“Đòn bẩy” thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững

Cùng với việc triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành và thực hiện đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp phù hợp với thực tiễn. Các chính sách này không chỉ tạo động lực thúc đẩy sản xuất, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.

HTX dịch vụ nông nghiệp và giống cây trồng Đồng Tâm, xã Ngọc Liên triển khai mô hình trồng dứa theo hướng hữu cơ.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2021-2025 tỉnh đã triển khai các chương trình trọng điểm của Trung ương với tổng vốn trên 5.000 tỷ đồng. Cùng với đó, ngân sách tỉnh được phân bổ hơn 1.480 tỷ đồng để thực thi các nghị quyết về khuyến khích, hỗ trợ phát triển nông nghiệp, tập trung trọng tâm vào tích tụ, tập trung đất đai, công nghệ cao và phát triển chuỗi sản xuất hàng hóa.

Một trong những chính sách tiêu biểu là khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai để hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn và công nghệ cao. Với hơn 38,8 tỷ đồng hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân nhận thuê, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chính sách này đã góp phần chuyển đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất có quy mô lớn, công nghệ cao, áp dụng quy trình sản xuất phù hợp, thị trường được khai thác tốt hơn, hình thành và phát triển các vùng sản xuất tập trung có lợi thế của tỉnh như vùng lúa năng suất, chất lượng, hiệu quả cao 75.000ha; vùng mía 15.000ha; vùng cây ăn quả tập trung 12.000ha; vùng sắn 13.500ha; vùng hoa cây cảnh 350ha... Các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất như: Hỗ trợ sản xuất rau an toàn tập trung, chuyên canh; hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP; hỗ trợ XDNTM... đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thương hiệu và liên kết trong chuỗi giá trị sản xuất - tiêu thụ.

Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho vai trò của chính sách là thành công của chương trình XDNTM. Điều đáng nói, thành công này không đến từ nguồn lực ngân sách đơn thuần, mà từ cách vận dụng linh hoạt, đồng bộ các cơ chế, chính sách gắn với khơi dậy vai trò chủ thể của người dân. Người dân trở thành chủ thể kiến tạo, tham gia xây dựng hạ tầng, chỉnh trang thôn xóm, phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường. Cơ chế “Nhà nước và Nhân dân cùng làm” được cụ thể hóa bằng các chính sách hỗ trợ thiết thực, từ đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất đến khuyến khích kinh tế hợp tác và doanh nghiệp, nông nghiệp... Nhờ định hướng phù hợp và chính sách hỗ trợ đồng bộ, tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp giai đoạn 2021-2025 ước đạt 3,81%/năm, cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản có chuyển biến tích cực.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song trước yêu cầu mới của thực tiễn sản xuất và xu thế phát triển, các chính sách hỗ trợ nông nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định. Mức hỗ trợ còn thấp, nội dung dàn trải, đặc biệt là chưa hình thành các cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ.

“Đối với một tỉnh có diện tích tự nhiên lớn, dân số đông, không gian sinh thái đa dạng như Thanh Hóa, nếu không có các tổ chức kinh tế tập thể, HTX đủ mạnh để tích tụ, tập trung đất đai, chuẩn hóa quy trình sản xuất, liên kết thị trường và phân phối giá trị công bằng, thì rất khó hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, khó thu hút doanh nghiệp đầu tư chiều sâu và càng khó đạt được mục tiêu về tăng trưởng xanh. Do đó, việc xác định rõ định hướng chính sách, giải pháp phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang tính chiến lược, vừa mang tính thực tiễn”, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tiến nhận định.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh phát triển toàn diện, trong đó nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế. Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, UBND tỉnh đang nghiên cứu, tham mưu xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026-2030. Dự thảo nghị quyết về việc ban hành chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh tập trung vào các nhóm chính sách hỗ trợ thiết thực, bám sát thực tiễn sản xuất và xu hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp. Trọng tâm là hỗ trợ phát triển sản xuất giống cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô để phát triển các sản phẩm lợi thế của tỉnh; hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới, thúc đẩy sản xuất ứng dụng công nghệ cao; khuyến khích sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn hữu cơ... Đồng thời, chính sách cũng hướng tới hỗ trợ nuôi trồng thủy sản theo quy trình thực hành tốt; tích tụ, tập trung đất đai để phát triển sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và đầu tư hạ tầng các vùng sản xuất tập trung.

Tham luận tại Hội thảo “Xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”, TS. Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội cho rằng: "Để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, cần đổi mới mạnh mẽ mô hình quản lý và điều hành theo hướng lấy kết quả, hiệu quả đầu ra làm thước đo. Theo đó, áp dụng quản trị đa tầng, đa chủ thể, xác định rõ vai trò của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng nông dân, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ theo chuỗi giá trị".

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống quản lý chính sách số hóa, cho phép theo dõi tiến độ, cập nhật khó khăn và đánh giá kết quả từng giai đoạn thực hiện. Cùng với đó, cần tăng cường năng lực thực thi ở cấp cơ sở, nhất là đào tạo cán bộ cấp xã về phân tích chính sách, quản lý dự án, truyền thông và ứng dụng công nghệ số. Thiết lập bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả cụ thể như tỷ lệ nông dân được hưởng lợi từ chính sách, mức tăng giá trị nông sản xanh, tỷ lệ giảm phát thải khí nhà kính... để bảo đảm chính sách không chỉ ban hành đúng, mà còn đo lường được tác động và giá trị thực tiễn mang lại.

Bài và ảnh: Việt Hương