Du lịch Thanh Hóa: Thắng lớn mùa hè - Lặng lẽ mùa đông

Thanh Hóa đón hàng triệu lượt khách mỗi mùa hè, nhưng khi du lịch biển hết mùa, hoạt động kinh doanh tại nhiều khu, điểm du lịch cũng chững lại. Sự chênh lệch giữa mùa cao điểm và thấp điểm không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác hạ tầng, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa sản phẩm, giảm tính mùa vụ, hướng tới phát triển du lịch bốn mùa.

Mùa hè đến, các khu du lịch biển Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa đưa xứ Thanh bước vào giai đoạn sôi động nhất trong năm. Nhiều cơ sở kinh doanh hoạt động hết công suất, đặc biệt là vào dịp cuối tuần và các kỳ nghỉ lễ.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, năm 2025, du lịch Thanh Hóa đón khoảng 16,28 triệu lượt khách, tổng thu đạt hơn 45,6 nghìn tỷ đồng. Tiếp đà phát triển, 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh đón khoảng gần 16 triệu lượt khách, đạt 94,9% kế hoạch năm; tổng thu du lịch ước đạt gần 43 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, lượng khách phân bổ không đồng đều giữa các tháng, trong đó mùa hè vẫn là giai đoạn quyết định phần lớn hoạt động kinh doanh du lịch của tỉnh.

Thực tế tại Khu đô thị du lịch biển Sầm Sơn cho thấy rõ thực trạng này. Với sức hút từ bãi biển, hệ thống lưu trú và các hoạt động vui chơi, giải trí, phường Sầm Sơn trở thành một trong những trung tâm đón khách lớn nhất tỉnh mỗi dịp hè. Năm 2025, phường đón khoảng 8,8 triệu lượt khách, tổng thu du lịch đạt gần 17,5 nghìn tỷ đồng. Kết quả ấy khẳng định sức hút của du lịch biển, song đồng thời cho thấy cơ cấu khách vẫn tập trung đáng kể vào một số điểm đến và khoảng thời gian nhất định trong năm.

Sự chênh lệch ấy đã và đang kéo theo những hệ lụy trực tiếp đối với doanh nghiệp và người lao động. Trong khoảng 4 tháng cao điểm (từ tháng 5 đến hết tháng 8 hằng năm), áp lực lên giao thông, môi trường, cấp nước, xử lý rác thải và chất lượng phục vụ. Các cơ sở kinh doanh phải huy động thêm nhân lực, tăng cường năng lực phục vụ để đáp ứng nhu cầu tăng đột biến. Trong khi đó, khoảng 8 tháng còn lại, công suất khai thác tại nhiều cơ sở giảm mạnh, trong khi chi phí bảo trì, khấu hao tài sản và vận hành vẫn phát sinh. Lao động thời vụ thiếu việc làm ổn định, còn doanh nghiệp gặp khó trong việc duy trì đội ngũ nhân viên có kinh nghiệm.

Chỉ rõ thực trạng này, ông Tống Phúc Văn, Giám đốc Trung tâm điều dưỡng, khách sạn Bộ Xây dựng (đóng tại phường Sầm Sơn), cho biết: “Nếu như vào mùa hè, lượng khách đặt phòng dịp cao điểm đạt 100%, thì vào mùa đông con số này chỉ còn lại 5%. Đa phần khách du lịch đặt phòng thời điểm này chỉ để tổ chức sự kiện, hội họp. Dù lượng khách ít, thưa vắng, nhưng khách sạn vẫn duy trì hoạt động, đảm bảo các điều kiện về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của khách hàng. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết với các doanh nghiệp lữ hành, xây dựng các gói sản phẩm, chương trình trải nghiệm phù hợp nhằm kéo dài thời gian lưu trú, của du khách”.

Ở góc độ doanh nghiệp, tính mùa vụ còn là bài toán về hiệu quả đầu tư. Bà Dương Thị Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Giáo dục & Du lịch Athena, cho rằng: “Khi lượng khách tập trung chủ yếu vào mùa hè, việc duy trì hoạt động trong những tháng thấp điểm đòi hỏi doanh nghiệp phải tính toán kỹ chi phí vận hành, nhân lực và khả năng khai thác cơ sở vật chất. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, du lịch xứ Thanh vẫn nặng tính chất mùa vụ, các tour, tuyến du lịch được thiết kế riêng cho từng mùa vẫn chưa đa dạng, chưa đủ sức hấp dẫn du khách. Vì vậy, phát triển thêm các hoạt động nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa, sinh thái và dịch vụ phù hợp với từng mùa là hướng cần được quan tâm”.

Cần khẳng định rằng, Thanh Hóa có nhiều điều kiện để phát triển du lịch bốn mùa. Ngoài lợi thế du lịch biển, tỉnh còn sở hữu hệ thống di tích lịch sử, di sản văn hóa, cảnh quan sinh thái và không gian văn hóa cộng đồng phong phú. Từ Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh, Khu di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật Đền Bà Triệu, Đền Nưa - Am Tiên... cho đến Vườn quốc gia Bến En, Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông và nhiều điểm đến khác có khả năng tạo nên những hành trình trải nghiệm đa dạng, phù hợp với nhiều nhóm khách và thời điểm trong năm.

Theo ông Lê Xuân Thảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Thanh Hóa: “Du lịch ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, tạo việc làm cho người lao động và thúc đẩy nhiều lĩnh vực dịch vụ liên quan. Do đó, cần thúc đẩy khai thác tiềm năng, phát triển đồng bộ các loại hình du lịch, từ du lịch biển đến du lịch văn hóa lịch sử - tâm linh, du lịch cộng đồng, hướng tới du lịch bốn mùa. Mặt khác, muốn nâng cao đóng góp thực chất của hoạt động du lịch, bên cạnh tăng lượng khách và doanh thu, tỉnh cần chú trọng hiệu quả đầu tư, thời gian lưu trú, mức chi tiêu và khả năng duy trì hoạt động kinh doanh trong mùa thấp điểm”.

Nhằm kích cầu du lịch trong những tháng thấp điểm, Thanh Hóa đang từng bước làm mới các hoạt động trải nghiệm, tạo thêm sức hút cho các khu, điểm du lịch. Thực hiện Kế hoạch phát triển du lịch biển năm 2026, từ cuối tháng 8/2026, các địa phương trọng điểm du lịch biển đã tổ chức thí điểm một số sản phẩm mới, gắn với văn hóa bản địa và đời sống ngư dân như: Không gian chợ hải sản “Một phiên chợ - Ngàn hương vị biển”; Không gian trải nghiệm ngư nghiệp trên bờ “Chạm nhịp sống làng chài”. Cùng với đó, các hoạt động văn hóa, phố đi bộ, chợ đêm được đưa vào khai thác, kết hợp với đêm nhạc “Chill bên biển” tại cầu cảng Hải Tiến; Festival Diều Sầm Sơn lần thứ nhất, năm 2026, với chủ đề “Bay cùng gió biển Sầm Sơn”, Giải Marathon “Sầm Sơn mở rộng” năm 2026... góp phần mở rộng trải nghiệm ngoài hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng.

Cùng với việc làm mới sản phẩm tại chỗ, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức thí điểm 2 tour kết nối điểm đến, trong đó có tour nội vùng Sầm Sơn - Đền Độc Cước - Hòn Trống Mái - Đền Cô Tiên - Tượng đài con tàu Tập kết ra Bắc - Quảng trường biển - Chợ Cột Đỏ; tour nội tỉnh Sầm Sơn - Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ - Di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Đồng thời đẩy mạnh công tác quảng bá qua chiến dịch truyền thông số “Check-in biển Thanh Hóa 2026”, xây dựng các điểm check-in và tổ chức chương trình trải nghiệm sản phẩm du lịch biển.

Mới đây, Liên hoan văn hóa ẩm thực xứ Thanh năm 2026 đã thu hút hơn 400 nghìn lượt khách trong 4 ngày (từ ngày 8-11/10), doanh số bán hàng trực tiếp và trực tuyến ước đạt 40 tỷ đồng. Những hoạt động này cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận du khách, kết nối trải nghiệm với quảng bá điểm đến.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Ban Tổ chức vẫn còn một số hạn chế trong quá trình tổ chức liên hoan, từ việc dự báo lượng khách, phương án cung ứng và bổ sung hàng hóa, bố trí không gian, phân luồng giao thông, vệ sinh môi trường đến phối hợp bảo đảm an ninh trật tự... Hướng tới, để các sự kiện văn hóa - du lịch kích cầu tạo chuyển biến rõ nét trong mùa thấp điểm, từng bước đưa vào các chương trình tour hấp dẫn, đồng thời khuyến khích du khách lưu trú lâu hơn và tăng hiệu quả khai thác dịch vụ bốn mùa, cần nhìn thẳng vào những hạn chế để đề ra những giải pháp căn cơ.

Theo nhận định của một số chuyên gia du lịch, một trong những rào cản của du lịch Thanh Hóa đó là sản phẩm du lịch tại một số điểm đến, thậm chí là các trọng điểm du lịch chưa đủ sức hấp dẫn, thiếu trải nghiệm để giữ chân du khách trong thời gian dài.

Ở một số điểm đến du lịch văn hóa, hoạt động tham quan vẫn chủ yếu tập trung vào tham quan trong ngày, tìm hiểu lịch sử, chiêm bái; trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và đời sống cộng đồng chưa được kết nối thành những hành trình có sức hấp dẫn rõ nét. Với du lịch sinh thái cộng đồng, cảnh quan đang trở thành lợi thế để thúc đẩy phát triển “du lịch xanh”, song để thu hút khách quanh năm vẫn cần có những dịch vụ phù hợp, khả năng tiếp cận thuận tiện và cách tổ chức trải nghiệm gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa từng điểm đến.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Văn Trung cho biết: Năm 2026 là năm khởi động Chương trình phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng chất lượng, bền vững. Ngành Văn hóa, thể thao và Du lịch xác định đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường liên kết vùng và đẩy mạnh chuyển đổi số là những nhiệm vụ trọng tâm, lấy du khách làm trung tâm, từng bước tạo ra những sản phẩm đặc trưng, khác biệt và có sức cạnh tranh cao.

Bên cạnh đó, chú trọng phát triển các sản phẩm mới như du lịch nông nghiệp, kinh tế đêm, du lịch mạo hiểm, du lịch sự kiện... Những định hướng này gắn với yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 58-NQ/TW, ngày 5/8/2020 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thanh Hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời cụ thể hóa mục tiêu phát triển du lịch trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, việc giảm tính mùa vụ cần được đặt trong tổng thể quy hoạch điểm đến, đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.

Du lịch Thanh Hóa luôn có một mùa hè tăng trưởng ấn tượng, nhưng sức bền của “ngành công nghiệp không khói” không chỉ được đo bằng lượng khách trong những tháng cao điểm. Khi các điểm đến có thể duy trì hoạt động hiệu quả hơn trong cả năm, cơ sở vật chất được khai thác tương xứng, người lao động có việc làm ổn định và doanh nghiệp chủ động hơn trong đầu tư, du lịch mới thực sự phát huy vai trò động lực tăng trưởng. Từ “thắng lớn mùa hè” đến phát triển bền vững quanh năm là chặng đường đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ, trong đó đa dạng hóa sản phẩm và khắc phục tính mùa vụ cần trở thành nhiệm vụ xuyên suốt.

Nội dung: Hoài Anh - Nguyễn Đạt

Ảnh: Hoài Anh và Tư liệu

Đồ Hoạ: Phạm Nam

Xuất bản: 3:14:10:2026:22:07