng bị hạn chế nghiêm ngặt nhằm tránh làm lộ năng lực quốc phòng.

Đổi lại, phía quân đội Mỹ sẽ nhận được quyền truy cập vào dữ liệu từ hệ thống quan sát “Stargaze” hệ thống sử dụng hàng chục nghìn cảm biến gắn trên các vệ tinh Starlink của SpaceX.

Động thái trên đang làm dấy lên tranh cãi về nguy cơ thâu tóm thị trường. Việc SpaceX sở hữu bộ dữ liệu quân sự cực kỳ chính xác giúp mạng lưới vệ tinh Starlink (với khoảng 11.000 vệ tinh đang hoạt động) củng cố tuyệt đối khả năng né tránh va chạm và tối ưu hóa hệ thống Stargaze của hãng. Tuy nhiên, giới quan sát và các đối thủ cạnh tranh trong ngành công nghiệp không gian tỏ ra vô cùng lo ngại.

Nhiều ý kiến cho rằng ưu thế này sẽ tạo ra khoảng cách không thể san lấp, biến SpaceX thành đơn vị độc quyền trên thực tế trong lĩnh vực điều phối và cung cấp dịch vụ an toàn giao thông không gian. Các doanh nghiệp đối thủ đứng trước nguy cơ bị gạt ra ngoài lề khi không thể cạnh tranh lại với một dịch vụ vừa sở hữu độ chính xác tối đa từ quân đội, vừa được cung cấp miễn phí hoặc áp đảo về giá.

Một số người trong ngành công nghiệp vũ trụ lo ngại việc chính phủ ngày càng dựa vào SpaceX có thể làm suy giảm tính cạnh tranh và khiến các cơ quan công quyền phụ thuộc quá nhiều vào một doanh nghiệp tư nhân. Dù vậy, một cựu quan chức Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ được Guardian dẫn lời cho rằng SpaceX nhìn chung đã đáp ứng tốt các quan ngại về an toàn không gian; vấn đề cốt lõi là chính phủ chưa xây dựng được khuôn khổ quản lý đủ rõ ràng, minh bạch và công bằng cho các nhà khai thác. Tuy nhiên các chuyên gia về minh bạch chính phủ và trách nhiệm giải trình tại Washington chỉ ra rằng thỏa thuận này là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ gắn kết ngày càng sâu sắc giữa chính quyền và những nhà tài trợ lớn.

Nhật Lệ