Khói thuốc và nguy cơ ung thư phổi

Khói thuốc lá không chỉ gây tổn hại trực tiếp đến sức khỏe người hút mà còn là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu của ung thư phổi. Đây là căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao, trong khi nhiều trường hợp được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Đáng lo ngại, dù tác hại của thuốc lá đã được cảnh báo từ lâu, thói quen hút thuốc vẫn tồn tại ở không ít người và khói thuốc vẫn xuất hiện tại nhiều quán nước, quán cà phê, nơi công cộng.

Đến khi được chẩn đoán mắc ung thư phổi, ông Ngô Văn Vấn (xã Định Hòa) mới thấm thía những hậu quả nghiêm trọng mà thuốc lá gây ra.

Phía sau một điếu thuốc

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại và chất gây ung thư. Khi được hít vào cơ thể, các chất này tác động trực tiếp đến hệ hô hấp, gây tổn thương tế bào phổi, làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý, trong đó có ung thư phổi. Nguy cơ không chỉ đến với người trực tiếp hút thuốc. Những người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt khi phải sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc trong thời gian dài. Vì vậy, việc hạn chế và tiến tới loại bỏ khói thuốc tại nơi công cộng không chỉ bảo vệ người hút mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe của những người xung quanh.

Tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, nhiều bệnh nhân đang điều trị ung thư phổi. Trong số đó, không ít người có tiền sử hút thuốc trong thời gian dài. Ông Ngô Văn Vấn, ở xã Định Hòa, từng hút hơn một bao thuốc mỗi ngày trong hơn 30 năm. Thời gian đầu, ông chỉ xuất hiện những cơn ho kéo dài, đôi khi khó thở. Cho rằng đây là những biểu hiện thường gặp ở người lớn tuổi và người hút thuốc lâu năm, ông không đi khám. Chỉ đến khi ho nhiều hơn, đau tức ngực và sút cân nhanh, ông mới đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám khiến gia đình ông bàng hoàng khi được chẩn đoán mắc ung thư phổi.

Ông Vấn chia sẻ: “Ban đầu tôi chỉ hút thuốc khi giao tiếp với bạn bè, rồi dần thành thói quen trong công việc. Càng lớn tuổi càng ho nhiều, tức ngực nhưng vẫn nghĩ không sao. Đến khi đi khám thì bác sĩ kết luận bị ung thư phổi. Quá trình điều trị rất vất vả và tốn kém. Nếu biết hậu quả như hôm nay thì tôi đã không bao giờ hút thuốc. Tôi chỉ mong mọi người đừng chủ quan như tôi, hãy tránh xa thuốc lá để bảo vệ sức khỏe”.

Câu chuyện của ông Vấn là lời cảnh tỉnh đối với những người vẫn đang duy trì thói quen hút thuốc, đặc biệt là người đã hút thuốc trong nhiều năm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không phải cứ hút thuốc là chắc chắn mắc ung thư phổi, cũng như không phải tất cả người mắc ung thư phổi đều hút thuốc. Bên cạnh thuốc lá, bệnh còn liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ khác. Dù vậy, kiểm soát việc sử dụng thuốc lá vẫn là một trong những giải pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Đừng chờ đến khi bệnh tiến triển

Một trong những khó khăn trong điều trị ung thư phổi là bệnh thường diễn biến âm thầm. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Khi có các biểu hiện như ho kéo dài, đau hoặc tức ngực, khó thở, khàn tiếng, ho ra máu hoặc sút cân không rõ nguyên nhân, nhiều người vẫn chủ quan, tự điều trị hoặc cho rằng đó là bệnh hô hấp thông thường.

Thạc sĩ, bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Ngọc Hùng, Phó trưởng khoa Trị xạ và Y học hạt nhân, Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, cho biết: "Thực tế điều trị cho thấy, nhiều bệnh nhân ung thư phổi có tiền sử hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian dài. Nhiều người chủ quan với các dấu hiệu ban đầu như ho kéo dài, đau tức ngực, khó thở nên chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn III hoặc IV. Khi đó, khối u đã lan rộng hoặc di căn, việc điều trị rất khó khăn, tốn kém và hiệu quả giảm nhiều”.

Từ thực tế này, các bác sĩ khuyến cáo những người có nguy cơ cao, đặc biệt là người hút thuốc trong thời gian dài, cần quan tâm hơn đến việc theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài. Không nên tự nhận định ho hay khó thở là biểu hiện bình thường của tuổi tác hoặc do hút thuốc lâu năm.

Phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Bỏ thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ ung thư phổi mà còn góp phần hạn chế nhiều bệnh lý về tim mạch, hô hấp và các bệnh liên quan đến thuốc lá. Với người chưa hút thuốc, không bắt đầu sử dụng là cách bảo vệ sức khỏe đơn giản và hiệu quả nhất. Một môi trường không khói thuốc cần bắt đầu từ ý thức của mỗi người. Không hút thuốc trong nhà, nơi làm việc, trường học, cơ sở y tế và nơi công cộng; không để người thân, trẻ em phải thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc là những việc có thể thực hiện ngay.

Ung thư phổi là căn bệnh nguy hiểm, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ có thể được kiểm soát. Mỗi người chủ động từ bỏ thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc và quan tâm đến những dấu hiệu bất thường của cơ thể sẽ góp phần giảm nguy cơ bệnh tật. Bảo vệ lá phổi không phải là câu chuyện của riêng người hút thuốc, mà còn là trách nhiệm đối với gia đình và cộng đồng.

Bài và ảnh: Hà Phương