Đừng để thuốc lá lấy đi sức khỏe

Nhiều năm hút thuốc có thể để lại những tổn thương dai dẳng đối với hệ hô hấp và kéo theo nhiều bệnh lý nguy hiểm. Không ít người chỉ thực sự quyết tâm từ bỏ khi sức khỏe đã suy giảm, trong khi khói thuốc còn âm thầm đe dọa những người không hút thuốc.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa kiểm tra tình trạng sức khỏe của ông Nguyễn Văn Luận, xã Hoằng Hóa.

Cái giá phải trả sau những năm dài hút thuốc

Từng có một thời gian dài hút thuốc, ông Nguyễn Văn Luận, xã Hoằng Hóa cho biết bản thân đã nhiều lần hạ quyết tâm cai nhưng đều thất bại bởi vòng luẩn quẩn “ốm thì bỏ, khỏe lại hút”. Chỉ đến khi bước vào tuổi xế chiều, cảm nhận rõ sự sa sút về thể trạng, ông mới kiên quyết “đoạn tuyệt” hoàn toàn với thói quen độc hại này. Chia sẻ từ thực tế của bản thân, ông Luận bộc bạch: “Từ ngày cai thuốc thành công, sức khỏe của tôi cải thiện đáng kể. Qua câu chuyện của chính mình, tôi mong mọi người hãy sớm tránh xa khói thuốc để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình”.

Cũng từng có thời gian hơn 30 năm sử dụng thuốc lá, thuốc lào, ông Hà Công Thương, xã Cổ Lũng đang phải sống chung với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. “Lúc trẻ khỏe thì thấy không sao, nhưng có tuổi mà hút thuốc nhiều nữa thì yếu nhanh lắm. Tôi giờ bệnh nặng mới thấy thấm thía tác hại của thuốc lá, thuốc lào”, ông Thương nói.

Theo các chuyên gia y tế, tác hại của thuốc lá thường không biểu hiện ngay lập tức. Người hút có thể vẫn cảm thấy cơ thể bình thường trong nhiều năm, nhưng các chất độc trong khói thuốc đang từng bước gây tổn thương cho phổi, tim mạch, mạch máu, não bộ và nhiều cơ quan khác. Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng trăm chất độc và nhiều chất được xác định là tác nhân gây ung thư. Nicotine cùng các chất độc khác nhanh chóng đi vào máu, tác động đến hệ thần kinh, tim, phổi và hệ tuần hoàn. Hút thuốc kéo dài làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp và nhiều bệnh lý khác.

Theo ước tính từ Nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trích dẫn, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá. Trong đó, khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc trực tiếp và gần 18.800 người tử vong do tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc thụ động. Những con số này cho thấy thuốc lá không chỉ là một thói quen ảnh hưởng đến cá nhân người sử dụng mà còn tạo ra gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng.

Khói thuốc không chỉ gây hại cho người hút

Một điếu thuốc được châm lên không chỉ ảnh hưởng đến người trực tiếp hút mà còn khiến những người xung quanh phải hít khói thuốc.

Trong gia đình, trẻ em có thể thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc từ người lớn. Tại nơi làm việc, quán cà phê, nhà hàng hay những không gian công cộng khác, những người không hút thuốc vẫn có thể trở thành nạn nhân của khói thuốc thụ động. Trẻ em hít phải khói thuốc có nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp, hen phế quản và viêm tai giữa. Với phụ nữ mang thai, việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Thạc sĩ, Bác sĩ Bùi Thị Nga, Phó Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Phụ sản Thanh Hóa, cho biết: Phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm với khói thuốc lá. Phơi nhiễm với khói thuốc có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm phát triển. Các chất độc trong khói thuốc có thể làm giảm lượng oxy và dưỡng chất đến thai nhi, ảnh hưởng đến cân nặng khi sinh, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Theo số liệu ngành y tế, tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc vẫn ở mức đáng báo động tại nhiều địa điểm: 67,3% tại nhà hàng, quán ăn; 59,2% tại quán cà phê; 48,3% tại khách sạn và hơn 22% tại nơi làm việc. Những con số này cho thấy xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ nhằm bảo vệ người hút mà còn là cách bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, đặc biệt là những người không thể tự lựa chọn môi trường sống và làm việc của mình.

Tại Thanh Hóa, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá được triển khai bằng nhiều hình thức. Các cơ quan, trường học, bệnh viện và cộng đồng đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng môi trường không khói thuốc. Nhiều cơ quan, đơn vị đưa quy định cấm hút thuốc vào nội quy; trường học lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào các hoạt động giáo dục; các bệnh viện tăng cường biển cấm hút thuốc và tư vấn cho người bệnh...

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xử lý hành vi hút thuốc không đúng quy định tại nơi công cộng vẫn gặp nhiều khó khăn. Hành vi hút thuốc thường diễn ra nhanh, không cố định về thời gian và địa điểm, trong khi lực lượng chức năng không thể thường xuyên bố trí người giám sát tại tất cả các địa điểm. Bởi vậy, bên cạnh hoàn thiện và thực thi các quy định pháp luật, thay đổi nhận thức và thói quen của mỗi người vẫn là yếu tố quan trọng để giảm tác hại của thuốc lá. Không ai có thể xóa ngay những tổn thương mà khói thuốc đã gây ra. Nhưng mỗi người đều có thể lựa chọn dừng lại trước khi quá muộn. Từ bỏ thuốc lá không chỉ là bảo vệ sức khỏe của chính mình, mà còn là cách giữ gìn một môi trường sống an toàn hơn cho gia đình và cộng đồng.

Bài và ảnh: Hà Phương