[E-Magazine] Trên những công trường gọi năm học mới - Kỳ 2: Đếm ngược trên những công trường vùng biên

Có những ngày, khi ánh chiều đã khuất sau dãy núi, tiếng máy trên công trường còn vang lên chưa ngớt. Người thợ tranh thủ từng giờ, kỹ sư bám từng hạng mục, nhà trường tính từng phòng ở, từng chiếc giường, chiếc tủ phục vụ học sinh... Một cuộc chạy đua nước rút đang len lỏi trong khẩn trương mau lẹ và cả những giọt mồ hôi của người thợ, người thầy - nơi mỗi ngày trôi qua là thêm một ngày những đứa trẻ đến gần hơn với mái trường mới.

Những ngày cuối tháng 8, hoàn lưu bão số 4 mang mưa trút nước xuống miền biên viễn. Trên công trường dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Sơn Thủy, hơn 250 con người vẫn hối hả chạy đua với thời gian, với trời. Người thợ này nghỉ, tốp khác vào thay. Công trình không lúc nào ngớt tiếng người, tiếng máy.

Anh Lê Văn Trưởng (SN 1988), Tổng Công ty CP Miền Trung, Chỉ huy trưởng công trình, người sạm đen, lưng áo ướt đẫm mồ hôi vì liên tục qua lại giữa những tốp thợ. Càng về cuối chặng nước rút, công việc trên vai anh càng nặng, hằn lên vầng trán đầy nỗi suy tư. Lo an toàn. Lo tiến độ. Lo chất lượng. Lo vật tư...

Rồi cả chuyện ăn, chuyện nghỉ của công nhân. Những việc nối tiếp nhau, không cho người chỉ huy công trình nhiều khoảng trống.

Nhà ở phường Đông Tiến, cung đường đến công trường gần 200 cây số, mỗi tuần đều có thể về, nhưng hơn tháng nay, anh Trưởng chưa về thăm con. Anh bảo: “Nhớ con lắm, nhưng lúc này sơ sẩy chút thôi thì sẽ khác. Đảm bảo tiến độ phải song hành với chất lượng công trình. Tôi phải gác lại việc riêng”.

Dẫu rằng, sự lựa chọn ấy là không dễ dàng, nhưng giữa thời điểm công trình bước vào chặng cuối, việc riêng của mỗi người dường như đều phải lùi lại phía sau năm học mới.

Ở đây, ngày nối đêm, công việc của anh Lê Văn Trưởng dường như không có thời điểm bắt đầu hay kết thúc. Chỉ là sự nối tiếp nhau sau giờ nghỉ ngơi ngắn ngủi, như con thoi lăn giữa bề bộn áp lực.

Khi con gà rừng vừa gáy sáng, mưa đêm còn đọng lại thành những vũng nước ven đường, anh đã kịp buộc lại đôi giày còn lấm lem bùn đất từ tối trước, bước vội vào những căn phòng đang hoàn thiện. Đầu tiên là xác định từng phần việc phải làm, rồi phân công cụ thể cho từng kỹ sư tổ chức thi công, gắn với mục tiêu tiến độ theo ngày.

Chiều xuống, tốp công nhân ca ngày nghỉ, tốp khác vào thay. Còn anh Trưởng vẫn ở lại.

Cuộc chuyện với tôi bị ngắt quãng bởi liên tục có kỹ sư, trưởng tốp thợ hỏi ý kiến anh để xử lý vấn đề gặp phải trong quá trình thi công. Rồi chuông điện thoại liên tục reo lên, lúc thì lãnh đạo tổng công ty yêu cầu báo cáo tiến độ, khi thì đơn vị cung ứng vật tư trao đổi chuyện giao hàng...

Có lúc mệt, anh phân công kỹ sư khác làm thay, đảm bảo công tác chỉ huy được thông suốt, liên tục qua những đêm trắng công trình. “Bận, mệt, nhưng vui. Rồi đây, các cháu vùng biên sẽ được học dưới mái trường này, sẽ có thêm cơ hội học tập, có thêm hy vọng về tương lai tươi sáng”, anh chia sẻ.

Có lẽ, ánh mắt của những đứa trẻ vùng biên đứng ngoài hàng rào sắt nhìn công trình mỗi hoàng hôn đã truyền thêm cảm hứng, động lực để người kỹ sư công trình như anh Trưởng cố gắng.

Tôi nhớ lời của nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại lễ khởi công dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Yên Khương trong mùa mưa năm trước: “Từng ngôi trường mới sẽ là nơi gieo con chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ, hiện thực hóa khát vọng; là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của Nhân dân đối với đồng bào, với vùng phên giậu của Tổ quốc”. Sau Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị, 6 trường nội trú liên cấp được tỉnh Thanh Hóa khởi công, xây dựng, cũng là thời khắc người thợ bắt đầu cuộc hành trình chạy đua với đủ bề gian khó.

Đường lên biên giới vốn đã xa, độc đạo, lại thường xuyên sạt lở, ách tắc sau những ngày dầm dề mưa đổ. Nhiều công trình cách bãi tập kết nguyên vật liệu đến cả gần 100 cây số đường rừng. Thời điểm thi công, có lúc giá cả lên cao, rồi thợ lành nghề khan hiếm, khi nắng gắt hầm hập, gió phơn thổi từng đợt như quạt lửa...

Nhưng thời gian thi công rất ngắn, trung bình chỉ trong khoảng 8 tháng... đặt mỗi công trường một bài toán riêng. Có những nơi, mặt bằng thi công như con dốc đứng, bị kẹp giữa bên nhà dân bên vực suối, không thể cùng lúc xây dựng nhiều hạng mục công trình.

Có nơi nhà thầu đã tìm đủ mọi cách, nhưng vẫn không có đơn vị cung ứng bê tông tươi thương phẩm. Vì rằng quãng đường quá xa, thời gian vận chuyển quá ngưỡng cho phép bê tông còn lỏng nhão, không bị đông cứng trong xe bồn...

Như lời Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về xây dựng trường học cho các xã biên giới: “Đây là mệnh lệnh chính trị, không được lùi bước, không trì hoãn trong bất cứ hoàn cảnh nào”. Từ công tác chỉ đạo, điều hành đến thực tế thi công, tất cả đều khẩn trương, gấp gáp, thấm đẫm tính nhân văn, tình người trên nơi phên dậu. Ở đó, có những chuyến kiểm tra không báo trước của lãnh đạo tỉnh bất kể ngày tạnh ráo hay mưa rừng tầm tã, từ Bát Mọt, Yên Khương, qua Tam Lư, Tam Thanh, rồi ngược lên Sơn Thủy, Na Mèo...

Rồi công nhân, người lao động của doanh nghiệp nội tỉnh được điều động lên giúp sức. Là cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh khẩn trương chi viện cho biên giới xây trường. Đằng sau một bức tường hoàn thành đúng hạn, đôi khi là rất nhiều cách xoay xở như thế.

Giữa trập trùng núi rừng hùng vĩ, nhịp công trường vẫn hối hả khẩn trương, ngày dài nối đêm đen, chẳng có thời điểm bắt đầu, cũng không có giờ kết thúc. Chúng tôi ở đó - trên công trình vùng biên, chứng kiến những đêm dài không nghỉ.

Đêm tháng 8, không còn là một khoảng thời gian để nghỉ ngơi, mà là một ca làm việc khác. Một cuộc chạy, một đêm trắng khác của những người thợ miệt mài, lưng áo ướt đẫm mồ hôi, thấm cả quyết tâm cho công trình về đích đúng hẹn.

Không chỉ trên công trường, cuộc chạy đua với thời gian còn diễn ra ở sự tập trung vận hành của chính quyền, và ngay trong mỗi nhà trường khi năm học mới liên tục gõ cửa. Từ những ngày đầu dự án được phê duyệt, cán bộ, công chức các địa phương biên giới đã rốt ráo, khẩn trương đi đến từng hộ gia đình vận động bà con sớm bàn giao mặt bằng. Rồi bố trí nơi ăn, chốn nghỉ cho kỹ sư, công nhân, bảo đảm an ninh, trật tự khu vực dự án...

Khi công trình bước vào chặng cuối, công việc được nối dài bằng một nhiệm vụ khác: Chuẩn bị cho năm học mới. Từ đó, các trường phổ thông nội trú TH&THCS được thành lập; nhân sự được kiện toàn từ cán bộ quản lý đến nhân viên phục vụ nhà trường. Những buổi khảo sát, lấy ý kiến Nhân dân về nhu cầu nội trú, bán trú của học sinh được tổ chức dân chủ tận từng thôn, bản.

Từ lớp học, đến phòng ở, từ số giường, đến số học sinh. Rồi chuyện ăn uống, sinh hoạt, sách vở, đồ dùng học tập... Những công việc tưởng nhỏ, nhưng các nhà trường đều phải tính toán khoa học, bố trí hợp lý, đảm bảo vừa tiện lợi, vừa phù hợp với tâm lý từng lứa tuổi học sinh.

Cộng lại những việc ấy là cả một guồng máy đang vận hành với công suất tối đa bằng cả tâm huyết và tấm lòng người thầy.

Như bộc bạch của thầy giáo Phạm Văn Thành, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Sơn Thủy: “Chúng tôi sẽ phấn đấu, để ngôi trường không chỉ là nơi học tập, nội trú, mà còn là ngôi nhà thứ 2 của học sinh thân yêu”.

Từ mấy bữa nay, cô giáo người Mông Hơ Thị Dợ hôm nào cũng đến từ sáng sớm, xắn tay cùng thầy cô giáo ở Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Sơn Thủy chuẩn bị cho năm học mới. Nhà thầu lắp đặt xong đến đâu, họ lau dọn đồ đoàn, thiết bị đến đó, từ cái quạt cho đến từng chiếc giường, chiếc tủ...

Đến giữa chiều, cô giáo Dợ tập trung học sinh để tập luyện các tiết mục văn nghệ, phục vụ lễ khai giảng năm học mới. Chúng tôi đứng đó, trên sân trường vừa được hoàn thành, lòng chộn rộn nhìn theo những chiếc quạt, lá cờ phấp phới trong ánh mắt hân hoan hướng về ngày hội đến trường. Công trường đang chuyển mình thành trường học, những căn phòng còn nồng mùi sơn mới đã bắt đầu có tiếng trẻ, tiếng thầy cô giáo.

Chỉ còn ít ngày nữa, tiếng trống trường sẽ vang lên trên những bản làng vùng biên hùng vĩ. Những ánh điện đêm đen trên công trường sẽ tắt, người thợ sẽ rời đi đến công trình mới. Nhưng ánh sáng mà họ để lại sẽ không tắt.

Ở ngôi trường được xây xuyên qua ngày mưa dầm đêm trắng và trí tuệ, sức lực, tâm huyết của biết bao con người sẽ là nơi để những đứa trẻ bắt đầu xây tương lai cho cả vùng biên giới...

Nội dung: Đỗ Đức

Ảnh: Minh Hiếu - Đỗ Đức

Đồ họa: Mai Huyền

Xuất bản: 0:30:08:2026:12:02