Thể thao Thanh Hóa qua các kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc

Trải qua 9 kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc, Thanh Hóa có tới 8 lần góp mặt trong Top 7 đơn vị dẫn đầu cả nước. Từ điểm tựa hạng tư ngay kỳ mở màn năm 1985, bước qua nốt trầm năm 2006 để rồi phục hồi mạnh mẽ, thể thao xứ Thanh xác lập chuỗi ba kỳ liên tiếp vững vàng ở vị trí thứ tư toàn đoàn (2014 - 2022). Bước vào Đại hội X năm 2026, đoàn thể thao Thanh Hóa đứng trước một phép thử chiến lược khi tương quan lực lượng cả nước biến chuyển sâu sắc.

9 kỳ Đại hội, 8 lần trụ vững Top 7

Nhìn lại lịch sử hơn 4 thập kỷ của ngày hội thể thao lớn nhất toàn quốc, thể thao Thanh Hóa đã khẳng định bản lĩnh thi đấu kiên cường và bền bỉ. Trong 9 kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc đã diễn ra, Thanh Hóa chỉ duy nhất một lần rời khỏi nhóm 7 đoàn dẫn đầu vào năm 2006 (xếp thứ 12). Ở 8 kỳ còn lại, đoàn luôn giữ vững vị trí từ thứ 4 đến thứ 7.

Đặc biệt, trong ba kỳ Đại hội gần nhất (2014, 2018 và 2022), Thanh Hóa đã liên tiếp bảo vệ vị trí thứ 4 toàn quốc, trở thành địa phương có thành tích tốt nhất cả nước, chỉ đứng sau ba trung tâm thể thao vượt trội về quy mô và nguồn lực là Hà Nội, TP.HCM và Quân đội.

Chuỗi kết quả này chứng minh vị thế thể thao xứ Thanh không phải hiện tượng nhất thời của một kỳ thi đấu thăng hoa, mà là kết tinh của một chiến lược phát triển ổn định, kế thừa và giàu sức cạnh tranh.

Nền móng vững chắc từ những ngày đầu

Ngay ở kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ I (1985), đoàn Thanh Hóa đã tạo nên tiếng vang lớn khi giành 11 HCV, 2 HCB, 4 HCĐ, hiên ngang cán đích ở vị trí thứ tư toàn đoàn. Môn bơi lội trở thành ngọn cờ đầu đầy tự hào với những tên tuổi như Nguyễn Đình Luyện, Phạm Văn Hoa, Phạm Ngọc Thành và Nguyễn Đình Thép thi đấu xuất sắc giành HCV và phá kỷ lục quốc gia.

Đội bơi tiếp sức 4x100m của Bơi Thanh Hóa gồm Nguyễn Đình Thép, Phạm Văn Hoa, Phạm Ngọc Thành và Nguyễn Đình Luyện (theo thứ tự từ trái sang phải).

Dấu ấn mở màn rực rỡ này đưa phong trào thể dục thể thao tỉnh nhà sang trang mới: tháng 3/1986, ngành vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba cùng bức trướng mang dòng chữ "Phong trào rộng, lực lượng mạnh, tổ chức vững".

Bước sang Đại hội lần thứ II (1990), đoàn Thể thao Thanh Hóa giành 4 HCV, 12 HCB, 8 HCĐ, xếp thứ 7 theo bảng tổng sắp huy chương và xếp thứ 5 nếu tính theo tổng điểm (đạt 264 điểm). Kỳ Đại hội ghi nhận những dấu mốc chuyên môn xuất sắc khi ba VĐV xứ Thanh phá kỷ lục quốc gia: VĐV Nguyễn Trung Hoa ở cự ly chạy 200m nam (thành tích 21 giây 68), cùng hai VĐV Trịnh Thị Vân và Nguyễn Thị Yến ở nội dung đi bộ 3.000m nữ.

Đến Đại hội lần thứ III (1995), Thanh Hóa vươn lên vị trí thứ 5 toàn quốc với 16 HCV, 15 HCB và 18 HCĐ. Giai đoạn đầu tiên này chứng minh một thực tế: thể thao xứ Thanh sớm xây dựng được lực lượng VĐV có chất lượng chuyên môn cao, đủ khả năng tranh chấp huy chương sòng phẳng ở nhiều bộ môn cơ bản của phong trào Olympic.

Khoảng lùi năm 2006

Tại Đại hội lần thứ IV (2002), Thanh Hóa giữ vị trí thứ 6 với 16 HCV, 19 HCB và 29 HCĐ. Tuy nhiên, sự phát triển của các địa phương trên cả nước trong giai đoạn chuyển giao đã mang đến bài toán lớn cho thể thao tỉnh nhà.

Tấm huy chương vàng môn Karate của Bùi Thị Ngân (thứ 2 từ trái sang phải) là một trong những điểm sáng hiếm hoi của thể thao Thanh Hoá tại Đại hội lần thứ V, năm 2006.

Đại hội lần thứ V (2006) ghi nhận nốt trầm khi Thanh Hóa rơi xuống vị trí thứ 12 với 12 HCV, 17 HCB và 35 HCĐ. Điều đáng chú ý là tổng số huy chương của năm 2006 đạt 64 tấm, bằng với tổng số huy chương năm 2002, song số lượng HCV sụt giảm nghiêm trọng.

Kỳ Đại hội này đã để lại một bài học kinh nghiệm sâu sắc: muốn duy trì thứ hạng ở tốp đầu, việc dàn trải huy chương là chưa đủ; điều quyết định nằm việc lựa chọn các môn “mũi nhọn” và khả năng giành HCV ở các nội dung thi đấu then chốt.

Nhìn thẳng vào thực tế, tỉnh đã triển khai hàng loạt đổi mới trong công tác huấn luyện, quy hoạch lực lượng và hoàn thiện mô hình hoạt động đào tạo.

Thành quả đến nhanh chóng tại Đại hội lần thứ VI (2010): Thanh Hóa phục hồi ấn tượng, giành tới 36 HCV, 16 HCB, 28 HCĐ (tổng 80 huy chương), lấy lại vị trí thứ 6 toàn quốc. Cú bật này đã tạo bàn đạp vững chắc đưa thể thao tỉnh nhà bứt phá mạnh mẽ vào nhóm dẫn đầu.

Xác lập vị thế vững chắc trong tốp 4 cả nước

Kể từ năm 2014, Thể thao Thanh Hóa bước vào giai đoạn thăng hoa và giữ được tính ổn định cao với chuỗi ba kỳ liên tiếp giữ vững hạng tư toàn quốc:

Đại hội lần thứ VII (2014): Đoàn vươn lên vị trí thứ 4 toàn đoàn với 41 HCV, 30 HCB, 29 HCĐ, chính thức cán mốc 100 tấm huy chương các loại.

Thể Thanh Thanh Hoá xếp thứ 4 toàn đoàn tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ VIII năm 2018.

Ở kỳ tiếp theo năm 2018, thể thao Thanh Hóa tiếp tục bảo vệ vững chắc vị trí thứ 4 với 36 HCV, 34 HCB, 31 HCĐ (tổng 101 huy chương). Bên cạnh điền kinh và các môn võ truyền thống, thể thao Thanh Hóa ghi dấu ấn mạnh mẽ ở bắn súng, lặn, cử tạ; sự hồi sinh của bơi lội, cầu mây, đua thuyền cùng bước tiến của nhóm môn hiện đại như boxing, muay, wushu, đấu kiếm, xe đạp, golf.

Nổi bật nhất là hai lực sĩ Phạm Tuấn Anh và Trần Xuân Dũng mang về 6 HCV cử tạ kèm theo các kỷ lục quốc gia và kỷ lục Đại hội.

Tại Đại hội năm 2018, Lực sĩ Phạm Tuấn Anh xuất sắc giành trọn bộ 3 huy chương vàng, góp phần giúp Cử tạ Thanh Hóa bứt phá với 6 HCV giành được.

Đến kỳ Đại hội gần nhất (lần thứ IX, năm 2022), Thanh Hóa thiết lập đỉnh cao mới về số lượng khi mang về 132 tấm huy chương (40 HCV, 29 HCB, 63 HCĐ), giữ vững vị trí thứ 4 toàn quốc.

2 tấm HCV cử tạ do Hà Thị Hoá giành được ở ngày thi đấu cuối giúp thể thao Thanh Hoá bứt phá trước Đà Nẵng trong cuộc đua tốp 4 tại Đại hội lần thứ IX, năm 2022.

Hàng loạt gương mặt tiêu biểu tỏa sáng rực rỡ: “cô gái vàng” Cao Thị Duyên giành 3 HCV, 3 HCB môn lặn; Hà Thị Hóa đoạt 2 HCV cử tạ; kình ngư trẻ Phạm Thị Vân xuất sắc giành 2 HCV bơi lội sau hai thập kỷ chờ đợi.

Ở nhóm môn võ thuật, Pencak Silat Thanh Hóa khẳng định vị thế với ngôi nhất toàn đoàn; Karate đóng góp 2 HCV với những màn bứt phá của 2 VĐV trẻ Nguyễn Thị Dung và Trương Thị Thương; môn Jujitsu dù mới được đầu tư xây dựng khoảng 2 năm đã giành tới 3 HCV, 1 HCĐ, xếp thứ 3 toàn đoàn.

2 tấm huy chương vàng của Nguyễn Thị Dung và Trương Thị Thương ở môn Karate là điểm nhấn quan trọng của thể thao Thanh Hóa tại Đại hội lần thứ IX, năm 2022.

Chuỗi thành tích xuyên suốt ba kỳ Đại hội khẳng định: thể thao Thanh Hóa đã xây dựng được một lực lượng có chiều sâu, kết hợp hài hòa giữa bản lĩnh của lứa VĐV dạn dày kinh nghiệm và sức bật của lứa VĐV trẻ kế cận.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, năm 2026: Khẳng định bản lĩnh trong “cuộc đua mới”

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 trong một bối cảnh mang tính bước ngoặt: sự kiện được tổ chức sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, quy mô cả nước còn 34 tỉnh, thành phố và hai ngành Quân đội, Công an. Số đoàn tham dự thu gọn từ 65 xuống còn 36 đoàn, tranh tài ở 48 môn thi đấu với 973 nội dung.

Sự biến động này làm thay đổi căn bản tương quan cạnh tranh. Một số địa phương sau sáp nhập đã mở rộng đáng kể địa bàn và tiềm lực thể thao (điển hình như TP.HCM hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu; trong đó Bình Dương từng xếp thứ 8 với 29 HCV ở kỳ Đại hội IX).

Thể thao Thanh Hóa được dự đoán sẽ đối mặt nhiều thử thách mới tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, năm 2026.

Dù thành tích thi đấu không thể cộng gộp cơ học đơn thuần bởi các đơn vị mới cần thời gian đồng bộ bộ máy đào tạo và tuyển chọn VĐV, song áp lực cạnh tranh huy chương ở nhóm đầu chắc chắn sẽ khốc liệt hơn bao giờ hết.

Trước thử thách lớn đó, Đoàn Thể thao Thanh Hóa đã hoàn tất công tác chuẩn bị với lực lượng quy mô gồm 483 thành viên (trong đó có 386 VĐV, cùng đội ngũ HLV, cán bộ, y bác sĩ).

Phát biểu chỉ đạo và giao nhiệm vụ tại Lễ xuất quân, đồng chí Đầu Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Mục tiêu giành từ 44 đến 47 Huy chương Vàng, giữ vị trí trong nhóm 6 đến 7 đoàn dẫn đầu là mục tiêu cao, đòi hỏi sự đoàn kết, nỗ lực và quyết tâm của toàn đoàn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các VĐV phát huy cao nhất năng lực, thi đấu tự tin, bản lĩnh, hết mình vì màu cờ sắc áo; đồng thời đề nghị ngành thể thao sau Đại hội cần đánh giá thực chất kết quả, tham mưu các giải pháp phát triển thể thao thành tích cao có trọng tâm, trọng điểm và xây dựng vững chắc lực lượng kế cận.

Kết quả tại Đại hội X sẽ là thước đo chuẩn xác cho hiệu quả chuẩn bị, khả năng thích ứng của xứ Thanh trước diện mạo mới của thể thao nước nhà, tạo đà cho những chu kỳ phát triển tiếp theo.

Hoàng Sơn