{name} - {time}
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064216t11920l1-tcdx-018.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064233t11920l1-tcdx-029.webp)
Trong không khí những ngày đầu xuân mới, khi mỗi người đều bắt đầu một hành trình mới với niềm tin và khát vọng, trong chương trình “Trò chuyện đầu xuân” , phóng viên Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hoá xin kể câu chuyện về tri thức, về khát vọng cống hiến và về một người con ưu tú của quê hương xứ Thanh - PGS, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê – nhà khoa học trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo, người đã lựa chọn trở về Việt Nam để xây dựng nền tảng nghiên cứu, đào tạo thế hệ trẻ.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064302t11057l1-tcdx-034.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0150816t11920l1-tcdx-042.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0150832t11920l1-tcdx-056.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0145836t12560l1-1-143.webp)
PV: Thưa PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Lớn lên ở Hoằng Lộc – một vùng quê giàu truyền thống hiếu học – điều gì đã tác động mạnh mẽ nhất, góp phần hình thành con đường học thuật của chị?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi nghĩ có hai yếu tố ảnh hưởng xuyên suốt quá trình học tập từ nhỏ đến khi trưởng thành và làm nghiên cứu. Thứ nhất là gia đình, và thứ hai là môi trường sống xung quanh. Nếu nói về gia đình, cả bố và mẹ tôi đều là giáo viên. Trong gia đình, ông bà, bố mẹ luôn coi trọng việc học của con cái, và việc học là ưu tiên hàng đầu. Còn về môi trường xung quanh, Hoằng Lộc là mảnh đất nổi tiếng với truyền thống hiếu học. Đây là quê hương của Trạng Quỳnh, có Bảng Môn Đình; xưa có nhiều người đỗ Thám hoa, Bảng nhãn; ngày nay có nhiều tiến sĩ, nhà nghiên cứu khoa học đang giữ những vị trí quan trọng. Tôi nghĩ chính hai yếu tố đó – gia đình và môi trường – đã nuôi dưỡng niềm đam mê học thuật trong tôi.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1070108t11080l1-tcdx-078.webp)
PV: Sinh ra trong một gia đình như chị vừa chia sẻ, lại lớn lên ở một vùng quê giàu truyền thống hiếu học như vậy, liệu điều đó có tạo áp lực cho chị trong quá trình học tập từ thuở nhỏ?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi không xem đó là áp lực, mà là động lực để mình cố gắng phát huy hết khả năng của bản thân, làm được điều gì đó để mọi người biết đến quê hương mình nhiều hơn.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0153206t11920l1-tcdx-064.webp)
PV: Được biết, chị từng học phổ thông tại trường Chuyên Lam Sơn. Với nhiều thế hệ học sinh xứ Thanh, THPT Chuyên Lam Sơn là nơi nuôi dưỡng khát vọng tri thức. Vậy, thời gian học tập ở đây đã đặt nền móng cho tư duy Toán học và nghiên cứu của chị như thế nào?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi từng học ở hai ngôi trường. Thứ nhất là Trường Năng khiếu của huyện Hoằng Hoá (cũ), nơi tôi bắt đầu học chuyên Toán từ lớp 8. Sau đó, tôi học tại Trường THPT Chuyên Lam Sơn. Cả hai ngôi trường đều có những thầy cô tuyệt vời, đã xây dựng cho tôi nền tảng kiến thức vững chắc. Bên cạnh đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm, tận tâm với học sinh, tôi nghĩ một yếu tố rất quan trọng khác là bạn bè xung quanh. Các bạn đều là những học sinh xuất sắc của địa phương. Khi được học cùng những người bạn giỏi như vậy, đó cũng là động lực để mình nỗ lực hơn. Tôi học từ thầy cô và cũng học rất nhiều từ bạn bè.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1060113t12560l1-1-215.webp)
PV: Năm 2000, chị là nữ sinh Việt Nam giành Huy chương Bạc Olympic Toán học Quốc tế. Thành tích đó có ảnh hưởng như thế nào đến con đường của chị sau này?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Giải thưởng đó là một dấu mốc tại một thời điểm, nhưng điều có ảnh hưởng lâu dài hơn chính là cả quá trình học tập để đạt được giải. Quá trình đó giúp tôi xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc, rèn luyện tư duy logic và hỗ trợ tôi rất nhiều trong những chặng đường sau này.
PV: Trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, ngoài Toán còn nhiều môn học khác. Vì sao chị lại lựa chọn Toán – một môn mà lâu nay nhiều người vẫn cho rằng phù hợp với nam giới hơn?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi không nghĩ Toán có sự phân biệt giới tính. Thực ra, hồi tiểu học tôi học chuyên Văn và từng thi học sinh giỏi môn Văn. Tôi cũng yêu thích Văn chứ không chỉ riêng Toán. Tôi không đặt ra lựa chọn phải học môn này hay môn kia. Tôi học tất cả các môn, và khi thấy môn nào phù hợp với mình nhất thì tự nhiên mình sẽ dành nhiều thời gian cho nó hơn.
PV: Vậy theo chị, điều gì khiến Toán trở nên phù hợp với mình?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi thích Toán vì nó đẹp và rõ ràng. Có những bài toán rất khó, khi đọc vào mình chưa biết cách giải, nhưng mình tin rằng lời giải luôn tuân theo logic chặt chẽ. Khi tìm ra một lời giải đẹp, cảm giác rất vui. Tôi thích chính quá trình tư duy logic để giải quyết vấn đề đó.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1060242t11292l1-1-9-13.webp)
PV: Nghe chị chia sẻ, tôi có cảm giác như tình yêu Văn học ngày trước cũng phần nào ảnh hưởng đến cách chị cảm nhận về Toán?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Có thể là như vậy. Thực ra, học Văn cũng không hề dễ. Muốn kể một câu chuyện hấp dẫn hay viết một bài thơ hay, anh cũng cần có tư duy logic. Logic không chỉ tồn tại trong Toán mà còn trong nhiều lĩnh vực khác.
PV: Thưa chị, sau này tôi được biết chị đã nhận học bổng và sang Nhật Bản du học... Trong khoảng thời gian học tập tại Nhật Bản, chị có gặp những thuận lợi và khó khăn gì không?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Khó khăn đầu tiên là xa nhà. Xa gia đình nên rất nhớ bố mẹ, người thân. Thời điểm đó internet chưa phổ cập, mạng xã hội chưa phát triển như bây giờ, nên việc liên lạc với gia đình khá khó khăn.
Khó khăn thứ hai là rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa. Tôi học tại Đại học Tokyo – trường đại học hàng đầu của Nhật Bản. Sau bốn năm học, trong khoa tôi theo học – bao gồm ba ngành: Toán, Điện tử và Công nghệ thông tin – chỉ có khoảng 200 sinh viên. Đây đều là những sinh viên xuất sắc nhất của Nhật Bản, nên môi trường học tập rất cạnh tranh. Kết thúc bốn năm đại học, điểm tổng kết của tôi nằm trong top 5 của khoảng 200 sinh viên đó.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0153937t12560l1-1-243.webp)
PV: Chị từng chia sẻ rằng: “Tôi nhớ là 28 năm chỉ có học và học.” Liệu đó có phải là điều chị tiếc nuối nhất không?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Không phải là điều tiếc nuối. Bởi đến bây giờ tôi vẫn tiếp tục học. Ngay cả khi đã đi dạy, làm nghiên cứu nhiều năm, tôi vẫn học mỗi ngày. Với tôi, quan điểm đó rất nhất quán từ nhỏ đến lớn: kiến thức là điều quan trọng nhất.
PV: Trong thời gian học tại Nhật, tư duy nghiên cứu khoa học của các trường đại học và các thầy cô ở đó đã ảnh hưởng như thế nào đến con đường nghiên cứu của chị?
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0154035t11200l1-1-256.webp)
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Điều đầu tiên tôi học được từ người Nhật là tính tỉ mỉ. Khi họ làm việc gì, họ không làm cho xong hay chỉ để vận hành được, mà làm để đạt đến mức hoàn hảo nhất có thể. Khi sống và học tập trong môi trường như vậy, một cách tự nhiên, mình cũng được rèn luyện theo phong cách làm việc đó – cẩn trọng và cầu toàn.
Điều thứ hai tôi rất trân trọng ở người Nhật là ý thức không làm ảnh hưởng đến người khác. Tôi còn nhớ có lần thầy giáo nói trong lớp rằng: “Nếu kiến thức này các em đã biết rồi thì có thể không cần học, làm việc khác cũng được, miễn là không ảnh hưởng đến người xung quanh.” Điều đó thể hiện sự tôn trọng cá nhân và ý thức cộng đồng rất cao.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0154911t11920l1-tcdx-099.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0155028t11920l1-tcdx-108.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1053552t11745l1-tcdx-114.webp)
PV: Sau thời gian học tại Đại học Tokyo, chúng tôi được biết chị từng nhận được lời mời ở lại giảng dạy tại một trường đại học lớn ở Osaka. Vì sao chị lại từ chối và quyết định trở về Việt Nam?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Nói chính xác hơn, sau khi học đại học và thạc sĩ tại Đại học Tokyo, tôi trở về công tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội trong một số năm. Đến năm 2016, tôi quay lại Nhật để học tiến sĩ tại Viện Tin học Quốc gia Nhật Bản. Sau ba năm hoàn thành chương trình tiến sĩ, giáo sư có giới thiệu cho tôi một vị trí tại một trường đại học lớn ở Osaka. Tuy nhiên, tôi đã từ chối ngay, bởi khi đó tôi đã có công việc ổn định tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Hơn nữa, được giảng dạy và làm việc với sinh viên Việt Nam là điều tôi thấy rất ý nghĩa.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2606/199d0155816t11600l1-1-23.webp)
PV: Khi trở về Đại học Bách khoa Hà Nội, ngoài công tác giảng dạy, chị còn thành lập nhóm nghiên cứu và hướng dẫn sinh viên. Những ngày đầu, hẳn chị cũng gặp không ít khó khăn?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Đúng vậy, có rất nhiều khó khăn. Nếu so với hiện nay – khi tinh thần thúc đẩy nghiên cứu khoa học được quan tâm mạnh mẽ – thì những năm trước đó, đặc biệt là khoảng năm 2019 trở về trước, không khí nghiên cứu trong giới học thuật còn khá trầm lắng. Ngay cả tư duy và nhận thức về nghiên cứu khoa học trong sinh viên cũng chưa cao. Vì vậy, tôi phải truyền cảm hứng cho các em từng chút một. Nhưng truyền cảm hứng không phải là gọi các em đến rồi nói những điều chung chung để các em làm theo. Cách làm đó không hiệu quả. Tôi nghĩ nó giống như hiệu ứng “vết dầu loang” – làm tốt một nhóm nhỏ trước, rồi dần dần lan tỏa. Hiện nay, nhóm nghiên cứu của tôi không cần phải thông báo tuyển sinh viên. Các em chủ động gửi email, hồ sơ và mong muốn được tham gia nhóm. Nhưng ở giai đoạn đầu, chúng tôi đã phải vượt qua rất nhiều khó khăn. Ví dụ, khi các em tham gia nghiên cứu cùng mình thì cần có nguồn lực tài chính để hỗ trợ. Giảng viên chỉ có lương; đôi khi có đề tài nghiên cứu nhưng không phải lúc nào cũng có. Đó giống như “câu chuyện con gà – quả trứng”: nếu không có nhóm nghiên cứu thì khó có đề tài; nhưng nếu không có đề tài thì lại không có kinh phí để duy trì nhóm. Thời điểm đó, mức lương ở Đại học Bách khoa Hà Nội còn khá thấp. Tôi thấy nhiều em sinh viên có năng lực nghiên cứu tốt, và tin rằng nếu các em được tiếp tục học cao hơn ở nước ngoài thì tương lai sẽ rất rộng mở.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1051934t11080l1-tcdx-132.webp)
PV: Thời gian đầu gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là khó khăn về tài chính. Có khi nào chị phải dùng tiền túi hoặc trích lương cá nhân để duy trì hoạt động nghiên cứu không?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Thực ra, từ năm 2019 đến nay, gần như toàn bộ phần lương của tôi đều dành để hỗ trợ nhóm nghiên cứu. Tất nhiên cũng có đề tài, nhưng số lượng không nhiều.
PV: Vậy chị cân đối và trang trải cuộc sống như thế nào?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi may mắn nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, nên có thể yên tâm cống hiến cho khoa học, không chỉ về thời gian mà cả tâm sức. Ngoài giờ làm việc trên trường, buổi tối và cả ngày nghỉ tôi vẫn họp với sinh viên, làm việc cùng từng nhóm. Có thể nói tôi dành hơn 8 giờ mỗi ngày cho khoa học; còn tâm trí thì lúc nào cũng hướng về công việc nghiên cứu.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1060416t12048l1-1-106.webp)
PV: Như chị vừa chia sẻ, ban đầu phải đầu tư cho nhóm nghiên cứu, và khi nhóm hoạt động hiệu quả thì các dự án mới dần tìm đến. Trong giai đoạn từ 2019 đến nay, nhóm của chị đã đạt được những thành quả gì?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Khi tôi hỗ trợ sinh viên, tôi không nghĩ rằng sau này sẽ có dự án để “lấy lại” số tiền đó. Tôi làm đơn giản vì yêu thích nghiên cứu và muốn đồng hành cùng những sinh viên cũng có niềm đam mê như vậy. Hiện nay, nhóm nghiên cứu của tôi tập trung vào ba hướng chính: Phát triển các công nghệ lõi của trí tuệ nhân tạo; Ứng dụng AI trong y tế; Ứng dụng AI trong nông nghiệp.
Trong lĩnh vực y tế, nhóm hợp tác với nhiều bệnh viện lớn tại Hà Nội và Thanh Hóa, như Bệnh viện Ung bướu và Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, nhằm phát triển các giải pháp AI hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán nhanh hơn, giảm tải công việc nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác cao.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1052307t12560l1-1-136.webp)
PV: Vừa là giảng viên, vừa là người điều hành Viện AI for Life, mục tiêu lớn nhất mà chị hướng đến là gì?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi không thích nói những điều quá lớn lao. Tôi tập trung vào những gì mình có thể làm được ở thời điểm hiện tại và cố gắng làm tốt nhất có thể. Nếu nói về định hướng lâu dài, tôi mong muốn xây dựng được một nhóm nghiên cứu mạnh – trước hết là một nhóm nhỏ vững vàng, sau đó có thể phát triển thành một trung tâm nghiên cứu về AI của Việt Nam, làm chủ cả công nghệ lõi lẫn ứng dụng, và có thể ghi tên mình trên bản đồ khu vực.
PV: AI là lĩnh vực còn khá mới ở Việt Nam. Là người được đào tạo bài bản ở nước ngoài, chị đánh giá thế nào về năng lực của sinh viên và các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực này?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi cho rằng công nghệ thông tin nói chung và AI nói riêng là những lĩnh vực mà khoảng cách giữa Việt Nam và thế giới không quá lớn như một số ngành khác. Sinh viên công nghệ thông tin của Việt Nam, đặc biệt là những em xuất sắc, nếu so với bạn bè quốc tế thì khoảng cách không đáng kể. Người Việt Nam có thế mạnh về Toán, khoa học tự nhiên và tư duy logic – đó là nền tảng rất tốt cho AI. Vì vậy, tôi tin AI là một cơ hội lớn để Việt Nam có thể bứt phá và rút ngắn khoảng cách với thế giới.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1052535t11920l1-1-46.webp)
PV: Nhiều người nhận xét rằng, dù vóc dáng nhỏ bé nhưng lĩnh vực chị theo đuổi lại rất phức tạp và nặng nề. Khi lựa chọn nghiên cứu AI, chị đã lường trước những khó khăn chưa?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Thực ra, gốc rễ của AI là Toán học – lĩnh vực vốn rất gần gũi với tôi. Bản thân tôi là người tò mò, luôn muốn tìm hiểu vấn đề đến tận cùng. Khi tiếp cận AI, ban đầu tôi làm ở mức ứng dụng, nhưng càng nghiên cứu càng muốn đi sâu vào các công nghệ lõi, mở rộng phạm vi nghiên cứu. Quá trình đó diễn ra rất tự nhiên. Từ Toán học đến AI, rồi từ ứng dụng đến công nghệ nền tảng – mọi thứ đến một cách liền mạch và trôi chảy.
PV: Vừa rồi chị có chia sẻ về những lĩnh vực mà nhóm nghiên cứu đang triển khai. Vậy ngoài những lĩnh vực đó, theo chị, trong thời gian tới AI còn có thể ứng dụng mạnh mẽ vào những ngành, lĩnh vực nào tại Việt Nam?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Có thể thấy rất rõ AI đang được ứng dụng mạnh trong marketing. Hiện nay, gần như khi xây dựng nội dung truyền thông, nhiều người đều sử dụng sự hỗ trợ của AI. Trong công tác văn phòng, AI giúp tự động hóa quy trình, xử lý dữ liệu, soạn thảo văn bản. Đặc biệt, trong quản trị và vận hành, AI được dùng để tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, theo dõi tình hình hoạt động và đưa ra dự báo sớm, chính xác hơn cho tương lai. Tôi cho rằng AI có thể ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064619t12048l1-1-157.webp)
PV: Trong các dự án mà nhóm chị đang triển khai tại Thanh Hóa, liệu việc lựa chọn địa phương này có xuất phát từ yếu tố điều kiện tự nhiên hay lý do đặc biệt nào khác? Và theo chị, dư địa ứng dụng AI tại Thanh Hóa trong phát triển kinh tế – xã hội sẽ như thế nào?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Lý do đầu tiên rất đơn giản: đó là quê hương tôi, nên tôi mong muốn được đóng góp. Thứ hai, tôi nhận thấy tại Hà Nội đã có rất nhiều dự án công nghệ cao, trong khi những địa phương như Thanh Hóa hay các tỉnh xa trung tâm lại có ít cơ hội tiếp cận hơn. Tôi mong muốn “chia đều” cơ hội đó, để người dân ở các địa phương xa Thủ đô cũng có điều kiện tiếp cận với công nghệ tiên tiến. Và đặc biệt, đây lại là quê hương mình, nên tôi càng mong muốn làm điều đó.
Về dư địa ứng dụng AI tại Thanh Hóa, tôi cho rằng là rất lớn. Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, cơ cấu kinh tế đa ngành, điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đa dạng. Gần như nhiều mô hình phát triển ở các địa phương khác thì Thanh Hóa cũng có thể triển khai được.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1060533t12048l1-1-167.webp)
PV: Để việc ứng dụng AI trong phát triển kinh tế – xã hội và đời sống dân sinh ngày càng hiệu quả hơn, chị có đề xuất gì?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi không dám gọi đó là lời khuyên, mà chỉ là ý kiến cá nhân với tư cách một người làm khoa học. Tôi biết có rất nhiều người con Thanh Hóa hiện đang công tác tại Hà Nội, TP.HCM, hay ở các nước như Mỹ, Pháp, Nhật Bản... Họ là những giáo sư, nhà khoa học, kỹ sư trưởng, chuyên gia tại các tập đoàn lớn trên thế giới, trong nhiều lĩnh vực như bán dẫn, AI và các công nghệ cao khác. Điều tôi trăn trở là vì sao chúng ta chưa tận dụng tốt nguồn nhân lực chất lượng cao đó cho sự phát triển của tỉnh nhà. Bản thân tôi và nhiều anh chị khác đều mong muốn được đóng góp cho quê hương. Vì vậy, tôi hy vọng tỉnh có thể: Thứ nhất, có cơ chế kết nối và tận dụng nguồn nhân tài là người Thanh Hóa đang làm việc trong và ngoài nước. Thứ hai, có chính sách hỗ trợ thiết thực, linh hoạt và quyết liệt hơn đối với các dự án khoa học – công nghệ đã, đang và sẽ triển khai trên địa bàn tỉnh. Khi một dự án được đưa về địa phương, đó không chỉ là nguồn tài chính, mà còn là cơ hội tiếp cận tri thức, công nghệ và mạng lưới chuyên gia quốc tế.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1053027t11920l1-tcdx-129.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1053523t11745l1-tcdx-154.webp)
PV: Trong các dự án mà nhóm chị triển khai, tỷ lệ sinh viên tham gia trực tiếp và có đóng góp chuyên môn chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tỷ lệ đó rất lớn. Cách tôi vận hành nhóm nghiên cứu là: các em phải trải qua vòng sàng lọc hồ sơ ban đầu để xem năng lực có phù hợp hay không. Sau đó, các em được đào tạo bài bản về AI và các kỹ năng nghiên cứu. Khi đã đạt yêu cầu, các em sẽ được phân vào những đề tài cụ thể. Mỗi nhóm nhỏ sẽ do tôi cùng một đồng nghiệp đồng hướng dẫn. Các đồng nghiệp này phần lớn là các giáo sư, nhà nghiên cứu AI người Việt đang làm việc tại Mỹ, Nhật Bản, Úc, Pháp...
Mỗi sinh viên thường được đồng hướng dẫn bởi ít nhất hai giảng viên: tôi và một chuyên gia ở nước ngoài.
Trong các dự án, ngoài các thầy cô phụ trách chính, thành phần quan trọng nhất chính là sinh viên. Ví dụ, trong dự án ứng dụng AI giám sát phát thải khí nhà kính tại Thanh Hóa, nhóm có ba giảng viên chính: một giáo sư từ Đại học Griffith, một chuyên gia về phát thải khí nhà kính từ Đại học Bách khoa Hà Nội và tôi phụ trách về AI. Còn lại phần lớn là các em sinh viên – từ nghiên cứu sinh, học viên cao học đến sinh viên đại học. Việc các em được tham gia trực tiếp vào dự án có ý nghĩa rất lớn. Không chỉ đơn thuần là học kiến thức thực tế, mà quan trọng hơn, các em nhìn thấy AI thực sự được ứng dụng như thế nào trong đời sống. Điều đó tạo động lực và niềm tin rất mạnh mẽ cho con đường nghiên cứu lâu dài của các em.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1053826t12560l1-1-203.webp)
PV: Theo tôi được biết, tỷ lệ sinh viên tham gia nhóm nghiên cứu của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê sau khi tốt nghiệp cử nhân tiếp tục theo học ở bậc cao hơn là thuộc nhóm cao nhất trong các viện nghiên cứu của Đại học Bách khoa Hà Nội. Vậy chị có định hướng hoặc truyền cảm hứng cho các em rằng sau khi học ở nước ngoài thì nên quay trở về Việt Nam làm việc hay không?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Tôi nghĩ là không nên ép buộc. Có nhiều người hỏi tôi rằng tại sao lại dành nhiều thời gian để đào tạo các em như vậy. Khi các em vào nhóm, thường mới là sinh viên năm thứ hai, chưa biết gì về AI. Tôi và các anh chị khóa trên phải dành rất nhiều thời gian để đào tạo từ đầu. Năm hai chủ yếu là học nền tảng. Nếu thuận lợi thì sang năm ba các em mới bắt đầu làm được một phần nghiên cứu nhỏ. Đến năm tư mới có thể thực sự tham gia sâu vào đề tài. Sau đó, nhiều em tiếp tục đi học ở nước ngoài.
Có người nói: “Tại sao không giữ các em lại làm lâu hơn?” Nhưng ngay từ đầu tôi chưa bao giờ nghĩ theo hướng đó. Tôi luôn nghĩ điều gì tốt nhất cho các em thì các em nên làm. Vai trò của mình là hỗ trợ để các em phát huy hết thế mạnh và tìm được môi trường phù hợp nhất với năng lực của mình.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1054317t12048l1-1-85.webp)
PV: Nếu dành một lời khuyên cho các bạn trẻ – đặc biệt là những sinh viên có đam mê với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo như chị – thì chị sẽ chia sẻ điều gì?
PGS – TS Nguyễn Phi Lê: Thực ra không chỉ riêng AI. Ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng vậy, nếu bạn thực sự giỏi trong lĩnh vực đó thì bạn sẽ có rất nhiều cơ hội. Vậy làm thế nào để trở thành người giỏi? Chỉ có một cách: làm việc chăm chỉ – cực kỳ chăm chỉ; làm việc một cách chỉn chu, nghiêm túc và tâm huyết.
PV: Câu chuyện của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê trong chương trình hôm nay đã khắc họa rõ nét mạch nguồn truyền thống hiếu học của quê hương Thanh Hóa – nơi nuôi dưỡng những con người không ngừng vươn xa bằng tri thức và khát vọng cống hiến. Hy vọng rằng trong những ngày đầu xuân năm mới, câu chuyện này sẽ tiếp thêm động lực cho mỗi chúng ta trên hành trình học tập, lao động và phụng sự Tổ quốc.
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064730t11100l1-1-192.webp)
![[E-Magazine] Trò chuyện đầu xuân: Từ đất học đến nhà khoa học](http://c.baothanhhoa.vn/img/desktop/news/2607/199d1064913t11920l1-tcdx-169.webp)
Nội dung và Ảnh: Minh Tuyết
Đồ họa: Mai Huyền
Xuất bản: 4:19:02:2026:21:50
{name} - {time}