Điện mặt trời “tỏa sáng” trên những mái nhà vùng cao Thanh Hóa

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh ngày càng rõ nét, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang trở thành lựa chọn mới của nhiều hộ dân, doanh nghiệp tại Thanh Hóa. Đáng chú ý, không chỉ phát triển mạnh ở khu vực đô thị, xu hướng này đang lan tỏa nhanh về miền núi – nơi từng được xem là “vùng trũng” trong tiếp cận các giải pháp năng lượng hiện đại. Từ những mái nhà vùng cao, tư duy sử dụng điện chủ động, tiết kiệm và bền vững đang dần hình thành.

Những tấm pin năng lượng mặt trời xuất hiện ngày càng nhiều trên những mái nhà vùng cao xứ Thanh.

Những tấm pin năng lượng trên mái nhà vùng cao

Những ngày đầu hè, tại nhiều địa phương miền núi Thanh Hóa, hình ảnh các tấm pin năng lượng mặt trời xuất hiện ngày càng nhiều trên mái nhà của các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh. Anh Lê Văn Hoàng – một người kinh doanh thiết bị điện và triển khai lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời cho biết: “nhu cầu tìm hiểu và đầu tư điện mặt trời của người dân tăng nhanh trong khoảng hai năm trở lại đây”.

Anh Hà Quang Trường – Chủ hộ sinh sống và kinh doanh tại xã Điền Lư chia sẻ về lợi ích khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Có mặt tại gia đình anh Hà Quang Trường, xã Điền Lư – một trong những hộ gia đình tiên phong đầu tư và sử dụng điện mặt trời tại địa phương, chia sẻ với chúng tôi, anh cho biết: Trước đây gia đình tôi mỗi tháng phải chi từ 4 đến 5 triệu đồng tiền điện do sử dụng nhiều thiết bị phục vụ sinh hoạt và kinh doanh. Sau khi được tư vấn, tôi đã quyết định đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Từ khi hệ thống đi vào vận hành, chi phí tiền điện giảm rõ rệt. Vào những ngày nắng tốt, nguồn điện tạo ra gần như đáp ứng toàn bộ nhu cầu sử dụng của gia đình.

Không chỉ dừng lại ở bài toán tài chính, điện mặt trời mái nhà còn đang từng bước thay đổi tư duy sử dụng năng lượng của người dân miền núi. Từ chỗ phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới quốc gia, nhiều hộ dân đã bắt đầu tiếp cận mô hình “tự sản xuất – tự tiêu thụ”, gắn sử dụng năng lượng với trách nhiệm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Theo ông Lê Hùng Cường – Chủ tịch UBND xã Điền Lư, xu hướng đầu tư điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương cũng như định hướng phát triển xanh hiện nay. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao vào mùa hè, việc tận dụng nguồn năng lượng tự nhiên sẵn có là giải pháp phù hợp, vừa giảm chi phí cho người dân, vừa góp phần bảo vệ môi trường. Để mô hình này phát triển bền vững, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích phát triển đúng quy hoạch, bảo đảm an toàn hệ thống điện.

Điều đáng chú ý là cùng với sự phát triển nhanh của điện mặt trời mái nhà, ý thức tuân thủ quy định pháp luật của người dân và đơn vị lắp đặt cũng từng bước được nâng lên. Các đơn vị cung cấp thiết bị đã chủ động phối hợp với ngành điện trong khảo sát, đấu nối và hoàn thiện thủ tục theo quy định tại Nghị định số 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới. Đây là điều kiện quan trọng để ngành điện quản lý, điều độ và vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định trong bối cảnh nguồn điện phân tán ngày càng gia tăng.

Để việc phát triển điện mặt trời mái nhà đi đúng hướng

Nhân viên Điện lực Bá Thước - Công ty Điện lực Thanh Hóa kiểm tra, kiểm soát thiết bị, thông số cài đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà của khách hàng để đảm bảo đưa vào vận hành theo đúng quy định có tại Nghị Định 58 của Chính phủ.

Trong chiến lược bảo đảm cung ứng điện và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang được ngành điện xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực đầu tư nguồn điện tập trung, tận dụng hiệu quả nguồn điện tại chỗ và nâng cao khả năng vận hành linh hoạt của hệ thống. Hiện tại, Công ty Điện lực Thanh Hóa đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà đúng quy định. Không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền, đơn vị còn trực tiếp hỗ trợ khảo sát, hướng dẫn kỹ thuật đấu nối, tiếp nhận hồ sơ và phối hợp giải quyết thủ tục cho khách hàng.

Tính đến ngày 30/4/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa đang quản lý 605 khách hàng điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 66.561 kWp. Riêng tháng 4/2026, sản lượng điện mặt trời phát lên lưới đạt khoảng 4,4 triệu kWh; lũy kế 4 tháng đầu năm đạt khoảng 13,8 triệu kWh. Đây là nguồn bổ sung quan trọng cho hệ thống điện tại chỗ, góp phần giảm áp lực cung ứng điện trong mùa nắng nóng. Đáng chú ý, chỉ riêng tháng 4/2026, toàn Công ty phát triển được 107 khách hàng điện mặt trời mái nhà, vượt hơn 162% kế hoạch Tổng công ty Điện lực miền Bắc giao. Lũy kế 4 tháng đầu năm, toàn Công ty phát triển được 284 khách hàng với tổng công suất khoảng 9,43 MW.

Có thể thấy, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang vượt ra khỏi phạm vi một giải pháp tiết kiệm điện đơn thuần để trở thành xu hướng năng lượng tất yếu trong tiến trình chuyển đổi xanh. Việc xu hướng này lan tỏa mạnh về miền núi Thanh Hóa không chỉ cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của người dân mà còn khẳng định tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo ngay từ cơ sở. Từ những mái nhà vùng cao, một tư duy sử dụng năng lượng chủ động, xanh và bền vững đang từng bước hình thành, góp phần hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Hùng Mạnh - Nguyễn Lương