Phân luồng học sinh thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực

Với học sinh cuối cấp, nhất là cấp THPT thì đây là thời điểm quan trọng để đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt cuộc đời. Ai sẽ đi theo con đường đại học, ai sẽ chuyển sang trường nghề hay trực tiếp tham gia thị trường lao động phổ thông sau kỳ thi tốt nghiệp THPT... Quyết định học gì, làm gì đương nhiên do chính các em học sinh, nhưng vai trò hướng nghiệp của nhà trường và các đơn vị chức năng là không hề nhỏ.

Học sinh tham gia Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026 tại Trường Đại học Hồng Đức.

Những năm gần đây, hoạt động tư vấn, hướng nghiệp không chỉ được ngành giáo dục, các trường học quan tâm đẩy mạnh dưới nhiều hình thức như dạy theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT); qua hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt dưới cờ, mà còn nhận được sự quan tâm vào cuộc của các đơn vị, tổ chức đoàn thể các cấp. Từ đầu năm 2026 đến nay, tại nhiều địa phương, trường học trong tỉnh - từ cấp THPT đến đại học đã diễn ra không ít hoạt động tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh với mong muốn giúp các em sớm xác định ngành nghề, trường đại học mà mình sẽ dự thi phù hợp với năng lực của bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu của xã hội.

Ví dụ như mới đây, ngày 13/3 Đoàn phường Hạc Thành đã phối hợp với Trung tâm Giáo dục thường xuyên - Kỹ thuật tổng hợp Thanh Hóa và Đoàn Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa tổ chức chương trình tư vấn, hướng nghiệp cho đông đảo đoàn viên thanh niên và học sinh THPT. Tại chương trình, 250 đoàn viên thanh viên và các em học sinh đã được các giảng viên, chuyên gia và những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục chia sẻ, tư vấn việc lựa chọn trường, chọn nghề, thị trường lao động, việc làm và xu hướng phát triển các ngành nghề trong tương lai. Từ đó, các em có thêm thông tin, định hướng để lựa chọn con đường học tập và nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân.

Theo Bí thư Đoàn phường Hạc Thành Trần Huyền Trang, trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho thanh niên và học sinh có vai trò hết sức quan trọng. Một lựa chọn nghề nghiệp phù hợp không chỉ giúp các học sinh phát huy năng lực, sở trường của bản thân mà còn góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương và đất nước.

Trước đó, vào trung tuần tháng 1/2026 tại Trường Đại học Hồng Đức, Báo Tuổi trẻ phối hợp với Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và Tỉnh đoàn Thanh Hóa tổ chức chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026. Những hoạt động tại chương trình nhằm giải đáp những băn khoăn, thắc mắc của các em học sinh cũng như giúp các em “Hiểu đúng mình - Chọn đúng nghề - Đi đúng hướng”. Theo đó, ngoài được cung cấp những thông tin chính thống và cập nhật về kỳ thi tốt nghiệp THPT, các quy định mới trong xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026, đông đảo học sinh còn được tìm hiểu thông tin, tiếp nhận tài liệu từ các cơ sở đào tạo tại hơn 100 gian tư vấn. Tại đây, các em học sinh được gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với đại diện các trường mà mình quan tâm, tìm hiểu điều kiện học tập, học bổng, học phí, ký túc xá... Các em cũng có thể tìm hiểu thông tin du học, chương trình đào tạo liên kết quốc tế...

Theo TS. Nguyễn Mạnh Hùng (Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT), vấn đề tuyển sinh đại học, cao đẳng hằng năm tác động rất lớn đến học sinh, phụ huynh và người dân. Vì thế, công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh luôn cần thiết. Đó cũng là một trong những lý do Vụ Giáo dục Đại học nhiều năm nay phối hợp chặt chẽ cùng Báo Tuổi Trẻ tổ chức Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp ở nhiều địa phương trên cả nước, trong đó có Thanh Hóa.

Thực tế cho thấy, nếu làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh không chỉ giúp các trường thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, mà còn góp phần quan trọng trong việc phân luồng học sinh và phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ngược lại, nếu không làm tốt hoặc nhận thức của mỗi học sinh, phụ huynh học sinh chưa cao sẽ tác động đến nhiều góc độ khác nhau. Đã có những học sinh bỏ học giữa chừng khi lựa chọn một trường đại học, cao đẳng theo trào lưu thay vì nguyện vọng, năng lực của bản thân. Cũng không ít trường hợp khác học theo kiểu đối phó, không có sự hứng thú, chuyên tâm sau khi lực chọn ngành học theo cảm hứng dẫn đến chất lượng học tập không bảo đảm, sau khi đi làm không tìm được đam mê và đạt hiệu quả công việc. Đặc biệt, không ít trường hợp khi đã có bằng tốt nghiệp đại học, cao đẳng, nhưng sau đó lại làm công việc trái với ngành nghề được đào tạo, thậm chí quay lại học nghề để tăng cơ hội tìm kiếm việc làm, thì xem như bỏ phí toàn bộ kinh phí, thời gian, sức lực học tập...

Phân luồng và định hướng nghề nghiệp không chỉ giúp học sinh lựa chọn đúng con đường học tập mà còn góp phần giải quyết bài toán nguồn nhân lực. Khi người học được đào tạo đúng nhu cầu xã hội, doanh nghiệp có nguồn lao động phù hợp, gia đình giảm bớt áp lực chi phí và nỗi lo việc làm sau tốt nghiệp, đó chính là nền tảng để giáo dục khẳng định vai trò nòng cốt trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, góp phần xây dựng tương lai tươi sáng cho người học và sự phát triển của quê hương, đất nước.

Bài và ảnh: Phong Sắc