Khi trẻ em đối diện với nguy cơ gánh nặng bệnh tật kép

Trẻ em ngày nay được chăm sóc sức khỏe ngày càng tốt hơn, các điều kiện dinh dưỡng và y tế được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng sống và sự phát triển toàn diện. Tuy nhiên, cùng với những thay đổi về điều kiện sống, trẻ cũng đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh tật mới, từ các bệnh truyền nhiễm, bệnh cấp tính theo mùa đến những bệnh không lây nhiễm. Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng cường chăm sóc sức khỏe toàn diện, chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời ngay từ những năm đầu đời.

Chăm sóc sức khỏe trẻ em cần chuyển mạnh từ phát hiện, điều trị sang chủ động phòng ngừa, nhận diện nguy cơ và can thiệp sớm.

Thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi thất thường là điều kiện thuận lợi để nhiều bệnh truyền nhiễm và bệnh cấp tính ở trẻ em gia tăng. Các bệnh lý đường hô hấp như cúm, viêm phế quản, viêm phổi; bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy, nhiễm khuẩn đường ruột cùng một số bệnh truyền nhiễm khác như tay chân miệng, thủy đậu, sởi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ, trẻ có sức đề kháng yếu...

Trẻ em ngày nay được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, điều kiện dinh dưỡng và tiếp cận các dịch vụ y tế ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, trẻ em vẫn phải đối mặt với những thách thức sức khỏe khác nhau giữa các khu vực. Thừa cân, béo phì đang trở thành vấn đề đáng quan tâm đối với trẻ em đô thị, gắn với chế độ ăn dư thừa năng lượng, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có đường và tình trạng ít vận động. Trong khi đó, suy dinh dưỡng, thiếu vi chất vẫn là thách thức đối với trẻ em ở khu vực nông thôn, miền núi, nơi điều kiện kinh tế và chăm sóc dinh dưỡng còn nhiều khó khăn.

Thực tế tại Trường Phổ thông nội trú tiểu học và THCS Tam Lư, xã Tam Lư cho thấy, qua khám sức khỏe đầu năm học, trong tổng số 915 học sinh, có tới 350 em bị thấp còi, 16 em cần được chăm sóc đặc biệt do các vấn đề liên quan đến cơ xương, thần kinh và tâm thần.

Ông Nguyễn Viết Năm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú tiểu học và THCS Tam Lư, cho biết: “Tới đây, khi nhà trường hoàn thiện các điều kiện cần thiết, chính thức tổ chức hoạt động nội trú và bán trú, các em sẽ được nhà trường quan tâm hơn về bữa ăn, sinh hoạt và vệ sinh cá nhân. Tuy nhiên, để cải thiện thể trạng, phòng chống suy dinh dưỡng và thiếu vi chất cho học sinh, cần có sự phối hợp thường xuyên giữa nhà trường, gia đình và ngành y tế”.

Bên cạnh các vấn đề về dinh dưỡng, trẻ em còn phải đối mặt với bệnh lý tật khúc xạ, những bệnh mạn tính như hen phế quản, đái tháo đường, động kinh và một số bệnh lý cần điều trị, theo dõi lâu dài. Những bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động đến việc học tập, sinh hoạt và tâm lý của trẻ.

Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là sức khỏe tâm thần trẻ em. Áp lực học tập, những thay đổi trong quá trình phát triển tâm sinh lý, khó khăn trong các mối quan hệ hoặc môi trường sống thiếu sự hỗ trợ có thể khiến trẻ gặp tình trạng lo âu, căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ và những bất thường về cảm xúc, hành vi. Khi các dấu hiệu này kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng học tập, trẻ cần được quan tâm, đánh giá và hỗ trợ phù hợp.

Trước gánh nặng bệnh tật ngày càng đa dạng, chủ động phòng bệnh cần được xác định là giải pháp xuyên suốt trong chăm sóc sức khỏe trẻ em. Đối với bệnh truyền nhiễm, cần bảo đảm tiêm chủng đầy đủ, giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Với các bệnh không lây nhiễm, việc xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, duy trì vận động thể chất, bảo đảm giấc ngủ và hạn chế những thói quen không có lợi cho sức khỏe cần được thực hiện từ sớm, ngay trong gia đình và trường học.

Ông Lê Hồng Sơn, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Phòng bệnh cho trẻ em cần quan tâm toàn diện đến dinh dưỡng, vận động, phát hiện sớm bệnh mạn tính và sức khỏe tâm thần. Khám sức khỏe định kỳ, theo dõi sự phát triển của trẻ em và đưa các em đi khám khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp phát hiện nguy cơ sớm, từ đó có hướng can thiệp phù hợp”.

Chăm sóc sức khỏe trẻ em cần chuyển mạnh từ phát hiện, điều trị khi đã mắc bệnh sang chủ động phòng ngừa, nhận diện nguy cơ và can thiệp sớm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và ngành y tế sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ bệnh tật, tạo điều kiện để trẻ em được phát triển khỏe mạnh và toàn diện.

Bài và ảnh: Thùy Dung