[E-Magazine] Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026): Lời đồng vọng cùng lịch sử

“Chúng tôi đã từng sống, chiến đấu và đã chết trong một mùa Xuân giữa đất trời như trăm ngàn cái chết của người Việt Nam chân chính cho Tổ quốc và dân tộc sống còn”!

Đó là một đoạn trích trong “Lá thư bất tử” của 3 chiến sĩ thuộc Trung đoàn Bình Giã, quân giải phóng Miền Nam, trước lúc hi sinh. “Lá thư bất tử” là một trong số hàng ngàn, vạn lá thư, nhật ký thấm đẫm lý tưởng sống dấn thân cho đại nghĩa và tinh thần sẵn sàng hi sinh vì sự tồn vong của dân tộc của thế hệ thanh niên Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Đó là thế hệ đã sống trọn vẹn lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, rằng “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà (...) Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do thanh niên”.

Có một câu hỏi đại ý rằng, tuổi thanh xuân rực rỡ lẽ nào không lưu luyến? “Nhưng ai cũng tiếc tuổi 20 thì còn chi Tổ quốc”?!

Vốn dĩ, mỗi con người là một cá thể độc lập, có nhận thức và tình cảm. Song, con người cũng là một cá thể gắn chặt với xã hội, giống như cái cây bám chặt gốc rễ dưới tầng đất. Nếu mỗi người tự tách mình ra khỏi guồng quay lịch sử và văn hóa của xã hội ấy, thì cũng chẳng khác nào cái cây bị nhổ khỏi suối nguồn dưỡng nuôi từ đất mẹ. Liên tưởng này càng đúng với người Việt Nam, vốn từ khi sinh ra đã gắn bó máu thịt với quê hương bản quán, với nguồn cội tiên tổ. Và ngược lại, Tổ quốc đã cấp cho ta “tấm căn cước văn hóa” - với diện mạo, cốt cách và phẩm giá làm người được định hình rõ nét. Cho nên, không khó để lý giải vì sao mà bảo vệ Tổ quốc đã trở thành trách nhiệm tối thượng và khi Tổ quốc lâm nguy, thì bất kể già trẻ, gái trai đều sẵn sàng đứng lên đánh đuổi kẻ thù xâm lược.

Lẽ dĩ nhiên, không ai muốn có chiến tranh để trở thành anh hùng, bởi mặt sau của tấm huy chương là máu xương và nước mắt: Dòng máu thanh xuân của hàng triệu con người “mãi mãi tuổi 20” và giọt nước mắt mặn chát từ những đôi mắt của người mẹ, người vợ đã bị thời gian bào mòn đi ánh sáng. Song, trong thời đại mà “cả nước cùng ra trận”, họ - là bộ đội, là thanh niên xung phong, là dân công hỏa tuyến, là Mẹ Việt Nam anh hùng và hàng triệu người Việt Nam - đã lấy tình yêu Tổ quốc để thắp lên ngọn lửa của ý chí sắt đá quyết đánh đuổi giặc thù - ngọn lửa của tinh thần dám dấn thân, dám hi sinh cho dân tộc trường tồn. Nhiều người đã ngã xuống cho Tổ quốc đứng lên, cho hai tiếng Việt Nam tạc vào lịch sử nhân loại như là biểu tượng của tinh thần chính nghĩa và khát vọng hòa bình, độc lập, tự do.

Có thể khẳng định, thế hệ trẻ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh là biểu tượng ngời sáng của chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Nhưng trước hết, họ là những con người rất đỗi gần gũi, bởi họ cũng là ông bà, là cha mẹ, là cô bác, là anh em, là người thân vẫn luôn “sống” trong tâm tưởng, trong nỗi niềm nhớ thương khắc khoải của những người ở lại. Cho nên, ghi nhớ và tri ân công lao của họ không phải là việc khắc những dòng chữ thành kính lên Đài tưởng niệm; mà phải trở thành những bài học lịch sử vô giá cần được “khắc cốt ghi tâm” và luôn luôn thực hành trong đời sống.

“Họ quyết đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững, để ngăn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào” (Chủ tịch Hồ Chí Minh). Cho nên, trong Lời kêu gọi nhân ngày 27/7/1948, Người đã nhấn mạnh: “Tay chân tàn phế của thương binh sẽ không mọc lại được. Và những tử sĩ sẽ không thể tái sinh. Mà lòng bác ái của đồng bào cũng không có hạn. Vì vậy, tôi mong và chắc rằng: đồng bào trước đã giúp đỡ, sau này sẽ sẵn sàng giúp đỡ lại”.

Đó cũng là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” ngàn đời, đã góp phần làm nên bản sắc và căn tính dân tộc Việt; cũng là “sợi dây văn hóa” bền chặt giữ bản tâm ta với nguồn cội dân tộc. Chính tinh thần ấy đã, đang và sẽ luôn thôi thúc hành trình tri ân được nối dài bằng vô vàn việc làm ý nghĩa dành cho người có công với cách mạng. Trong đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, được triển khai quyết liệt và rộng khắp trên cả nước, là minh chứng khẳng định rằng: Tổ quốc mãi mãi ghi công những người con đã hi sinh cho độc lập, tự do của dân tộc và thế hệ hôm nay không bao giờ được phép lãng quên những người đã đánh đổi sự sống của họ cho chúng ta được sống trong hòa bình, hạnh phúc, ấm no.

Trở lại với “Lá thư bất tử” của 3 chiến sĩ thuộc Trung đoàn Bình Giã, gửi cho hậu thế trước khi nằm lại cánh rừng miền Đông Nam bộ. Lá thư không dài nhưng gửi gắm trong đó là lý tưởng sống cao đẹp và đặc biệt là “lời biết ơn sâu sắc” gửi đến thế hệ hôm nay: “Gửi đến những người đang sống, sống đúng ý nghĩa của nó, trong một thời đại vinh quang, lời biết ơn sâu sắc vì các bạn đang làm cho cái chết của chúng tôi giữ được đầy đủ ý nghĩa. Các bạn đang lao động quên mình cũng như chúng tôi đã chiến đấu quên mình cho đất nước ta ngày nay tươi đẹp...”. Và hơn hết, họ hi vọng rằng, rồi đây hạnh phúc, hòa bình sẽ tràn ngập khắp chốn và họ vui mừng xiết bao vì đã trở thành “những hạt bụi có ích”.

Với thế hệ chúng ta hôm nay, cha ông đi trước có thể đã trở thành một phần lịch sử. Thế nhưng, tuyệt đối không bao giờ được quên mất rằng, họ cũng từng là những con người trẻ trung phơi phới, đầy hoài bão. Nhưng sự tồn vong của dân tộc đã đặt lên những đôi vai thanh xuân ấy một sự lựa chọn mang tính sống còn: Tranh đấu hay là diệt vong? Để rồi, khi lựa chọn “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, họ đã lấy xương cốt thanh xuân mà đắp nên thành thành lũy “tường đồng vách sắt”, để dân tộc này kiên cường đi qua 3 thập kỷ gian lao mà anh dũng. Họ đã chắt những giọt máu thanh xuân cuối cùng làm thành loại mực thiêng liêng mà rực rỡ nhất, để phác họa nên đường nét tương lai dân tộc mang tên “Hòa bình” mà chúng ta đang được thừa hưởng.

Nếu máu xương và sinh mệnh của mỗi liệt sỹ, thương binh đã tận hiến cho Tổ quốc, mà bản thân họ chỉ xem sự hi sinh cao cả ấy như “những hạt bụi có ích”, thì thế hệ hôm nay, đặc biệt là những người trẻ, không thể không đặt câu hỏi về trách nhiệm đối với bản thân và đối với đất nước này. Đó là tinh thần dám sống đến tận cùng thanh xuân, để nuôi dưỡng trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng tuổi trẻ Việt Nam. Và xa hơn, là dám sống có ích, có lý tưởng, có hoài bão để “đốt cháy lên” trong mỗi người một ngọn lửa nhiệt huyết tuổi trẻ - ngọn lửa của tinh thần cống hiến dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.

Bởi suy cho cùng, sự tri ân lớn nhất mà thế hệ hôm nay có thể thực hiện là nỗ lực không ngừng trong học tập, lao động, sáng tạo để góp phần xây dựng nên một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, có đủ tiềm lực để giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc; là ra sức gìn giữ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hun đúc lòng yêu nước trở thành mạch nguồn mạnh mẽ chảy dưới tầng sâu lịch sử - văn hóa dân tộc... Để thế hệ Việt Nam hôm nay có thể tự tin “đối thoại” cùng cha anh, rằng chúng ta đã và đang sống đúng với kỳ vọng hay là sự hình dung về tương lai dân tộc mà lớp lớp thế hệ đi trước đã phải lấy máu xương, mồ hôi và nước mắt để phác thảo nên. Và để cho mỗi sự hi sinh vô giá của họ “sẽ giữ được đầy đủ ý nghĩa”. Đó cũng là lời đồng vọng cùng lịch sử mà thế hệ hôm nay muốn tri ân cùng quá khứ và gửi gắm thông điệp đến tương lai.

Nội dung và ảnh: Lê Dung

Đồ họa: Mai Huyền

Xuất bản: 1:27:07:2026:09:08