[E-Magazine] Kỷ niệm 81 năm Quốc khánh Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026): Vang vọng thanh âm mùa Thu độc lập

Ngày 2/9/1945 đã tạc vào nền trời thủ đô linh thiêng một mốc son rạng rỡ: Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập”, khai sinh ra Nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Để rồi, dư âm của ngày Thu độc lập đầu tiên ấy, đã vang vọng qua 81 mùa thu tranh đấu, mùa thu dựng xây, mùa thu bảo vệ, mà kết thành mùa thu hòa bình - độc lập - tự do - hạnh phúc, đang hiện diện như hoa gấm trên một dải non sông tươi đẹp.

Trong quy luật vận hành của tự nhiên, mùa thu ví như mùa gặt hái thành quả, sau một hành trình gieo trồng từ mùa xuân và dưỡng nuôi từ mùa hạ. Và rồi, khi nhìn lại một giai đoạn lịch sử, dù ngắn nhưng có ý nghĩa vô cùng đặc biệt của dân tộc ta, mới thấy lịch sử cũng vận hành đúng với quy luật “có gieo” và “có gặt” như thế.

Đảng ta ra đời giữa mùa Xuân 1930, đã gieo xuống những “hạt giống” của đường lối và lực lượng cách mạng đúng đắn. Trải qua 15 năm tranh đấu quật cường, đến mùa Thu 1945, “hạt giống” ấy đã kết thành quả là cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám toàn thắng, đặt nền móng cho sự ra đời Nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Từ đó, đất nước có mùa Thu độc lập đầu tiên sau gần 1 thế kỷ sống trong cảnh nô lệ lầm than. Cũng bởi vậy mà, dù lịch sử có xuất hiện vô vàn dấu mốc mới, thì ngày 2/9/1945 - ngày Độc lập, ngày Quốc khánh đầu tiên – vẫn luôn có “ý nghĩa cực kỳ trọng đại trong đời sống chính trị, tinh thần của dân tộc”.

Đó là thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng tuyên bố trước toàn thể nhân dân Việt Nam và thế giới, rằng: “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít Nhật mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập”. Đồng thời, Người khẳng định: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và thật sự đã trở thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy”!

Kể từ thời khắc ấy, một thời đại mới đã mở ra, thời đại nước Việt Nam của người Việt Nam và người Việt Nam thực sự trở thành người làm chủ vận mệnh của đất nước và của chính mình. Đó là thời đại mà “dân tộc Việt Nam đứng trên vũ đài lịch sử nhân loại, với tư cách một quốc gia độc lập ngang hàng và hội nhập với các quốc gia khác trong cộng đồng quốc tế, trong vòng tay lớn của bầu bạn năm châu, vì mục tiêu hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển”. Thời đại ấy mang tên người con vĩ đại của dân tộc - thời đại Hồ Chí Minh quang vinh, cũng là thời đại mà tiếng Việt Nam - Hồ Chí Minh trở thành tiếng gọi thiêng liêng trong trái tim những con người chính trực, yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới.

Để từ nền móng ấy, dân tộc Việt Nam hiên ngang bước vào cuộc trường chinh mới, với những thách thức lớn lao và cả những biến đổi vô cùng sâu sắc: Hành trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất, phục hưng và phát triển đất nước. Với khí phách quật cường được hun đúc qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, Việt Nam đã đánh bại hai tên thực dân, đế quốc sừng sỏ bậc nhất thế kỷ XX và hai cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, phía Tây Nam. Khi tiếng súng đã ngưng và máu đã ngừng chảy, cả dân tộc lại bước vào một “cuộc trường chinh mới”, để kiến thiết đất nước sau chiến tranh và đấu tranh chống bao vây, cấm vận kinh tế; đồng thời, bảo vệ Tổ quốc trước các âm mưu, thủ đoạn chống phá mới của các thế lực thù địch.

Từ mùa Thu Ba Đình 1945 đến mùa Xuân thống nhất 1975. Đó là thiên sử thi của lòng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của dân tộc Việt Nam. Từ một dân tộc vừa thoát khỏi gông cùm nô lệ, đến một dân tộc hiên ngang và kiêu hãnh với “Dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ”. Đó là hành trình vĩ đại đã đưa hai tiếng Việt Nam trở thành “biểu tượng ngời sáng của tinh thần đấu tranh chống áp bức”, thành “đại diện cho lương tri và phẩm giá con người”!

Cuộc đời vô cùng cao thượng và phong phú, trong sáng và đẹp đẽ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành trọn cho Tổ quốc, cho cách mạng và cho nhân dân. Song, tranh đấu cho độc lập mới là cuộc tranh đấu thứ nhất, còn làm sao cho nhân dân được no ấm, hạnh phúc mới là đích đến cuối cùng trên con đường tranh đấu của Người. Bởi với Người, “Nếu nước được độc lập mà nhân dân không được hạnh phúc, tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Vậy nên, trước khi về với “thế giới người hiền”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại điều mong muốn cuối cùng là “Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”.

Trong thời khắc vĩnh biệt Người, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã khẳng định 5 lời thề sắt đá, thể hiện quyết tâm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, nhằm giương cao mãi mãi ngọn cờ độc lập dân tộc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; trung thành với lý tưởng cộng sản, đem lại phồn vinh cho đất nước, hạnh phúc cho đồng bào; giữ gìn đoàn kết thống nhất trong Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình; phát huy tình cảm quốc tế trong sáng, hết lòng đóng góp vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội; suốt đời học tập đạo đức, tác phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mang lá cờ bách chiến bách thắng tới đích cuối cùng.

Để hôm nay, dưới trời xanh hòa bình và trong không khí linh thiêng của ngày Thu Quốc khánh. Nhìn lại gần 6 thập kỷ thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và 5 lời thề vang lên giữa Ba Đình thấm đẫm nước mắt, chúng ta tự hào báo công với Người, rằng: Việt Nam đã vươn lên từ tro tàn chiến tranh, để dựng xây nên cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế như ngày nay.

Thành quả phát triển đất nước từ sau chiến tranh và nhất là qua 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, cũng là hành trình vun đắp thêm nhiều tầng ý nghĩa cho hai từ “Độc lập” vô giá. Bởi độc lập không chỉ là thoát khỏi sự thống trị hay chi phối từ các thế lực bên ngoài; mà cao hơn, đó là khả năng một quốc gia có quyền tự quyết con đường phát triển và người dân được sống trong hòa bình, được trao cơ hội học tập, lao động, sáng tạo và xây dựng cuộc sống. Điều này càng đặc biệt có ý nghĩa trong một thế giới đầy rẫy bất ổn, nơi mà các xung đột địa - chính trị, địa – kinh tế, hoặc âm ỉ hoặc bùng phát dữ dội ở nhiều khu vực. Chưa kể, khoa học – công nghệ, trí tuệ nhân tạo đã và đang làm thay đổi phương thức sản xuất và đời sống con người với tốc độ chưa từng có; biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống đã và đang tạo ra những nguy cơ chưa từng đối với nhân loại... Và sau cùng, tất cả các yếu tố ấy đang đặt “quyền được sống”, “quyền tự do” và “quyền mưu cầu hạnh phúc” của con người trước những thách thức mang tính sống còn.

Trước thực tế ấy, nhiệm vụ bảo vệ nền độc lập lúc này không chỉ là bảo vệ từng tấc đất, vùng biển, vùng trời của Tổ quốc. Đó còn là bảo vệ năng lực tự chủ của nền kinh tế, bảo vệ lợi ích quốc gia trong thế giới hội nhập; năng lực làm chủ công nghệ dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao; năng lực xây dựng một xã hội đủ sức thích ứng với những biến động khó lường của thế giới... Nói cách khác, trong bối cảnh hiện nay, phải trả lời cho được câu hỏi cốt lõi là làm thế nào để Việt Nam giữ vững quyền độc lập, tự quyết và tạo dựng sức mạnh để có thể đi nhanh và vươn xa hơn trong một thế giới vừa hợp tác chặt chẽ vừa đấu tranh gay gắt?

Và, chủ thể có khả năng và có trách nhiệm tìm câu trả lời cho câu hỏi cốt lõi ấy, thiết nghĩ không ai khác, chính là thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay. Bởi, thế hệ đi trước đã lấy máu để giữ vững lời thề độc lập. Cho nên, thế hệ hôm nay phải lấy mồ hôi, trí tuệ, nhiệt huyết cống hiến để không chỉ gìn giữ nền độc lập vô giá, mà còn chuyển hóa giá trị của độc lập thành nền tảng sức mạnh cho đất nước phát triển. Nói cách khác, độc lập không chỉ được bảo vệ bằng ý chí, mà còn bằng năng lực làm chủ khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo; năng lực đổi mới, sáng tạo; năng lực thích ứng và hội nhập... Mà những yếu tố ấy đang và sẽ là lợi thế, là điểm mạnh của thế hệ trẻ Việt Nam.

Lịch sử có một quy luật rất khắc nghiệt, nhưng cũng đầy khoan dung: Nó tồn tại như một hồi chuông cảnh tỉnh, hay một cách để dự báo tương lai, rằng những khổ đau có thể lặp lại và máu có thể lại đổ nếu hậu thế lãng quên đi quá khứ. Ngược lại, lịch sử cho ta những điểm tựa vững chắc như cội rễ đại thụ cắm sâu dưới lòng đất, như hải đăng giữa trùng khơi, để ta dám vươn cao đón gió lớn mà không sợ mất đi phương hướng. Để rồi, viết tiếp câu chuyện mùa Thu độc lập cho thế hệ hôm nay, không chỉ là sự kết nối với ký ức lịch sử dân tộc, mà còn là sự tiếp bước đến tương lai bằng trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam, để khẳng định vị thế quốc gia – dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình.

Hơn 8 thập kỷ kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn Độc lập”, đặt nền móng mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Lớp lớp người Việt Nam “Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi”, để vun đắp cho nền móng Tổ quốc thiêng liêng này, qua mỗi mùa thu càng thêm vững chãi. Để thiên anh hùng ca mang tên Việt Nam, được hợp thành từ dải màu sắc thanh âm của hòa bình - độc lập - tự do - hạnh phúc, sẽ là thanh âm kỳ diệu nhất vang vọng mãi ngàn năm!

Nội dung: Lê Dung

Ảnh: Tư liệu

Đồ họa: Mai Huyền

Xuất bản: 3:02:09:2026:07:00