Tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công chặng nước rút

Những tháng cuối năm 2026, giải ngân vốn đầu tư công bước vào giai đoạn nước rút. Khối lượng vốn chưa giải ngân còn lớn, thời gian thực hiện kế hoạch không còn nhiều, đòi hỏi các cấp, ngành, chủ đầu tư và nhà thầu quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ dự án.

Tuyến đường nối TP Thanh Hóa cũ đi Cảng Hàng không Thọ Xuân đang được triển khai thi công sau khi các địa phương đã cơ bản bàn giao mặt bằng.

Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ

Đến ngày 19/10, Thanh Hóa giải ngân 11.946,5 tỷ đồng, đạt 57,83% kế hoạch vốn. Trong đó, vốn năm 2026 đạt 58,84%, vốn năm 2025 kéo dài đạt 54,45%. So với ngày 9/10, giá trị giải ngân tăng hơn 804 tỷ đồng, tương ứng tăng 6,86 điểm phần trăm. Tiến độ đã có chuyển biến, song tỷ lệ giải ngân vẫn còn thấp so với yêu cầu khi thời hạn hoàn thành kế hoạch năm đang đến gần.

Khối xã, phường giải ngân 5.764,3 tỷ đồng, đạt 62,7% kế hoạch; khối sở, ban, ngành và các đơn vị cấp tỉnh giải ngân 5.261,8 tỷ đồng, đạt 55,92%. Khối lượng vốn còn lại cần giải ngân lớn, trong khi nhiều dự án còn vướng mặt bằng, thi công chậm, thủ tục nghiệm thu và thanh toán chưa kịp thời. Nếu không tháo gỡ đồng bộ, những điểm nghẽn này sẽ tiếp tục cản trở tiến độ giải ngân.

Tại xã Xuân Du, năm 2026, địa phương triển khai 15 dự án với tổng vốn 85 tỷ đồng. Tập trung giải quyết vướng mắc về mặt bằng, phối hợp với các đơn vị liên quan và đôn đốc nhà thầu, sau 9 tháng, xã đã giải ngân hơn 68 tỷ đồng, đạt trên 80% kế hoạch.

Ông Nguyễn Quang Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du, cho biết: “Địa phương xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung phối hợp giải quyết vướng mắc, vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng; đồng thời thường xuyên rà soát tiến độ, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh thi công, không để khó khăn kéo dài ảnh hưởng đến giải ngân vốn đầu tư công".

Tuy nhiên, áp lực giải ngân vẫn lớn, nhất là tại các chủ đầu tư được giao vốn cao. Trong 5 chủ đầu tư có tổng kế hoạch vốn 9.005,5 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân mới đạt 54,85%. Để đạt mốc 80% kế hoạch vào cuối tháng 10, các đơn vị cần giải ngân thêm khoảng 2.264 tỷ đồng, tương đương 25,15% tổng kế hoạch vốn. Áp lực tiến độ càng lớn khi một số dự án còn vướng mặt bằng, năng lực thi công của nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu, thủ tục nghiệm thu, thanh toán chậm. Bên cạnh vướng mắc mặt bằng, năng lực tổ chức thi công của một số nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu; việc nghiệm thu, thanh toán còn chậm. Nguồn thu tiền sử dụng đất tại một số địa phương chưa đạt kế hoạch cũng ảnh hưởng đến việc triển khai các dự án sử dụng nguồn vốn này.

Dự án kiên cố hóa kênh 10 xã được UBND tỉnh phê duyệt tháng 3/2024, dự án có tổng mức đầu tư 76,5 tỷ đồng. Khi hoàn thành, công trình bảo đảm tưới cho gần 1.000ha đất canh tác, tiêu úng cho hơn 1.970ha đất nông nghiệp và khu dân cư. Tuy nhiên, dù mặt bằng cơ bản được bàn giao, đến hết tháng 9/2026, khối lượng thi công mới đạt khoảng 40% giá trị hợp đồng xây lắp. Trước thực trạng này, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các Công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Thanh Hóa tăng cường kiểm tra, đôn đốc, yêu cầu nhà thầu bổ sung nguồn lực, tập trung đẩy nhanh tiến độ.

Ông Đỗ Xuân Ngọc, đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các Công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Thanh Hóa, cho biết: “Ban đang tập trung chỉ đạo các đơn vị thi công huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công khẩn trương, tập trung cao độ để bù tiến độ chậm. Đồng thời, tăng cường kiểm tra hiện trường, yêu cầu nhà thầu cam kết tiến độ cụ thể, kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, quyết tâm đẩy nhanh thi công, sớm hoàn thành công trình".

Siết chặt kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu

UBND tỉnh đặt mục tiêu đến hết ngày 31/10/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt tối thiểu 80% kế hoạch. Trong khi tỷ lệ giải ngân toàn tỉnh đến ngày 19/10 mới đạt 57,83%, thời gian còn lại rất ngắn, đòi hỏi các cấp, ngành, chủ đầu tư phải tập trung cao độ, chủ động xử lý vướng mắc, không để chậm trễ trong tổ chức thực hiện.

Tại xã Thọ Long, địa phương được giao hơn 31 tỷ đồng từ nguồn thu đấu giá quyền sử dụng đất. Toàn xã triển khai 22 dự án với tổng vốn hơn 60 tỷ đồng. Đến nay, xã thu hơn 23 tỷ đồng tiền sử dụng đất, giải ngân khoảng 22 tỷ đồng, đạt gần 96% số vốn đã thu. Kết quả này cho thấy việc chủ động điều hành nguồn lực, thường xuyên rà soát tiến độ và đôn đốc triển khai có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả giải ngân.

Ông Lê Chí Thế, Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Long, cho biết: “Địa phương xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Xã thường xuyên rà soát tiến độ từng dự án, phân công rõ trách nhiệm, chủ động tháo gỡ khó khăn, đôn đốc nhà thầu và đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn được giao".

Từ thực tế tại các địa phương, sự sâu sát, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền có vai trò quan trọng trong thúc đẩy giải ngân. Khi nhiệm vụ được phân công rõ ràng, khó khăn được xử lý kịp thời, tiến độ được kiểm tra thường xuyên, các dự án có điều kiện triển khai thuận lợi hơn. Ngược lại, thiếu quyết liệt, chậm xử lý vướng mắc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn.

Để tạo chuyển biến trong chặng nước rút, UBND tỉnh yêu cầu điều chuyển vốn từ dự án không có khả năng giải ngân sang dự án có tiến độ tốt; áp dụng biện pháp theo hợp đồng đối với nhà thầu 2 tuần liên tiếp không đạt tiến độ cam kết. Việc nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán phải hoàn thành trong tối đa 5 ngày làm việc kể từ khi nhà thầu nộp đủ hồ sơ. Chủ đầu tư, địa phương không đạt chỉ tiêu giải ngân tháng mà không có lý do khách quan phải kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu.

Bài và ảnh: Tiến Dũng