Phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng khối đại đoàn kết ở Thanh Hóa hiện nay
Đại đoàn kết toàn dân tộc là truyền thống quý báu, đồng thời là đường lối chiến lược xuyên suốt của cách mạng Việt Nam. Trong mọi giai đoạn lịch sử, sức mạnh của khối đại đoàn kết luôn là nhân tố quan trọng tạo nên những thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Tư tưởng đó không chỉ mang giá trị định hướng về chính trị, tư tưởng mà còn đặt ra yêu cầu thực tiễn về tổ chức, tập hợp và phát huy sức mạnh của toàn dân trong từng nhiệm vụ cách mạng.

Các khu dân cư trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trang trí cờ hoa hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
Trong hệ thống chính trị nước ta, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò trung tâm, nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; các tổ chức chính trị - xã hội là những lực lượng quan trọng trực tiếp tập hợp, vận động các giai cấp, tầng lớp, đoàn viên, hội viên tham gia các phong trào thi đua yêu nước. Đối với Thanh Hóa, một địa phương có không gian phát triển đa dạng, bao gồm khu vực miền núi, trung du, đồng bằng và ven biển; có sự đa dạng về thành phần dân cư, dân tộc, tôn giáo, ngành nghề và điều kiện kinh tế - xã hội, việc củng cố và phát huy sức mạnh đại đoàn kết càng có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu nhằm giữ vững ổn định chính trị - xã hội mà còn là điều kiện để khơi dậy tiềm năng, huy động nguồn lực, tạo sự thống nhất về ý chí và hành động trong thực hiện các mục tiêu phát triển của tỉnh.
Thời gian qua, cùng với quá trình đổi mới và phát triển của tỉnh, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã góp phần quan trọng tập hợp, đoàn kết các tầng lớp Nhân dân, triển khai các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, tham gia thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Công tác vận động ngày càng hướng nhiều hơn đến cơ sở, khu dân cư và các nhóm đối tượng cụ thể; nội dung hoạt động từng bước gắn với những vấn đề thiết thực như phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ môi trường, chăm lo gia đình chính sách và các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Một trong những kết quả có ý nghĩa là vai trò tập hợp, vận động và phát huy sức mạnh của các tầng lớp Nhân dân ngày càng được chú trọng. Thông qua cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, phong trào “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” và các phong trào thi đua do từng tổ chức chính trị - xã hội phát động, tinh thần tương thân, tương ái, ý thức trách nhiệm cộng đồng và sự tham gia tự giác của Nhân dân được khơi dậy. Ở nhiều địa bàn, việc vận động Nhân dân hiến đất, đóng góp công sức xây dựng kết cấu hạ tầng, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, bảo đảm an ninh trật tự đã góp phần tạo nên sự gắn kết trong cộng đồng dân cư.
Vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân cũng từng bước được quan tâm thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri, đối thoại, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tổng hợp ý kiến, kiến nghị và tham gia giám sát, phản biện xã hội. Đây là phương diện hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đoàn kết không thể chỉ được hình thành từ sự vận động một chiều mà phải được xây dựng trên cơ sở Nhân dân được lắng nghe, được tham gia và được bảo vệ quyền lợi chính đáng. Khi những vấn đề bức xúc trong đời sống được phản ánh kịp thời, những kiến nghị chính đáng được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết, niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền và hệ thống chính trị sẽ được củng cố.
Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị - xã hội đã phát huy thế mạnh trong vận động đoàn viên, hội viên tham gia phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Hội Nông dân tập trung vận động nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, phát triển kinh tế tập thể, ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất; Hội Liên hiệp Phụ nữ đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc, tham gia bảo vệ môi trường và thực hiện bình đẳng giới; Đoàn Thanh niên phát huy tinh thần xung kích trong các hoạt động tình nguyện, chuyển đổi số cộng đồng, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới; Hội Cựu chiến binh tiếp tục phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự, giáo dục truyền thống cách mạng; Công đoàn quan tâm chăm lo đời sống, bảo vệ quyền lợi người lao động, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng khối đại đoàn kết ở Thanh Hóa vẫn đứng trước những vấn đề cần quan tâm giải quyết. Ở một số nơi, nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội chưa thực sự đổi mới mạnh mẽ; hoạt động tuyên truyền, vận động có lúc còn nặng về phổ biến, truyền đạt, chưa chú trọng đầy đủ đến đối thoại, thuyết phục và giải quyết những nhu cầu cụ thể của từng nhóm dân cư. Việc phối hợp giữa Mặt trận với các tổ chức thành viên trong triển khai phong trào có nơi chưa thật sự đồng bộ, còn biểu hiện trùng lặp nội dung, phân tán nguồn lực hoặc chưa xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể...

Để phát huy hiệu quả vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tỉnh Thanh Hóa cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị đối với công tác xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, bảo đảm cho hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội được định hướng đúng đắn, thống nhất và gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của địa phương. Các cấp ủy đảng cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh và động lực quan trọng của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; xác định xây dựng khối đại đoàn kết không phải là nhiệm vụ riêng của Mặt trận mà là trách nhiệm của toàn Đảng bộ, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể Nhân dân.
Hai là, đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động theo hướng thiết thực, sát đối tượng, lấy Nhân dân làm trung tâm và chủ thể của quá trình xây dựng khối đại đoàn kết.
Tuyên truyền, vận động chỉ thực sự có hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu, lợi ích chính đáng và điều kiện cụ thể của Nhân dân. Vì vậy, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cần chuyển mạnh từ phương thức tuyên truyền một chiều sang tăng cường đối thoại, trao đổi, thuyết phục và đồng hành cùng Nhân dân giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Nội dung vận động phải được phân hóa phù hợp với từng nhóm đối tượng: công nhân, người lao động trong doanh nghiệp; nông dân ở khu vực nông thôn; phụ nữ; thanh niên; đồng bào dân tộc thiểu số; đồng bào tôn giáo; trí thức, doanh nhân và người có uy tín trong cộng đồng.
Đối với địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần chú trọng tuyên truyền bằng hình thức phù hợp với phong tục, tập quán, ngôn ngữ và trình độ tiếp nhận của người dân; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo trong vận động cộng đồng. Ở khu vực đô thị, khu công nghiệp và các doanh nghiệp, cần quan tâm đến những vấn đề thiết thực như việc làm, thu nhập, nhà ở, điều kiện lao động, phúc lợi xã hội và quyền lợi hợp pháp của người lao động.
Ba là, nâng cao chất lượng phối hợp, hiệp thương và thống nhất hành động giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức chính trị - xã hội, phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng tổ chức thành viên.
Trong điều kiện tổ chức bộ máy mới, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng được cơ chế phối hợp đồng bộ, liên thông nhưng không làm mất đi tính đặc thù và tính chủ động của từng tổ chức chính trị - xã hội. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần phát huy tốt vai trò chủ trì hiệp thương, điều phối chương trình hành động chung, xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm, những lĩnh vực cần phối hợp và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức thành viên. Trên cơ sở đó, hạn chế tình trạng nhiều tổ chức cùng triển khai một nội dung vận động nhưng thiếu sự phân công rõ ràng, trong khi một số nhóm đối tượng hoặc vấn đề xã hội lại chưa được quan tâm đúng mức.
Bốn là, nâng cao hiệu quả các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, gắn xây dựng khối đại đoàn kết với thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Các cuộc vận động và phong trào thi đua phải hướng tới những kết quả cụ thể, thiết thực, tạo điều kiện để mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi tổ chức và doanh nghiệp đều có cơ hội tham gia, đóng góp vào sự phát triển chung. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, gắn với bảo vệ môi trường, xây dựng khu dân cư sáng, xanh, sạch, đẹp, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy tinh thần tự quản của cộng đồng.
Ở khu vực miền núi, cần chú trọng vận động Nhân dân phát triển sinh kế, giảm nghèo bền vững, bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự. Ở khu vực đồng bằng và ven biển, cần gắn phong trào đoàn kết với phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới nâng cao, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế biển và xây dựng cộng đồng dân cư văn minh. Tại các đô thị, khu công nghiệp, cần quan tâm xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, chăm lo đời sống công nhân, người lao động và phát huy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Năm là, phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội và thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
Đại đoàn kết muốn bền vững phải được xây dựng trên nền tảng dân chủ, công bằng, tôn trọng và bảo vệ lợi ích chính đáng của Nhân dân. Vì vậy, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần thực hiện tốt hơn vai trò đại diện, tập hợp, phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của Nhân dân; chủ động tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền và các chủ trương, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân.
Hoạt động giám sát, phản biện xã hội cần tập trung vào những vấn đề Nhân dân quan tâm, những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, những chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân như đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, thực hiện chính sách an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính và cung cấp dịch vụ công. Nội dung giám sát phải có trọng tâm, trọng điểm; kiến nghị sau giám sát phải rõ ràng, có căn cứ và được theo dõi đến cùng. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri, đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; phát huy vai trò của Ban Thanh tra Nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và các hình thức tự quản ở khu dân cư.
ThS. Lê Đình Tư
Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
--------------------------
Tài liệu tham khảo:
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2026), Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, Nxb. Lý luận chính trị, Hà Nội.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025.
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Hà Nội.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa, Văn kiện Đại hội Đại biểu Măt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030.





Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu