“Trạm tuyên truyền di động” ở bản Chăm

Chiều muộn, sương mù dày đặc, con dốc dẫn vào bản Chăm, xã Hồi Xuân khá trơn. Anh Hà Văn Huyến - bí thư chi bộ, trưởng bản, như thường lệ điều khiển chiếc xe máy cũ chậm rãi leo dốc, phía sau buộc chiếc loa pin nhỏ. Giữa khoảng núi rừng bảng lảng sương, tiếng loa vang lên quen thuộc: “Bà con chú ý...”.

Bí thư chi bộ, Trưởng bản Chăm Hà Văn Huyến triển khai nội dung tuyên truyền pháp luật đến người dân.

Ở bản Chăm, mỗi khi nghe âm thanh ấy, người dân biết bản có việc cần thông tin. Không phải tiếng loa từ hệ thống truyền thanh cố định, mà từ chiếc xe của bí thư chi bộ, trưởng bản. Khi bản chưa có hệ thống loa truyền thanh công cộng, “trạm tuyên truyền” của anh Huyến chỉ giản dị như thế, một chiếc xe máy, một chiếc loa và những vòng quay đều đặn qua từng xóm nhỏ.

Bản Chăm có 113 hộ dân, với 487 nhân khẩu, nhà cửa nằm rải rác theo sườn núi, trải dài gần 2km. Đường dốc quanh co, mùa mưa trơn trượt, mùa nắng bụi đỏ bám kín bánh xe. Muốn thông tin đến từng hộ dân, không thể đứng một chỗ đọc văn bản. Vậy là chiếc xe máy trở thành “trạm tuyên truyền di động”. Mỗi tuần vài lượt, anh Huyến buộc loa sau yên xe, chạy chậm qua từng cụm dân cư. Có hôm mưa trơn xe trượt bánh, anh dựng lại xe, chỉnh loa rồi tiếp tục đi. Có buổi chiều nắng đã tắt sau dãy núi, anh vẫn chạy hết một vòng bản mới trở về. “Bản dài, người ở thưa, không đi thì bà con không nghe được” - anh Huyến nói.

Nhưng điều làm nên hiệu quả của chiếc loa nhỏ ấy không chỉ là tinh thần trách nhiệm, kiên trì vượt khó, mà là cách truyền tải thông tin đến bà con. Anh Huyến không đọc nguyên văn nghị định dài dòng, anh “dịch” pháp luật sang chuyện đời thường, như: hôn nhân là đăng ký kết hôn đúng quy định; vay mượn là thỏa thuận cụ thể, tránh tranh chấp; mâu thuẫn thì nên giải quyết từ sớm, đừng để lời qua tiếng lại thành chuyện lớn... Nội dung được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, bằng thứ ngôn ngữ mà bà con bản Chăm cảm thấy gần gũi, dễ hiểu.

Sau mỗi lượt phát loa, anh Huyến không vội về ngay. Có người hỏi thủ tục đất đai, có người thắc mắc về chính sách hỗ trợ sản xuất, lại có người phản ánh chuyện đường sá bụi bặm mỗi khi xe tải đi qua... Anh lắng nghe, giải thích trong phạm vi mình biết hoặc ghi nhận để báo cáo lên cấp ủy, chính quyền xã khi vượt thẩm quyền. “Dân vận ở đây không phải nói cho xong, mà cần nán lại để lắng nghe bà con phản ánh” - anh Huyến chia sẻ.

Khi người dân hiểu luật, họ biết dừng lại trước khi mâu thuẫn phát sinh; biết hỏi lại khi chưa rõ; biết tìm đến trưởng bản thay vì để chuyện nhỏ thành lớn. Nhờ vậy, trong năm 2025, bản Chăm không phát sinh vụ việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Các tranh chấp trong cộng đồng giảm rõ rệt; nhiều việc được giải quyết ngay từ khi còn là lời qua tiếng lại. Với một bản vùng cao còn nhiều thiếu thốn, việc “không có vụ việc nghiêm trọng” đôi khi bắt đầu từ những nhắc nhở nhỏ, đều đặn như thế.

Từ năm 2022, anh Huyến đảm nhiệm đồng thời hai vai - Bí thư chi bộ và Trưởng bản Chăm. Công việc nhiều hơn, trách nhiệm nặng hơn, nhưng chiếc loa nhỏ vẫn theo anh đều đặn mỗi tuần. Không chỉ nhắc họp bản hay tuyên truyền pháp luật, những buổi loa di động còn nhắc bà con lịch tập huấn kỹ thuật, giải thích chính sách hỗ trợ sản xuất, phổ biến cách làm ăn.

Cùng với hơn 7ha ruộng lúa nước canh tác hai vụ, năng suất khoảng 5,5 tấn/ha/vụ, bản Chăm còn có những triền đồi từng hoang hóa nay phủ xanh luồng, keo, xoan và nhiều hộ được hỗ trợ bò sinh sản, lợn đen theo Chương trình giảm nghèo bền vững. Đồng thời, người dân trong bản đang duy trì hiệu quả nghề làm măng chua từ tre, nứa, luồng. Năm 2022, sản phẩm măng chua Piềng Cú đạt OCOP 3 sao, mở thêm hướng tiêu thụ ổn định cho người dân. Trên địa bàn có doanh nghiệp hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 130 lao động địa phương. Từ chỗ còn nhiều hộ nghèo, hiện bản chỉ còn 5 hộ nghèo và 15 hộ cận nghèo. Những chuyển biến ấy không chỉ nhờ hỗ trợ từ bên ngoài, mà còn nhờ sự chủ động của người dân khi hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và chính sách mình được hưởng.

“Trạm tuyên truyền di động” của anh Huyến là cách làm linh hoạt trong điều kiện hạ tầng của bản Chăm còn thiếu thốn. Người dân vẫn mong một ngày bản có hệ thống loa truyền thanh ổn định, đường sá được đầu tư đồng bộ hơn. Nhưng trong lúc chờ đợi, chiếc loa pin nhỏ vẫn đều đặn vang lên mỗi tuần, nối dài nhịp thông tin về bản.

Chiều xuống, anh Huyến tắt loa sau một vòng bản, quay xe trở về nhưng mỗi lần tiếng loa vang lên, bản làng lại được nhắc nhớ về pháp luật, về nếp sống và trách nhiệm chung. Ở bản Chăm, bình yên không tự nhiên mà có. Nó được vun đắp từng ngày, từ sự bền bỉ của người bí thư chi bộ, trưởng bản Hà Văn Huyến và những vòng xe mang tiếng loa đi khắp bản làng.

Bài và ảnh: Tăng Thúy