Làng cổ Đông Sơn - Điểm chạm miền ký ức

Có một miền quê lặng lẽ bên dòng sông Mã, nơi thời gian dường như trôi chậm lại qua từng lớp rêu phong. Đó là làng cổ Đông Sơn thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa - một ngôi làng lắng đọng niềm hoài cổ, có khả năng níu chân người bằng vẻ đẹp bình dị mà sâu thẳm.

Video: Làng cổ Đông Sơn - Điểm chạm miền ký ức.

Ngôi làng nép mình bên hữu ngạn sông Mã, tựa lưng vào núi Cánh Tiên, phía trước mở ra những cánh đồng xanh mướt. Mỗi sớm mai, sương còn bảng lảng trên triền đồi, dòng sông lững lờ trôi êm như dải lụa mềm, vẽ nên một bức tranh vừa nên thơ, vừa gợi nỗi hoài niệm xa xăm.

Đi sâu vào làng, từng nếp nhà, từng lối ngõ như khẽ kể những câu chuyện đã nhuốm màu thời gian. Mái ngói cũ, tường rêu phong và con ngõ nhỏ quanh co gợi nên nhịp sống chậm rãi, bình yên.

Làng cổ Đông Sơn vẫn giữ gần như nguyên vẹn cấu trúc của một làng quê thuần nông Bắc Bộ, với trục đường chính chạy dọc và những ngõ nhỏ tỏa ra như những mạch sống len lỏi khắp không gian, kết nối từng nếp nhà, từng khoảng sân, tạo nên một tổng thể hài hòa, chặt chẽ và đậm đà dấu ấn truyền thống.

Đặc biệt, mỗi con ngõ đều mang một cái tên đầy ý nghĩa: Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng - không chỉ để gọi, mà còn như lời nhắc nhở về đạo lý làm người đã ăn sâu vào tâm thức bao thế hệ.

Những buổi trưa yên ả, nắng len qua mái ngói, đổ bóng xuống những con ngõ nhỏ quanh co. Trong ngõ, lũ trẻ ríu rít chơi đùa, tiếng cười trong veo vang lên giữa không gian tĩnh lặng, như làm sống dậy cả một miền ký ức tuổi thơ.

Ở góc hiên nhà, các cụ già ngồi tựa lưng bên chiếc chõng tre, chậm rãi phe phẩy quạt, chuyện trò dăm ba câu chuyện làng, ánh mắt hiền hòa dõi theo nhịp sống bình yên trôi qua từng ngày.

Những bức tường rêu phong loang lổ, mái ngói phủ màu năm tháng, những cánh cổng gỗ đã bạc màu... tất cả hòa quyện, tạo nên một không gian vừa mộc mạc, vừa trầm mặc.

Trong làng có những ngôi nhà cổ đã tồn tại hơn hai thế kỷ, như ngôi nhà của cụ Lương Trọng Duệ ở ngõ Trí - nơi từng đường nét kiến trúc, từng món đồ xưa vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn.

Bước qua cánh cửa gỗ cũ, ta như chạm vào một lát cắt của quá khứ, nơi âm vang của nghề đúc đồng, nhịp sống lao động xưa vẫn còn phảng phất đâu đây.

Không chỉ lưu giữ những giá trị kiến trúc, làng cổ Đông Sơn còn mang trong mình chiều sâu văn hóa và lịch sử hiếm có. Nơi đây hiện đang còn các hố khai quật từng phát lộ những dấu tích của nền văn minh Đông Sơn - cái nôi của một thời kỳ rực rỡ trong tiến trình dân tộc. Những lớp trầm tích văn hóa lặng lẽ bồi đắp, làm nên một ngôi làng vừa gần gũi, vừa giàu giá trị.

Ở một góc làng, chùa Đông Sơn vẫn an nhiên tồn tại cùng năm tháng, như một điểm tựa tinh thần lặng lẽ mà bền bỉ của bao thế hệ cư dân. Dẫu đã trải qua những lần trùng tu, chỉnh sửa để thích nghi với thời gian và gìn giữ không gian thờ tự, ngôi chùa vẫn giữ được vẻ trầm mặc vốn có, ẩn mình dưới tán cây xanh và trong nhịp sống chậm rãi của làng quê.

Nơi đây còn lưu giữ những hiện vật quý giá, như những chứng nhân của lịch sử, âm thầm dõi theo bao đổi thay của thời gian, từ những ngày làng còn thuần phác đến nhịp sống hôm nay.

Trong không gian văn hóa ấy còn có những di tích gắn với lịch sử hình thành và phát triển của làng. Miếu thờ Đệ Nhị Thần Hoàng Trịnh Thế Lợi là Cẩm hoa thị vệ đời Lê, người có công lập nên làng cổ Đông Sơn - được đặt tại gò cao nhất, nơi người dân gửi gắm sự tri ân và tưởng nhớ.

Cùng với đó là đền thờ Đức Thánh Cả, thờ Tham xung Tá quốc Chàng Ất Đại vương (húy Lê Hữu), là người có công dẹp giặc ngoại xâm. Ngôi đền mang kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, đã được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia, trở thành điểm tựa tâm linh của bao thế hệ.

Chiều xuống, làng càng trở nên tĩnh lặng. Nắng muộn nhuộm vàng những mái nhà, khói bếp lam chiều bảng lảng bay lên từ những góc vườn. Trong những con ngõ nhỏ, bước chân người về nhà sau một ngày lao động vang lên khe khẽ, hòa cùng tiếng chim gọi bầy, tạo nên một nhịp điệu bình yên, chậm rãi mà sâu lắng.

Giữa nhịp sống hiện đại đang lan rộng, làng cổ Đông Sơn vẫn giữ cho mình một khoảng lặng hiếm hoi. Người ta tìm đến nơi đây không chỉ để ngắm cảnh, mà còn để tìm lại một phần ký ức - nơi có hình bóng làng quê Việt xưa, giản dị mà bền bỉ, mộc mạc mà sâu sắc.

Làng cổ Đông Sơn không phô bày, không ồn ào. Chính sự lặng lẽ ấy lại làm nên sức hút riêng – như một miền ký ức còn nguyên vẹn, chờ người ghé qua, lắng nghe và chạm vào.

Hoàng Đông